Niepełnosprawny biznesmen może płacić mniej na NFZ

Niepełnosprawni mogą obniżyć koszty prowadzenia własnej firmy. Osoba legitymująca się orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności może skorzystać z dwóch rodzajów ulg w opłacaniu składki zdrowotnej z działalności gospodarczej. Przewiduje je art. 82 ust. 9 i ust. 10 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (dalej: ustawa zdrowotna).

Obniżka nawet do zera

Składkę zdrowotną można obniżyć niekiedy aż do zera. Warunkiem jest, aby własny biznes był jedynym źródłem przychodu niepełnosprawnego. Składkę zdrowotną płaci on wtedy w wysokości nieprzekraczającej kwoty należnej zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych (art. 82 ust. 10 ustawy zdrowotnej). Ulga ta nie dotyczy więc ryczałtowców i opodatkowanych w formie karty podatkowej. Należy pamiętać, że uprawnienie to przysługuje tylko w tych miesiącach, w których należna zaliczka jest niższa niż obowiązująca składka, czyli w tym roku mniej niż 261,73 zł. Jeśli zaliczka wynosi w danym miesiącu np. 100 zł, to właśnie taka będzie kwota składki zdrowotnej.

Jeśli biznesmen w danym miesiącu nie osiągnął dochodu, to zaliczka na podatek dochodowy wynosi 0 zł, a zatem nie musi płacić na NFZ. Nie jest to równoznaczne ze zwolnieniem z obowiązku odprowadzania składki zdrowotnej. Chodzi tylko o sposób ustalania jej wysokości, który może prowadzić do jej nieopłacenia. Zauważmy, że ulga ta przełamuje zasadę niepodzielności składki zdrowotnej. Normalnie przedsiębiorca płaci składkę w pełnej wysokości (wspomniane 261,73 zł), choćby działał w danym miesiącu tylko przez kilka dni, bo w pozostałe był np. chory lub zawiesił biznes.

Całkowite zwolnienie

Druga ulga polega na całkowitym zwolnieniu ze składki zdrowotnej niepełnosprawnego ze znacznym lub umiarkowanym stopniem, gdy:

wprzychody z własnego biznesu nie przekraczają miesięcznie połowy najniższej emerytury (obecnie świadczenie to wynosi 831,15 zł, czyli przychód musi być niższy niż 415,58 zł), lub

wopłaca on podatek dochodowy w formie karty podatkowej.

Przedsiębiorcy mogą skorzystać z jeszcze jednej formy zwolnienia od składki zdrowotnej, z tym że nie jest ona zarezerwowana wyłącznie dla niepełnosprawnych (art. 82 ust. 8 ustawy zdrowotnej). Prawo do niej mają emeryci i renciści (a często niepełnosprawni mają prawo do tego świadczenia).

Przesłanki są podobne, tzn.:

wdodatkowe przychody z własnego biznesu nie mogą przekroczyć miesięcznie połowy najniższej emerytury, lub

wzainteresowany opłaca podatek dochodowy w formie karty podatkowej.

Dodatkowym warunkiem jest to, aby pobierana emerytura lub renta nie była wyższa od miesięcznego minimalnego wynagrodzenia (w 2013 roku - 1600 zł, a w 2014 roku - 1680 zł).

Jest to rozwiązanie np. dla rencisty, który ma jedynie lekki stopień niepełnosprawności i pobiera niskie świadczenie.

Osoba, która chce skorzystać z tych ulg, musi wypełnić deklarację ZUS DRA, wpisując 0 zł lub odpowiadającą zaliczce na PIT kwotę składki zdrowotnej. Ulga może przysługiwać tylko w niektórych miesiącach, więc istotne jest, aby w razie zmiany sytuacji pamiętać o złożeniu kolejnej deklaracji. Przedsiębiorcy są bowiem zwolnieni od ich składania tylko wtedy, gdy wykazują w niej takie same wartości, jak w poprzednim miesiącu.

Omawiane preferencje dotyczą osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą lub z nimi współpracujących. Nie obejmują tych, którzy zawiesili firmę i w związku z tym nie podlegają obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu, choć mogą przystąpić do niego dobrowolnie.

Możliwy zwrot

Ulgi przysługujące biznesmenom w przypadku składek na ubezpieczenia społeczne mają inny charakter niż dotyczące zdrowotnych. Niepełnosprawni mogą korzystać z refundacji obowiązkowych składek emerytalnych i rentowych, pod warunkiem że opłacają je w całości i terminowo. Kwota zwrotu zależy od stopnia niepełnosprawności:

1) 100 proc. składek emerytalnych i rentowych - przy znacznym;

2) 60 proc. składek emerytalnych i rentowych - przy umiarkowanym;

3) 30 proc. składek emerytalnych i rentowych - przy lekkim.

Taką możliwość przewiduje art. 25a ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Refundowane są zarówno składki odprowadzane od zwykłej podstawy wymiaru, jak i te opłacane na preferencyjnych zasadach przez pierwsze dwa lata prowadzenia własnego biznesu. W 2013 roku w zwykłej wysokości wynoszą: 434,87 zł - na ubezpieczenie emerytalne i 178,22 zł - na rentowe, a preferencyjne odpowiednio: 93,70 zł i 38,40 zł. Osoba z lekkim stopniem niepełnosprawności, która prowadzi działalność od kilku lat, w wyniku refundacji zyska miesięcznie 183,93 zł. Najpierw musi jednak w całości opłacić składki społeczne i zdrowotną. Przy umiarkowanym stopniu wsparcie wynosi 367,85 zł, a przy znacznym - składki są zwracane w całości, czyli w kwocie 613,09 zł.

Uzyskanie refundacji wymaga zarejestrowania się w PFRON i comiesięcznego składania odpowiednich wniosków. Otrzymane z PFRON środki są pomocą de minimis.

Magdalena Januszewska

radca prawny

Podstawa prawna

Art. 82 ust. 9 i ust. 10 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.).

Art. 25a ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 127, poz. 721 z późn. zm.).