Spadkobierca firmy zachowuje prawo do zaniżonej składki do ZUS

Organ rentowy nie może podwyższać składki wypadkowej przedsiębiorcy, który przejął zakład po zmarłym współmałżonku.

Następnego dnia po śmierci właścicielki firmy, jej mąż dokonał zmiany we wpisie do działalności gospodarczej. Powodem pośpiechu była konieczność kontynuowania realizacji wcześniejszych zamówień. Jednocześnie zgłosił do organu rentowego siebie jako płatnika składek na ubezpieczenie wypadkowe.

Do końca 2006 roku, w którym przejął firmę, opłacał składki w zaniżonej wysokości wynoszącej 0,96 proc. podstawy wymiaru. Stawka została ustalona przez ZUS jeszcze w czasie prowadzenia firmy przez poprzednią właścicielkę. W 2007 roku wdowiec zwrócił się do ZUS o ustalenie nowej wysokości składki wypadkowej, ale ten odmówił, wskazując, że płatnik jest zobowiązany do samodzielnego ustalenia jej wysokości. W takiej sytuacji przedsiębiorca odprowadzał na ubezpieczenia wypadkowe kwoty liczone na podstawie takiej samej stawki jak wcześniej.

Dopiero w 2010 roku ZUS uznał, że przedsiębiorca zaniżył stopę procentową składki na ubezpieczenie społeczne z 1,20 proc. do 0,96 proc. Zakład wydał więc decyzję ustalającą stopę procentową składek za cały rok - od 1 kwietnia 2006 r. do 31 marca 2007 r. - w wysokości 150 proc.

Płatnik nie zgodził się na tak wysokie obciążenia i odwołał się do sądu I instancji. Sędziowie po zbadaniu sprawy uznali, że ze względu na to, że odwołujący się kontynuuje działalność gospodarczą, którą prowadziła jego zmarła żona, to wydana wcześniej przez ZUS decyzja określająca wysokość składki wypadkowej ma moc wiążącą także wobec następcy prawnego. Tym bardziej że spadkobierca zatrudnia tych samych pracowników i korzysta z tego samego majątku firmy. Oznacza to, że w takim przypadku stopa procentowa określona przez ZUS w danym roku składkowym nie może być zmieniona.

Od tego wyroku ZUS złożył apelację. Sąd II instancji jednak ją oddalił. Sędziowie uznali, że spadkobiercy zmarłego przedsiębiorcy nie można traktować jak nowego podmiotu obowiązanego do opłacania składek. Zakład bowiem nie wykazał, że w firmie - oprócz nowego właściciela - wystąpiły jakiekolwiek inne zmiany zwiększające ryzyko wypadku. Co więcej nabycie przez następcę praw i obowiązków spadkodawcy nie ma tylko charakteru czysto majątkowego. Z tego też powodu wdowiec miał prawo do opłacania niższej składki.

Zakład złożył kasację od niekorzystnego dla siebie wyroku. SN jednak ją oddalił, podzielając opinię sądów obu instancji. Dodatkowo obciążył ZUS kosztami.

Bożena Wiktorowska

bozena.wiktorowska@infor.pl

Wyrok Sądu Najwyższego z 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt I UK 358/11.