Kto i na jakich zasadach może mieć emeryturę w nowej wysokości

Czy ZUS z urzędu obniży świadczenie

@RY1@i02/2013/027/i02.2013.027.183001500.811.jpg@RY2@

Przyznanie emerytury z tytułu osiągnięcia powszechnego wieku może nastąpić wyłącznie na wniosek ubezpieczonego. Osoby, które nie zgłoszą go, będą pobierały emeryturę na takich samych zasadach jak do tej pory. Natomiast osoby, które zdecydują się na złożenie wniosku w tej sprawie, także nie mają powodów do niepokoju. Jeżeli wysokość nowej emerytury okaże się niższa niż dotychczasowa, będzie ona wypłacana w poprzedniej, korzystniejszej wysokości. Taka osoba więc nic nie straci poza czasem oczekiwania na decyzję zakładu. Będzie jednak mieć pewność, że wybrała dla siebie optymalne rozwiązanie.

Podstawa prawna

Art. 1 pkt 6 ustawy z 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 637).

Art. 88 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.).

Czy emeryci stracili prawo do ustalenia na nowo emerytury

@RY1@i02/2013/027/i02.2013.027.183001500.812.jpg@RY2@

Zgodnie z ustawą z 10 czerwca 2011 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. nr 168, poz. 1001) możliwe jest ponowne ustalenie wysokości emerytur dla części emerytów. Zasada ta dotyczy tylko tych osób, które nabyły prawo do emerytury w okresie od 8 stycznia 2009 r. do 30 września 2011 r.

To właśnie tej grupie osób wypłata tych świadczeń została zawieszona, poczynając od 1 października 2011 r., na mocy art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS. I to właśnie te osoby mogą skorzystać ze specjalnego rozwiązania. Na podstawie nowej regulacji zawartej w art. 194c ustawy o emeryturach i rentach z FUS wyłącznie emeryt, który w okresie od 8 stycznia 2009 r. do 30 września 2011 r. pobierał emeryturę, do której prawo zostało zawieszone na podstawie art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS w związku z art. 28 ustawy zmieniającej z 16 grudnia 2010 r., może złożyć wniosek o nową emeryturę.

Ma jednak do tego prawo, poczynając od kwietnia br. Takie rozwiązanie dotyczy tylko osób, które pracowały przez conajmniej 18 miesięcy, nie pobierając świadczenia wskutek zawieszenia w takim samym okresie. Wniosek ten jednak można złożyć dopiero po ustaniu stosunku pracy i wówczas emerytura zostanie im wyliczona tak, jakby była ustalana po raz pierwszy w ich życiu.

Dla części osób może to być rozwiązanie korzystne. Należy bowiem podkreślić, że moment przyznania emerytury wpływa na wysokość tego świadczenia zarówno w systemie dla ubezpieczonych urodzonych przed 1 stycznia 1949 r., jak i urodzonych po 31 grudnia 1948 r.

W wyniku ponownego ustalenia wysokości emerytury (od nowej kwoty bazowej albo średniego dalszego trwania życia na moment tego ustalenia) będzie ona wyższa niż zwaloryzowana kwota pierwotnie przyznanej emerytury zwiększona z tytułu pracy po przyznaniu emerytury, tj. na zasadach ogólnych, o których mowa w art. 108 i art. 110 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Co więcej, z uwagi na rosnącą w czasie kwotę bazową oraz malejące wraz z wiekiem średnie dalsze trwanie życia, różnice te będą tym większe, im później nastąpi rozwiązanie stosunku pracy. Ponowne ustalenie wysokości emerytury w oparciu o takie przepisy może nastąpić tylko jeden raz.

Podstawa prawna

Art. 1. ustawy z 10 czerwca 2011 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. nr 168, poz. 1001).

Czy wcześniejsza emerytura obniża wypłatę

@RY1@i02/2013/027/i02.2013.027.183001500.813.jpg@RY2@

Od 1 stycznia 2013 r. wcześniejsi emeryci nabywający prawo do świadczenia powszechnego już po ukończeniu określonego wieku dla konkretnego rocznika mają mniej korzystny sposób ustalania nowej wysokości wypłaty. Podstawa obliczenia emerytury przyznawanej na podstawie art. 24 ustawy jest bowiem pomniejszana o kwoty już pobranych wcześniejszych świadczeń z ZUS.

W każdym przypadku redukcji będą podlegały kwoty wcześniejszych świadczeń przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy i składki na ubezpieczenie zdrowotne. Chodzi zarówno o te świadczenia przyznane na podstawie obowiązującej od 1 stycznia 1999 r. ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jak i przepisów emerytalnych obowiązujących przed dniem wejścia jej w życie.

Podstawa prawna

Art. 24-26 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).

Art. 1 pkt 6 ustawy z 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 637).

Czy nauczyciele mają odejmowane wcześniejsze wypłaty

@RY1@i02/2013/027/i02.2013.027.183001500.814.jpg@RY2@

Osoby pobierające emeryturę nauczycielską przyznawaną na podstawie art. 88 Karty nauczyciela mają prawo do otrzymania świadczenia przyznawanego na zasadach ogólnych dopiero po ukończeniu powszechnego wieku. Wysokość takiej nowej emerytury jest uzależniona od kwoty zwaloryzowanego kapitału początkowego oraz składek na ubezpieczenie emerytalne zewidencjonowanych na indywidualnym koncie ubezpieczonego w ZUS. Nowe świadczenie to wynik podzielenia owego kapitału emerytalnego przez średnie dalsze trwanie życia właściwe dla wieku zakończenia aktywności zawodowej. Od stycznia tego roku podstawa obliczania emerytury jest pomniejszana o kwoty wcześniejszych świadczeń przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy i składki na ubezpieczenie zdrowotne. Osoby pobierające wcześniejsze emerytury nie muszą jednak decydować się na taki krok, nie jest on bowiem obowiązkowy. A ZUS przeprowadza taką operację wyłącznie na wniosek zainteresowanego.

Podstawa prawna

Art. 1 pkt 6 ustawy z 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 637).

Art. 88 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.).

Czy ZUS zachowa stare proporcje nowej emerytury

@RY1@i02/2013/027/i02.2013.027.183001500.815.jpg@RY2@

Osoba, która nabyła prawo do emerytury w okresie od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. i nie złożyła wniosku o wznowienie wypłaty emerytury do ZUS do 22 grudnia ubiegłego roku (czyli po wyroku Trybunału Konstytucyjnego), może skorzystać z możliwości ustalenia świadczenia na nowo. Musi jednak przepracować, poczynając od 1 października 2011 r. co najmniej 18 miesięcy. W praktyce więc uzyska ona najwcześniej w kwietniu tego roku prawo do ponownego ustalenia wysokości świadczenia. Musi jednak dostarczyć do ZUS świadectwo pracy potwierdzające rozwiązanie stosunku pracy oraz złożyć wniosek o emeryturę.

Zakład ustali jej emeryturę według starych zasad. Stanowi ona sumę trzech składników: części socjalnej (24 proc. kwoty bazowej obowiązującej w dniu powstania prawa do emerytury), części należnej za okresy składkowe (po 1,3 proc. podstawy wymiaru emerytury za każdy rok okresów składkowych) i części należnej za okresy nieskładkowe (po 0,7 proc. podstawy wymiaru emerytury za każdy rok okresów nieskładkowych). Podstawę wymiaru emerytury stanowi iloczyn wskaźnika wysokości tej podstawy (wypadkowej zarobków w wybranych latach kalendarzowych i przeciętnych wynagrodzeń z tych lat) oraz kwoty bazowej obowiązującej w dniu powstania prawa do emerytury.

Ze względu na fakt, że w 2009 r. były już przyznawane emerytury mieszane, czyli 80 proc. świadczenia było liczone według starych zasad, to obecnie jej nowa emerytura będzie już ustalana w oparciu o nową kwotę bazową obowiązującą w kwietniu 2013 r. W praktyce oznacza to, że niższa kwota bazowa zostanie zastąpiona wyższą obowiązującą w dniu zgłoszenia wniosku w tej sprawie przez osobę uprawnioną. Będzie ona miała zastosowanie zarówno do ustalenia podstawy wymiaru świadczenia, jak i części socjalnej emerytury. Do tej kwoty zostanie doliczone 20 proc. ustalane metodą kapitałową. Ze względu na fakt, że każdy okres opłacania składek po 1 października 2011 r. powiększa stan posiadania na indywidualnym koncie ubezpieczonego, a tym samym wpływa na wysokość kolejnego świadczenia, to także ta część podlega powiększeniu o kwotę dodatkowo wpłaconych składek. Tak uzyskana suma jest dzielona przez wyrażone w miesiącach średnie dalsze trwanie życia ustalane w dniu ponownego złożenia wniosku o nową emeryturę.

Podstawa prawna

Art. 1 ustawy z 10 czerwca 2011 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. nr 168, poz. 1001).

Bożena Wiktorowska

bozena.wiktorowska@infor.pl