Płatnicy opłacający w 2012 r. składki na FEP muszą przekazać ZUS ZSWA

Składki na Fundusz Emerytur Pomostowych (FEP) płatnicy wykazują wyłącznie w deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA. Nie są one wykazywane w imiennym raporcie rozliczeniowym ZUS RCA. Dlatego płatnicy składek muszą przekazać do ZUS informację na formularzu ZUS ZSWA. Formularz ten jest składany, aby przekazać informacje o okresach, w których była wykonywana praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Pierwsze zgłoszenie, za 2010 r., płatnicy mieli obowiązek przekazać do ZUS w terminie do 31 marca 2011 r. W 2011 r. wyjątkowo zamieszczali w informacji ZUS ZSWA nie tylko dane dotyczące 2010 r., ale również informację za pracowników, którzy wykonywali prace w szczególnych warunkach w 2009 r., nawet jeżeli praca taka nie była już przez pracownika wykonywana w 2010 r. Kolejne informacje są przekazywane za poszczególne lata. Aktualna informacja przekazywana do 1 kwietnia 2013 r. będzie więc zawierała dane za rok ubiegły. Należy jednak zaznaczyć, że niektórzy z pracodawców druk ZUS ZSWA za 2012 r. już złożyli. Jest to możliwe, gdy:

wpracownik wystąpił o przyznanie emerytury przed złożeniem przez płatnika informacji za poprzedni rok - wówczas płatnik jest zobowiązany przekazać do ZUS dokument za poprzedni rok kalendarzowy, w terminie siedmiu dni od dnia wpływu wniosku o emeryturę,

wnastąpiło ogłoszenie upadłości lub likwidacji płatnika - informację ZUS ZSWA za bieżący rok należy przekazać nie później niż w dniu złożenia dokumentu wyrejestrowania płatnika - przed złożeniem dokumentu wyrejestrowującego ZUS ZWPA (jeżeli ogłoszenie upadłości lub likwidacji firmy nastąpi przed złożeniem przez płatnika informacji za poprzedni rok, płatnik jest zobowiązany przed zgłoszeniem wyrejestrowania płatnika składek przekazać do ZUS również dokument za poprzedni rok kalendarzowy).

Zakres zobowiązanych

Przypomnieć trzeba, że składek na FEP nie opłaca się za wszystkich pracowników. Składki te są opłacane za pracownika, który spełnia łącznie następujące warunki:

wurodził się po 31 grudnia 1948 r.,

wwykonuje pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (o których mowa w art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych).

Składki na FEP są również należne za pracownika wykonującego prace górnicze, który uzyskał prawo do emerytury pomostowej (na podstawie art. 11 ustawy o emeryturach pomostowych), a także do uposażenia zwolnionych ze służby żołnierzy zawodowych albo funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Więziennej i Państwowej Straży Pożarnej.

Składka na FEP wynosi 1,5 proc. podstawy wymiaru i jest opłacana za wszystkich pracowników spełniających powyższe warunki, w tym także za tych, którzy wykonują prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Przy ustalaniu podstawy wymiaru składki na FEP (odmiennie niż przy opłacaniu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych) stosuje się ograniczenia do rocznej podstawy wymiaru. Oznacza to, że składka na FEP nie jest opłacana, gdy podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe przekroczy kwotę trzydziestokrotności. Składka ta nie będzie opłacana także wówczas, gdy pracownik w danym roku osiągnął już kwotę rocznego limitu, płatnik zaprzestał za niego opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, a następnie pracownik rozpoczął wykonywanie pracy w szczególnych warunkach. Składka na FEP za ten okres nie będzie opłacana, ale okres ten powinien zostać wykazany w druku ZUS ZSWA.

Obowiązek opłacania składek na FEP powstaje z dniem rozpoczęcia wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a ustaje z dniem zaprzestania wykonywania tych prac.

Wyłączenia niektórych okresów

Przy ustalaniu okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze nie uwzględnia się okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał wynagrodzenie lub świadczenie z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.

Oznacza to, iż przy ustalaniu tych okresów nie uwzględnia się okresów:

wniezdolności do pracy, za które wypłacone zostało wynagrodzenie, zasiłek chorobowy lub świadczenie rehabilitacyjne,

wza które pracownik otrzymał zasiłek opiekuńczy bądź macierzyński.

Ponadto przy ustalaniu okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub o szczególnym pomija się również okresy urlopu wychowawczego, bezpłatnego oraz służby wojskowej. Z kolei okresy urlopu wypoczynkowego zalicza się do okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. [przykład 3]

Sposób przekazania

Formularz ZUS ZSWA płatnik przekazuje w takiej samej formie, jaka obowiązuje go w odniesieniu do pozostałych dokumentów ubezpieczeniowych, tj.:

ww przypadku płatników rozliczających składki za więcej niż pięciu ubezpieczonych - poprzez transmisję danych w formie dokumentu elektronicznego,

ww przypadku płatników rozliczających składki za nie więcej niż pięciu ubezpieczonych - w formie wybranej przez płatnika składek: w formie dokumentu elektronicznego lub w formie papierowej.

Dokumenty ubezpieczeniowe w formie papierowej płatnik przesyła do ZUS pocztą. Można je także złożyć osobiście w jednostce terenowej ZUS właściwej ze względu na siedzibę płatnika.

Zasady wypełniania formularza

Blok I - dane organizacyjne	W pole 01 należy wpisać identyfikator zgłoszenia składający się z numeru i roku, np. 001 2012. Pierwszy dokument za dany rok kalendarzowy ma numer 001. Kolejne dokumenty dotyczące tego samego roku są oznaczone kolejnymi identyfikatorami z zakresu 002-999. Nie ma przy tym znaczenia, czy w dokumencie dokonywane są zgłoszenia pierwszorazowe, czy też są to korekty wcześniej wysłanych zgłoszeń. [przykłady 1, 2]
Blok II - dane identyfikacyjne płatnika składek	Należy podać dane zgodne z danymi płatnika aktualnie zgłoszonymi w ZUS, a więc wynikającymi z dokumentu ZUS ZPA, ZUS ZFA. W pole 01 trzeba wpisać numer NIP, w pole 02 - numer REGON. Pola 03 do 05 oraz 07 do 09 wypełniają tylko płatnicy składek będący osobami fizycznymi. Jeżeli płatnikowi nie nadano numerów NIP i REGON lub jednego z nich, należy podać numer PESEL lub serię i numer dowodu osobistego albo paszportu.
Blok III A - dane identyfikacyjne osoby wykonującej pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze	W pole 01 - należy wpisać znak X w przypadku pierwszorazowego zgłoszenia osoby jako osoby wykonującej pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze; w 02 - należy wpisać X, jeżeli płatnik będzie składał korektę wcześniej złożonego dokumentu; w pole 03 - należy wpisać PESEL ubezpieczonego. Nie należy podawać numeru NIP.
Blok III B - dane o pracy w szczególnych warunkach/ o szczególnym charakterze	W pole 01 trzeba wpisać kod tytułu ubezpieczenia, np. 01 10 00 - jeżeli pracownik nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty oraz ustalonego stopnia niepełnosprawności, w pole 02 - trzyznakowy kod pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (w polu pierwszym należy wpisać numer załącznika z ustawy o emeryturach pomostowych, a w polu drugim i trzecim - numer rodzaju pracy). W pola 03, 04 należy wpisać daty (dd/mm/rrrr), od których rozpoczął się i do których trwał okres wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w pole 05 - wymiar czasu pracy, w którym wykonywana była praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze o podanym kodzie pracy, w postaci ułamka zwykłego, np. 1/1 dla pełnego wymiaru czasu pracy, 1/2 - dla połowy wymiaru czasu pracy, 3/4 - dla trzech czwartych wymiaru czasu pracy, 120/176 - gdy wymiar czasu pracy określony jest w godzinach. W pola 06-09, 10-13, 14-17 przeznaczone są na podanie następnych okresów pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla danego ubezpieczonego. Jeżeli liczba okresów pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze przekracza 4, na dokumencie ZUS ZSWA należy wypełnić dla tej samej osoby następny blok, a w razie konieczności również kolejne (III B-VI B).
Blok VII - oświadczenie płatnika składek	W pole 01 wpisuje się datę wypełnienia formularza (dzień/miesiąc/rok), w polu 02 -płatnik lub osoba przez niego upoważniona składa podpis, w polu 03 - stawiana jest pieczątka płatnika składek (gdy się nią posługuje).

PRZYKŁAD 1

Oznaczenie identyfikatorem

Spółka ABC zatrudnia od maja 2012 r. dwóch pracowników w szczególnych warunkach. Do 2 kwietnia 2013 r. spółka musi złożyć druk ZUS ZSWA i wykazać okresy ich zatrudnienia w szczególnych warunkach w 2012 r. Formularz powinien zostać oznaczony identyfikatorem 001.2012.

PRZYKŁAD 2

Wystąpienie o emeryturę

Spółka B w czerwcu 2012 r. złożyła formularz ZUS ZSWA (z identyfikatorem 001.2012) za jednego z pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach z uwagi, że osoba ta złożyła wniosek o emeryturę pomostową. Do 2 kwietnia spółka musi złożyć formularz ZUS ZSWA za pozostałych pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach i oznaczyć go indentyfikatorem 002.2012. Oczywiście w informacji składanej aktualnie nie należy już uwzględniać pracownika, za którego informacja została złożona w ubiegłym roku.

PRZYKŁAD 3

Choroba i urlop bezpłatny

Jan Nowak od 1 marca do 31 grudnia 2012 r. wykonywał w spółce B pracę w szczególnych warunkach. Od 15 do 30 kwietnia i od 28 października do 31 października był chory i otrzymał wynagrodzenie za czas choroby. Z kolei od 20 do 22 grudnia przebywał na urlopie bezpłatnym. W informacji ZUS ZSWA płatnik musi wykazać następujące okresy:

● 1 marca - 14 kwietnia,

● 1 maja - 27 października,

● 1 listopada - 19 grudnia,

● 23 grudnia - 31 grudnia.

Michał Jarosik

ekspert od ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

Podstawa prawna

Art. 38 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (t.j. Dz.U. nr 237, poz. 1656 z późn. zm.).

Art. 47a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 23 października 2009 r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących, zgłoszeń danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz innych dokumentów (Dz.U. nr 186, poz. 1444 z późn. zm.).