Jakie są problemy z uwzględnieniem premii rocznej w podstawie wymiaru zasiłku

@RY1@i02/2014/030/i02.2014.030.03300020d.803.jpg@RY2@

Aldona Salamon specjalista prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, praktyk z kilkunastoletnim doświadczeniem w prowadzeniu szkoleń oraz w pracy w dziale personalnym, autor publikacji i artykułów prasowych

Premie za okresy roczne, do których pracownik nie zachowuje prawa w okresie pobierania zasiłków, czyli takie, które są pomniejszane za okres ich pobierania, uwzględnia się w podstawie wymiaru zasiłku chorobowego w wysokości stanowiącej 1/12 kwoty wypłaconej za rok kalendarzowy poprzedzający miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. Tak stanowi art. 42 ust 3 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (dalej: ustawa zasiłkowa) w związku z jej art. 41 ust 1.

Przy tym z art. 42 ust. 5 ustawy wynika, że jeżeli premia roczna uwzględniana w podstawie wymiaru zasiłku przysługuje, lecz nie została wypłacona do czasu ostatecznego sporządzenia listy wypłat zasiłków chorobowych, to do podstawy wymiaru zasiłku przyjmuje się premię roczną w wysokości wypłaconej za okres poprzedni, czyli za rok wcześniejszy. Wypłata premii rocznej po ustaleniu podstawy wymiaru zasiłku w takim przypadku nie powoduje ponownego ustalenia tej podstawy.

Ponieważ w sytuacji opisanej w pytaniu po przeanalizowaniu wyników sprzedaży jest wiadome, że premia za 2013 r. nie przysługuje, a tym samym nie będzie wypłacona, co do zasady w podstawie wymiaru świadczenia chorobowego nie można uwzględnić premii za rok 2012, tj. za okres poprzedni. Jeżeli bowiem premia nie przysługuje za okres, z którego uwzględnia się ją w podstawie wymiaru zasiłku, podstawę tę ustala się bez tego składnika wynagrodzenia.

Powyższe oznacza, że ustalaną w 2014 r. podstawę wymiaru zasiłku chorobowego i innych świadczeń chorobowych dla pracowników działu sprzedaży pracodawca powinien ustalać bez premii rocznej.

Inaczej sytuacja wygląda, gdy pracownik stanie się niezdolny do pracy w 2014 r., a pracodawca nie będzie dla niego ustalał nowej podstawy wymiaru zasiłku, ponieważ pomiędzy okresami pobierania świadczenia chorobowego nie ma przerwy albo przerwa jest krótsza niż 3 miesiące kalendarzowe. W takiej sytuacji uwzględniona wcześniej w podstawie wymiaru zasiłku odpowiednia kwota premii rocznej nadal powinna być uwzględniana w podstawie wymiaru świadczenia chorobowego należnego w 2014 r. Jako że w omawianej sytuacji nie zaprzestano wypłacania premii rocznej wskutek zmiany funkcjonujących w spółce zasad premiowania, premia roczna w takim przypadku nadal powinna być uwzględniana w podstawie wymiaru. Nie można jej bowiem traktować jako składnika, którego wypłaty zaprzestano, a co za tym idzie wyłączać z podstawy. Bez znaczenia przy tym pozostaje fakt, że premia roczna za rok 2013 nie przysługuje.

Jeżeli na podstawie przepisów płacowych obowiązujących u pracodawcy zaprzestano by wypłaty premii rocznej od określonej daty, to podstawę wymiaru zasiłku przysługującego za okres od tej daty należałoby ustalać z wyłączeniem składnika, którego wypłaty zaprzestano. Jeżeli jednak premia roczna zostałaby włączona w całości albo w części do innego składnika wynagrodzenia lub zamieniona na inny składnik, zasada ta nie miałaby zastosowania. Podobnie sytuacja wyglądałaby w odniesieniu do premii rocznej, jeżeli w myśl umowy o pracę lub innego aktu nawiązującego stosunek pracy przysługiwałaby ona tylko do określonego terminu. W takim przypadku premia ta byłaby uwzględniana przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego tylko za okres przypadający do tego terminu (art. 41 ust. 2 i 3 ustawy zasiłkowej).

Zestawienie najważniejszych zasad

Premia roczna za miniony rok nie przysługuje (z powodu niespełnienia kryteriów)	Co najmniej 3 miesiące kalendarzowe	Podstawę wymiaru ustalamy bez premii rocznej
Premia roczna za miniony rok nie przysługuje (z powodu niespełnienia kryteriów)	Mniej niż 3 miesiące kalendarzowe	Nie ustalamy na nowo podstawy wymiaru. Jeżeli w ustalonej podstawie jest zawarta premia roczna za rok poprzedni (przysługiwała), to nadal w podstawie uwzględniamy premię roczną (za wcześniejszy okres)
Zaprzestano wypłacania premii rocznej (nie została włączona do innego składnika wynagrodzenia ani zamieniona na inny składnik)	-	Podstawę wymiaru zasiłku należnego za okres, za który premia już nie przysługuje, ustalamy z wyłączeniem premii rocznej
Premia roczna za miniony rok przysługuje, ale nie została wypłacona do czasu ostatecznego sporządzenia listy wypłat zasiłków	Co najmniej 3 miesiące kalendarzowe	Ustalając podstawę wymiaru, uwzględniamy premię za rok poprzedni
Premia roczna za miniony rok została wypłacona zaliczkowo	Co najmniej 3 miesiące kalendarzowe	Ustalając podstawę wymiaru, uwzględniamy premię roczną w kwocie wypłaconej zaliczkowo, a po wypłaceniu pozostałej części przeliczamy podstawę wymiaru i wypłacamy wyrównanie

PRZYKŁAD 1

Kiedy nie przysługuje

Odnosząc się do sytuacji opisanej w problemie, przyjmijmy założenie, że pan Piotr, dla którego pracodawca ustala podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego należnego za okres od 27 do 31 stycznia 2014 r., w uwzględnianym okresie 12 miesięcy poprzedzających powstanie niezdolności do pracy otrzymał następujące wynagrodzenie:

12/2013	3800,00		520,98	3279,02
11/2013	3800,00		520,98	3279,02
10/2013	3800,00		520,98	3279,02
09/2013	3800,00		520,98	3279,02
08/2013	3800,00		520,98	3279,02
07/2013	3800,00		520,98	3279,02
06/2013	3500,00		479,85	3020,15
05/2013	3500,00		479,85	3020,15
04/2013	3500,00		479,85	3020,15
03/2013	3500,00		479,85	3020,15
02/2013	3500,00	4800,00	1137,93	7162,07
01/2013	3500,00		479,85	3020,15

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie z uwzględnianego okresu wynosi 3149,59 zł [(3020,15 zł x 6 m-cy = 18 120,90 zł) + (3279,02 zł x 6 m-cy = 19 674,12 zł) : 12] i kwota ta stanowi podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego. Do przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia pracodawca nie powinien doliczać 1/12 kwoty premii rocznej wypłaconej za okres poprzedni, czyli premii rocznej wypłaconej w lutym 2013 r. za rok 2012. Ponieważ premia roczna za rok 2013 r., tj. za rok kalendarzowy poprzedzający zachorowanie pracownika, nie przysługuje, podstawę wymiaru należy ustalić bez tego składnika wynagrodzenia.

PRZYKŁAD 2

Podstawa chorobowego

Odnosząc się do sytuacji drugiego z pracowników, o których mowa w problemie, przyjmijmy założenie, że pan Adam w okresie 12 miesięcy poprzedzających poprzednie zachorowanie, które miało miejsce w październiku 2013 r., otrzymał następujące wynagrodzenie:

09/2013	4800,00		658,08	4141,92
08/2013	4800,00		658,08	4141,92
07/2013	4800,00		658,08	4141,92
06/2013	4800,00		658,08	4141,92
05/2013	4800,00		658,08	4141,92
04/2013	4800,00		658,08	4141,92
03/2013	4800,00		658,08	4141,92
02/2013	4800,00	3860,00	1187,29	7472,71
01/2013	4800,00		658,08	4141,92
12/2012	4600,00		630,66	3969,34
11/2012	4600,00		630,66	3969,34
10/2012	4600,00		630,66	3969,34

Podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego należnego panu Adamowi za styczeń br. stanowić będzie przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres 12 miesięcy poprzedzających poprzednią niezdolność do pracy, tj. za okres od października 2012 r. do września 2013 r. Powyższe wynika z art. 43 ustawy zasiłkowej, który stanowi, iż podstawy wymiaru zasiłku nie ustala się na nowo, jeżeli pomiędzy okresami pobierania zasiłku, zarówno tego samego, jak i różnego rodzaju, nie ma przerwy albo przerwa jest krótsza niż 3 miesiące kalendarzowe. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie z uwzględnianego okresu wynosi 4098,78 zł [(3969,34 zł x 3 m-ce = 11 908,02 zł) + (4141,92 zł x 9 m-cy = 37 277,28 zł) : 12]. Do tak ustalonego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia pracodawca powinien doliczyć 1/12 kwoty premii rocznej wypłaconej w lutym 2013 r. za rok 2012, tj. za rok kalendarzowy poprzedzający miesiąc powstania niezdolności do pracy, jaka miała miejsce w październiku 2013 roku. Ponieważ premia roczna nie jest składnikiem, którego wypłaty zaprzestano, a pomiędzy okresami niezdolności do pracy przerwa wynosi 2 miesiące (listopad, grudzień 2013 r.), podstawy wymiaru zasiłku pracodawca nie powinien ustalać na nowo. W efekcie podstawa wymiaru świadczenia chorobowego należnego panu Adamowi za styczeń 2014 roku wyniesie 4.376,35 zł, co wynika z wyliczenia:

● 3860 zł - 13,71% = 3330,79 zł

● 1/12 z kwoty 3330,79 zł = 277,57 zł

● 4098,78 zł + 277,57 zł = 4376,35 zł.

Aldona Salamon

specjalista prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, praktyk z kilkunastoletnim doświadczeniem w prowadzeniu szkoleń oraz w pracy w dziale personalnym, autor publikacji i artykułów prasowych

Podstawa prawna

Art. 41 ust. 1, 2 i 3, art. 42 ust. 3 i 5, art. 43 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 159).