Jakie warunki musi spełnić rodzic, aby ZUS opłacał składki za nianię

Czy trzeba podpisać umowę

@RY1@i02/2013/009/i02.2013.009.183001500.819.jpg@RY2@

Składki na ubezpieczenia emerytalne i zdrowotne za legalnie zatrudnioną nianię będą opłacane z budżetu państwa, jeśli rodzice zawrą z nią pisemną umowę uaktywniającą, do której zastosowanie znajdą przepisy kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia. Kontrakt taki powinien określać strony, cel i przedmiot umowy, czas, miejsce i liczbę dzieci, nad którymi jest sprawowana opieka oraz obowiązki niani, wysokość jej wynagrodzenia wraz ze sposobem i terminem jego wypłaty. Kolejnym ważnym elementem jest czas, na który została zawarta, a także warunki, sposób zmiany i rozwiązania. Ustawa żłobkowa nie określa wprawdzie wzoru umowy uaktywniającej, ale rodzice mogą skorzystać z przykładowego formularza, który znajduje się na stronie Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej (www.zlobki.mpips.gov.pl).

Podstawa prawna

Art. 50 ust. 1, 3 i 4 ustawy z 4 lutego 2011 roku o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. nr 45 poz. 235 z późn. zm.).

Czy maluch może przebywać w klubie dziecięcym

@RY1@i02/2013/009/i02.2013.009.183001500.820.jpg@RY2@

Jedną z przesłanek, które wykluczają uzyskanie takiej pomocy, jest pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna. Ponadto ZUS nie będzie opłacał składek, jeżeli umowa uaktywniająca została zawarta między nianią a osobami pełniącymi funkcję rodziny zastępczej zawodowej oraz gdy rodzic korzysta z ulgi przysługującej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i rynku pracy, jeżeli jest to osoba bezrobotna zatrudniona w celu wykonywania pracy zarobkowej w gospodarstwie domowym.

Podstawa prawna

Art. 51 ust. 3 pkt 3 i ust. 5 ustawy z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. nr 45, poz. 235 z późn. zm.).

Czy obydwoje rodzice muszą pracować

@RY1@i02/2013/009/i02.2013.009.183001500.821.jpg@RY2@

Jednym z warunków uzyskania dofinasowania do zatrudnienia niani jest to, aby obydwoje rodzice lub samotny opiekun pracowali. Tym ostatnim jest panna, kawaler, wdowa, wdowiec, rozwódka, rozwodnik, osoba, w stosunku do której sąd orzekł separację oraz pozostająca w związku małżeńskim, jeżeli jego małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności. Rodzice mogą być zatrudnieni nie tylko na podstawie stosunku pracy, ale też umowy cywilnoprawnej stanowiącej tytuł do ubezpieczeń społecznych (np. umowy agencyjnej, zlecenia, ale już nie umowy o dzieło), lub prowadzić pozarolniczą działalność gospodarczą. Z kolei utrata przez rodzica lub osobę samotnie wychowującą dziecko pracy nie będzie oznaczać automatycznego zaprzestania opłacania składek za nianię. Nastąpi to dopiero po trzech miesiącach od dnia zaistnienia takiej okoliczności.

Podstawa prawna

Art. 50 ust. 5, 51 ust. 3 pkt 2 i ust. 4 ustawy z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. nr 45, poz. 235 z późn. zm.).

Czy trzeba zgłosić nianię do ZUS

@RY1@i02/2013/009/i02.2013.009.183001500.822.jpg@RY2@

W przypadku gdy rodzice spełniają warunki związane z ich zatrudnieniem oraz wiekiem dziecka i podpisali z opiekunką umowę uaktywniającą, muszą to zgłosić do ZUS. Mają na to siedem dni od tej daty i w tym celu muszą wypełnić odpowiednie druki. Są to ZUS ZFA (jeżeli rodzic nie jest jeszcze zgłoszony jako płatnik), ZUS ZUA, dzięki któremu możliwe będzie opłacanie za nianię składek na ubezpieczenia społeczne i do NFZ lub ZUS ZZA, gdy podlega obowiązkowo tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu. Rodzic może te druki wypełnić samodzielnie lub skorzystać z pomocy pracownika zakładu, pod warunkiem że przyniesie ze sobą do oddziału dane opiekunki. Następnie najpóźniej do 15. dnia miesiąca za poprzedni miesiąc (np. do 15 lutego, jeżeli umowa podpisana w styczniu) matka lub ojciec musi złożyć dokumenty rozliczeniowe. Są to ZUS DRA oraz ZUS RCA - imienny raport miesięczny lub ZUS RZA, jeśli opiekunka jest zgłoszona tylko do ubezpieczeń zdrowotnych. Te formularze trzeba złożyć tylko raz, potem zakład będzie je sam generował.

Podstawa prawna

Art. 51 ust. 3 pkt 1 ustawy z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. nr 45, poz. 235 z późn. zm.).

Czy ZUS opłaci składki za nianię u rolnika

@RY1@i02/2013/009/i02.2013.009.183001500.823.jpg@RY2@

Prowadzenie rolniczej działalności gospodarczej nie jest wymienione wśród aktywności zawodowych rodziców, które warunkują opłacanie składek. To oznacza, że rolnicy nie mogą skorzystać z tego uprawnienia. Przygotowana przez rząd nowelizacja ustawy żłobkowej przewiduje jednak rozszerzenie grupy uprawnionej do takiej pomocy właśnie o rodziców utrzymujących się z prowadzenia gospodarstwa rolnego. Mogą więc oni zyskać taki przywilej.

Podstawa prawna

Art. 51 ust 3 pkt 2 ustawy z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. nr 45, poz. 235 z późn. zm.).

Czy pomoc przysługuje do określonej kwoty

@RY1@i02/2013/009/i02.2013.009.183001500.824.jpg@RY2@

Ustawa żłobkowa przewiduje, że budżet państwa - za pośrednictwem ZUS - będzie opłacał składki emerytalne, rentowe, wypadkowe i do NFZ od podstawy stanowiącej kwotę nie wyższą niż minimalne wynagrodzenie za pracę, obowiązujące w danym roku kalendarzowym. Od stycznia tego roku wynosi ono 1,6 tys. zł. Rodzice mogą oczywiście umówić się z opiekunką na wyższą płacę, ale w takiej sytuacji składki od podstawy stanowiącej nadwyżkę od kwoty najniższej pensji będą musieli opłacać sami. Ponadto niania może dobrowolnie przystąpić do ubezpieczenia chorobowego. Te składki będą opłacane przez rodzica na zasadach określonych dla zleceniobiorców.

Podstawa prawna

Art. 51 ust. 1 i 2 ustawy z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. nr 45, poz. 235 z późn. zm.).

Czy można podpisać umowę z członkiem rodziny

@RY1@i02/2013/009/i02.2013.009.183001500.825.jpg@RY2@

Przepisy nie uzależniają opłacania składek za legalnie zatrudnioną opiekunkę od tego, aby nie była ona spokrewniona z rodzicami. Mogą więc oni podpisać umowę, np. z przebywającą na emeryturze babcią dzieci lub ich ciocią. Nie ma też znaczenia, czy niania ma wykształcenie pedagogiczne lub doświadczenie zawodowe w pracy z maluchami.

Podstawa prawna

Art. 50 ustawy z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. nr 45, poz. 235 z późn. zm.).

Czy dziecko może mieć więcej niż 3 lata

@RY1@i02/2013/009/i02.2013.009.183001500.826.jpg@RY2@

Co do zasady niania może zajmować się dzieckiem, które ma skończone 20 tygodni, do końca roku szkolnego, w którym osiągnie trzy lata. Jeżeli więc dziecko skończyło ten wiek styczniu br., ZUS będzie opłacał składki do końca sierpnia. Natomiast w wyjątkowych sytuacjach, gdy niemożliwe lub utrudnione jest objęcie malucha wychowaniem przedszkolnym, okres ten może być wydłużony do końca roku szkolnego, w którym kończy cztery lata.

Podstawa prawna

Art. 2 pkt 3 ustawy z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. nr 45, poz. 235 z późn. zm.).

Czy będzie dopłata do niani starszego dziecka

@RY1@i02/2013/009/i02.2013.009.183001500.827.jpg@RY2@

Zgodnie ze stanowiskiem przedstawionym przez ZUS oraz Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej w przypadku gdy rodzic korzysta z takiego urlopu i związanego z nim zasiłku macierzyńskiego, brak jest podstaw do opłacania składek za opiekunkę zajmującą się starszym dzieckiem. Przebywająca na nim matka zajmuje się bowiem nie tylko nowo narodzonym potomkiem, ale też tym starszym. Jeżeli natomiast rodzic chce dalej korzystać z pomocy tej osoby, to musi wyrejestrować ją z ubezpieczeń jako nianię, a zgłosić jako zleceniobiorcę. To jednak oznacza, że będzie musiał sam za nią opłacać składki.

Podstawa prawna

Art. 50-52 ustawy z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. nr 45, poz. 235 z późn. zm.).

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl