Kiedy trzeba ustalić nową podstawę

Osoba przebywająca na urlopie wychowawczym obowiązkowo podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, ale tylko wtedy, gdy nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty i nie posiada innych tytułów rodzących obowiązek ubezpieczeń społecznych. Gdy nie ma innego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego, podlega obowiązkowo także ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Obowiązek rozliczania składek za osoby przebywające na urlopach wychowawczych dotyczy wszystkich pracodawców, którzy udzielili swoim pracownikom urlopu wychowawczego. Zgłoszenia do ubezpieczeń osób przebywających na urlopach wychowawczych dokonuje się poprzez wykazanie ubezpieczonego w imiennym raporcie miesięcznym ZUS RCA.

Pracodawca jest zobowiązany składać za osobę, której udzielił urlopu, raport ZUS RSA z kodem tytułu ubezpieczeń 01 10 xx, gdzie wykaże okres urlopu, a w pole kod świadczenia/przerwy wpisze 121 (urlop wychowawczy).

Umowa o dzieło nie jest samoistnym tytułem do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, gdyż taki tytuł do ubezpieczeń nie został wymieniony w art. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a także do ubezpieczenia zdrowotnego, bo taki tytuł również nie został wymieniony w art. 66 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Płatnik składek ma obowiązek uwzględnić przychód z umowy o dzieło w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne (a także ubezpieczenie zdrowotne), gdy umowa ta została zawarta z własnym pracownikiem lub gdy jest wykonywana na rzecz własnego pracodawcy. Osoba przebywająca na urlopie wychowawczym nie zachowuje jednak statusu własnego pracownika. Dlatego jeśli w czasie tego urlopu wykonuje umowę o dzieło, w dalszym ciągu podlega ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i zdrowotnemu z urlopu wychowawczego. Przychód, jaki będzie otrzymywała z umowy o dzieło, nie będzie też powodował przeliczenia przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, które z uwagi na to, że jest niższe od 60 proc. przeciętnego wynagrodzenia, stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia z urlopu wychowawczego. Tym samym za luty i kolejne miesiące płatnik w dalszym ciągu będzie naliczał składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od kwoty 1200 zł.

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 1 pkt 19 oraz art. 9 ust. 6, art. 18 ust. 5b, ust. 14 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Art. 66 ust. 1 pkt 32 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.).

Na pytania odpowiadał:

Michał Jarosik

ekspert z zakresu ubezpieczeń społecznych