Płatnik będzie musiał wykazać składki od zasiłku macierzyńskiego

Do 31 sierpnia 2009 r. osoba pobierająca zasiłek macierzyński lub zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego podlega z tego tytułu ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym tylko wówczas, gdy nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty oraz innego tytułu rodzącego obowiązek ubezpieczeń społecznych. Od 1 września 2009 r. okoliczność, iż osoba pobierająca zasiłek macierzyński lub zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego będzie miała ustalone prawo do emerytury lub renty lub inny tytuł do ubezpieczeń, nie będzie już wyłączała obowiązku ubezpieczeń z tytułu pobierania zasiłku.

Osoby pobierające zasiłek macierzyński lub zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego nie będą już musiały informować płatnika składek o prawie do emerytury lub renty oraz innych tytułach do ubezpieczeń. Płatnik za każdą osobę, której będzie wypłacał zasiłek, będzie musiał wykazać należne składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w imiennym raporcie miesięcznym ZUS RCA, z kodem tytułu do ubezpieczeń 12 40 XX.

Osoba, która w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego będzie jednocześnie:

● wykonywała pracę nakładczą,

● wykonywała pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia,

● prowadziła pozarolniczą działalność lub współpracowała przy jej prowadzeniu,

● wykonywała odpłatnie pracę, na podstawie skierowania do pracy, w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania,

● duchownym,

obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym będzie podlegała z zasiłku macierzyńskiego, a z wymienionych wyżej tytułów ubezpieczenia emerytalne i rentowe będą dla niej dobrowolne.

Gdy natomiast osoba pobierająca zasiłek macierzyński będzie równocześnie wykonywała umowę o pracę, będzie członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub spółdzielni kółek rolniczych lub funkcjonariuszem Służby Celnej, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym będzie podlegała z każdego z tych tytułów. Do końca sierpnia 2009 r. osoba w takiej sytuacji podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym tylko jako pracownik, członek spółdzielni lub funkcjonariusz Służby Celnej.

Podkreślić trzeba, że zmiany w zakresie podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym nie dotyczą osób przebywających na urlopie wychowawczym.

Osoba, która w okresie 1 stycznia 1999 r. – 31 sierpnia 2009 r. miała obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne z działalności (lub za osobę współpracującą) w czasie pobierania zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego z innego tytułu będzie mogła wystąpić do ZUS o umorzenie należności z tytułu tych składek, a ZUS będzie miał obowiązek je umorzyć. Umorzeniu będą podlegały również składki na Fundusz Pracy. Wniosek w tej sprawie można złożyć w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej ustawę o systemie ubezpieczeń społecznych, czyli od 1 września 2009 r.

Jeżeli w wyniku umorzenia należności powstanie nadpłata, ZUS z urzędu będzie zaliczał ją na poczet zaległych, bieżących lub przyszłych składek, a w razie ich braku – zwracał płatnikowi. Zaliczeniu lub zwrotowi będą podlegały także opłacone odsetki za zwłokę, w części odpowiadającej kwocie zaliczenia lub zwrotu. W ten sposób będzie również rozliczana nadpłata powstawała w wyniku umorzenia należności z tytułu składek na FP.

Zwrot nadpłaty będzie następował w gotówce, na podstawie przekazu pocztowego albo na wskazany rachunek bankowy płatnika składek lub na rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-rozliczeniowej, w terminie miesiąca od dnia doręczenia płatnikowi składek decyzji określającej wysokość kwoty zwrotu nadpłaty.

Jeżeli ZUS nie zwróci nadpłaty w powyższym terminie, będzie ona podlegała oprocentowaniu w wysokości równej odsetkom za zwłokę pobieranym od zaległości podatkowych. Oprocentowanie będzie liczone od dnia złożenia wniosku o umorzenie należności do dnia dokonania zwrotu nadpłaty przez ZUS.

W sprawie umorzenia należności ZUS będzie wydawał decyzję, w której określi wysokość umorzonych należności oraz kwoty podlegające zaliczeniu lub zwrotowi, jeżeli w wyniku umorzenia powstanie nadpłata. Wnioskodawcy będzie przysługiwało od tej decyzji prawo wniesienia odwołania do właściwego sądu.

Uwzględnienie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek spowoduje, że ZUS na koncie osoby ubezpieczonej, której dotyczył ten wniosek, zewidencjonuje do 31 grudnia 2012 r. całość składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za okres pobierania zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego. Będą ustalone od podstawy odpowiadającej kwocie zasiłku, z uwzględnieniem ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Zatem pomimo umorzenia składek na koncie osoby ubezpieczonej za okres, którego dotyczy umorzenie, zostaną zewidencjonowane składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

W przypadku osób, które po 1 stycznia 1999 r. przebywały na urlopie wychowawczym i w okresie tego urlopu prowadziły pozarolniczą działalność lub współpracowały przy takiej działalności, ZUS po złożeniu wniosku umorzy w całości lub w części tylko należności z tytułu nieopłaconych składek należnych z tej działalności lub współpracy. Wyjątek dotyczy pobranych przez ZUS odsetek za zwłokę. Jeżeli w wyniku umorzenia odsetek powstanie nadpłata, ZUS z urzędu będzie ją zaliczał na poczet zaległych, bieżących lub przyszłych składek, a w razie ich braku – zwracał płatnikowi składek. Zwrot tej nadpłaty będzie dokonywany od 1 stycznia 2010 r., w terminie pięciu lat, w kwotach ustalonych w ustawie budżetowej na dany rok. W sprawie zwrotu nadpłaty ZUS będzie wydawał decyzję, od której wnioskodawca będzie mógł złożyć odwołanie (za pośrednictwem ZUS) do właściwego sądu. Wniosek o umorzenie należy złożyć w ZUS w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej ustawę o systemie ubezpieczeń społecznych, czyli od 1 września 2009 r.

W odróżnieniu od osób pobierających zasiłek macierzyński lub zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego uwzględnienie wniosku o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres, w którym osoba przebywająca na urlopie wychowawczym prowadziła działalność lub współpracowała przy takiej działalności, nie spowoduje, że ZUS zewidencjonuje na koncie tej osoby składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za ten okres.

Przedstawione wyżej zasady umorzenia należności z tytułu składek dotyczą także osób, które od 1 stycznia 1999 r. do 31 marca 2001 r. były wspólnikami spółki cywilnej, nie posiadając wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.

Podkreślić trzeba, że z możliwości umorzenia należności z tytułu składek nie będą mogły skorzystać te osoby, za które z związku z prowadzoną pozarolniczą działalnością lub współpracą przy niej opłaciły składki na ubezpieczenia społeczne i które z tego tytułu pobrały świadczenia z ubezpieczeń społecznych.