Czy ZUS może odebrać świadczenie, nie sprawdzając chorego pracownika w domu

Pracownik dość często choruje i nosiliśmy się z zamiarem przeprowadzenia kontroli domowej przy następnym zwolnieniu lekarskim. Tymczasem otrzymaliśmy z ZUS decyzję o pozbawieniu pracownika prawa do zasiłku za okres od 12 do 23 listopada 2012 r., z której wynika, że w tym czasie pracował. Został on zobowiązany do zwrotu pobranego za ten okres świadczenia. Następne zwolnienie pracownik przedłożył nam na okres od 12 grudnia 2012 r. do 6 stycznia 2012 r. Czy w związku z wydaną decyzją ZUS możemy przeprowadzić kontrolę domową za następny okres zwolnienia? Czy ZUS może pozbawić prawa do zasiłku chorobowego w związku z wykonywaniem pracy zarobkowej w czasie zwolnienia lekarskiego bez przeprowadzenia kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnienia lekarskiego od pracy?

Kontrola wykorzystywania zwolnienia lekarskiego od pracy przez pracownika może być przeprowadzona w każdym okresie korzystania przez niego z takiego zwolnienia. Nie ma w tym przypadku znaczenia, że za inny okres korzystania ze zwolnienia ZUS pozbawił pracownika prawa do zasiłku.

Odpowiadając na drugie pytanie, wyjaśnić trzeba, że ZUS może pozbawić prawa do zasiłku bez przeprowadzenia bezpośrednio kontroli domowej. Jest to możliwe, jeżeli np. z dokumentów ubezpieczeniowych znajdujących się w posiadaniu ZUS lub z informacji przekazanych przez inne instytucje lub podmioty bezsprzecznie wynika, że ubezpieczony wykonuje pracę mimo korzystania ze zwolnienia albo wykorzystuje zwolnienie od pracy niezgodnie z jego celem. Jeżeli przykładowo pracownik jest zatrudniony jednocześnie u dwóch pracodawców, a zwolnienie lekarskie przedłożył tylko jednemu z nich, który w dokumentach rozliczeniowych przekazywanych do oddziału ZUS wykazał w imiennym raporcie miesięcznym okres przerwy w zatrudnieniu z powodu choroby oraz kwotę wypłaconego mu z tego tytułu zasiłku chorobowego, a jednocześnie do oddziału ZUS wpłynęły dokumenty rozliczeniowe za pracownika z tytułu zatrudnienia u drugiego pracodawcy (w których nie wykazano przerwy z powodu choroby i wypłaty zasiłku), to oznacza to, że w czasie korzystania ze zwolnienia lekarskiego u jednego pracodawcy pracownik wykonywał pracę u drugiego pracodawcy. W takiej sytuacji pracownik zostanie pozbawiony prawa do zasiłku chorobowego. Ponieważ w analizowanej sytuacji zasiłek został już wypłacony, co wynika z dokumentów przekazanych do ZUS, pracownik będzie miał obowiązek dokonać jego zwrotu jako świadczenia nienależnie pobranego, wraz z należnymi odsetkami. Pracodawca za ten okres nie musi sporządzać dokumentów korygujących.

Gdy pracownik będzie korzystał ze zwolnienia lekarskiego z powodu choroby w kolejnym okresie, pracodawca może przeprowadzić kontrolę w domu pracownika, sprawdzając, czy zwolnienie to wykorzystuje w sposób zgodny z jego przeznaczeniem lub czy w tym okresie wykonuje pracę zarobkową (np. na podstawie umowy o dzieło albo bez żadnej umowy).

Aneta Maj

ekspert od świadczeń z ubezpieczeń społecznych

Podstawa prawna

Art. 17 ust. 1 i 3, art. 68 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.).