Poradnia ubezpieczeniowa

● Komu, mimo zmian w przepisach, przysługuje wcześniejsza emerytura rolnicza

● Pod koniec 2013 roku ukończę powszechny wiek emerytalny. Udowodniłam łącznie 18 lat składkowych i 2 lata nieskładkowe. Na początku 2014 r. zamierzam zgłosić wniosek o przyznanie emerytury. Ponieważ przez niemal cały okres swojej pracy osiągałam niskie zarobki, obawiam się, że wyliczona kwota świadczenia będzie niższa od minimalnej emerytury. Słyszałam, że od 1 stycznia 2013 r. wydłużono staż gwarantujący uzyskanie minimalnej emerytury. Czy oznacza to, że 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych nie wystarczą do tego, aby ZUS podwyższył mi świadczenie do minimalnej gwarantowanej kwoty?

Nie. Osoby urodzone po 31 grudnia 1948 r. (a więc także czytelniczka) mogą uzyskać emeryturę z tytułu ukończenia powszechnego wieku emerytalnego niezależnie od długości udowodnionego okresu składkowego i nieskładkowego. Jeśli jednak faktycznie obliczona wysokość tego świadczenia (wraz z okresową emeryturą kapitałową ustalaną ze środków zgromadzonych w otwartym funduszu emerytalnym oraz na subkoncie w ZUS - jeśli taka przysługuje) niższa jest od minimalnej emerytury, może być podwyższona do najniższego świadczenia tylko wtedy, gdy wnioskodawca udowodnił wymagany okres składkowy i nieskładkowy. Zgodnie z przepisami obowiązującymi do 31 grudnia 2012 r. staż ten zawsze wynosił 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn. Od 1 stycznia 2013 r. ustawa o emeryturach i rentach przewiduje stopniowe wydłużanie powszechnego wieku emerytalnego. Docelowo ma on wynosić 67 lat zarówno dla kobiet, jak i dla mężczyzn. Ustawodawca uznał, że wraz ze zrównaniem powszechnego wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn powinien być również zrównany okres składkowy i nieskładkowy, który warunkuje prawo do podwyższenia emerytury do kwoty najniższego świadczenia. W związku z tym nowelizacja ustawy o emeryturach i rentach z FUS z 11 maja 2012 r. przewidziała stopniowe wydłużanie z 20 do 25 lat okresu składkowego i nieskładkowego uprawniającego kobiety do emerytury w minimalnej wysokości. Zgodnie z nowymi przepisami staż składkowy i nieskładkowy gwarantujący wypłatę co najmniej minimalnej emerytury wynosi:

w20 lat - do 31 grudnia 2013 r.,

w21 lat - od 1 stycznia 2014 r.,

w22 lata - od 1 stycznia 2016 r.,

w23 lata - od 1 stycznia 2018 r.,

w24 lata - od 1 stycznia 2020 r.,

w25 lat - od 1 stycznia 2022 r.

ZUS przyjął taką interpretację przepisów, że wymieniony wyżej staż ubezpieczeniowy gwarantujący podwyższenie emerytury do minimum uzależniony jest od roku, w którym osoba przechodząca na to świadczenie ukończy wymagany odpowiednio podwyższony wiek emerytalny.

Długość okresu składkowego i nieskładkowego uprawniającego do minimalnej emerytury nie jest uzależniona od roku zgłoszenia wniosku o przyznanie tego świadczenia. Oznacza to, że wszystkie kobiety, które ukończą powszechny wiek emerytalny do 31 grudnia 2013 r., mają zagwarantowane podwyższenie świadczenia do minimalnej emerytury przy stażu wynoszącym 20 lat. Niezależnie więc od tego, kiedy czytelniczka zgłosi wniosek o emeryturę, udowodniony 20-letni okres składkowy i nieskładkowy będzie jej gwarantował emeryturę w co najmniej minimalnej wysokości.

Podstawa prawna

Art. 87 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).

Art. 1 pkt 14 ustawy z 11 maja 2012r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 637).

● Od ponad 30 lat prowadzę gospodarstwo rolne, podlegając z tego tytułu ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu. Po ukończeniu 60 lat w czerwcu 2013 r. chciałbym przejść na wcześniejszą emeryturę rolniczą. Czy będę miał taką możliwość mimo zmian w przepisach?

Tak. Wcześniejsza emerytura rolnicza przysługuje osobom, które:

wukończyły wiek 55 lat (kobieta) lub 60 lat (mężczyzna),

wpodlegały ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej 30 lat,

wzaprzestały prowadzenia działalności rolniczej.

Zgodnie z ustawą z 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie od 1 stycznia 2013 r., wcześniejsza emerytura rolnicza może być nadal przyznawana, ale tylko tym osobom, które do 31 grudnia 2017 r. spełnią wszystkie warunki wymagane do uzyskania tego świadczenia.

Należy podkreślić, że nowelizacja z 11 maja 2012 r. wprowadza dla rolników takie same jak dla emerytów podlegających ubezpieczeniu w ZUS zasady wydłużania powszechnego wieku emerytalnego (wynoszącego dotychczas 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn). W ten sposób ulega też zwiększeniu różnica pomiędzy wiekiem emerytalnym a wiekiem uprawniającym do ubiegania się o wcześniejszą emeryturę. Różnica ta jest istotna przy ustalaniu części uzupełniającej emerytury rolniczej. Zgodnie z regulacjami obowiązującymi do 31 grudnia 2012 r. przy obliczaniu wcześniejszej emerytury rolniczej część uzupełniająca była zmniejszana o 25 proc. emerytury podstawowej. Od 1 stycznia 2013 r. część uzupełniająca podlega zmniejszeniu o 5 proc. emerytury podstawowej za każdy pełny rok dzielący uprawnionego od wieku emerytalnego. Tak jak dotychczas ustalona w ten sposób część uzupełniająca emerytury rolniczej zwiększana jest o 5 proc. emerytury podstawowej po upływie każdego roku dzielącego uprawnionego od wieku emerytalnego.

Podstawa prawna

Art. 3 ustawy z 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz.637).

Art. 19, art. 26 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 50, poz. 291 z późn. zm.).

Marek Opolski

ekspert od emerytur i rent