W jakim terminie płatnik powinien wypłacić wyrównanie zasiłków

Odsetek od tego wyrównania nie można rozliczyć w ciężar składek na ubezpieczenia społeczne. Ich opłacenie obciąża wyłącznie pracodawcę.

Przypomnieć trzeba, że wyrównania świadczeń w związku z realizacją wyroku TK z 24 czerwca 2008 r., dokonywane na wniosek ubezpieczonego, dotyczą wyłącznie zasiłków należnych do 6 lipca 2008 r. Natomiast w przypadku świadczeń, do których ubezpieczony miał prawo 7 lipca 2008 r. albo po tej dacie, wypłata ich wyrównania powinna nastąpić z urzędu, bez konieczności składania przez pracownika wniosku w tej sprawie. Gdy zasiłek przysługiwał 7 lipca 2008 r. termin na wypłatę wyrównania wynosił 30 dni, licząc od następnego dnia po dniu wejścia w życie wyroku TK. Termin ten upłynął zatem 6 sierpnia 2008 r. i jeżeli płatnik składek dokonał wyrównania zasiłku przed tą datą, to odsetki od wyrównania (powinny być liczone od następnego dnia po dniu wypłaty zasiłku, do dnia, w którym nastąpiła wypłata wyrównania włącznie z tym dniem), podlegały w całości rozliczeniu w ciężar składek na ubezpieczenia społeczne. Jeżeli wypłaty wyrównania dokonano po tej dacie, płatnik mógł rozliczyć w ciężar składek na ubezpieczenia społeczne tylko odsetki obliczone do 6 sierpnia 2008 r. (włącznie z tym dniem). Odsetki za dalszy okres opóźnienia nie podlegają rozliczeniu.

W przypadku gdy zaniżony zasiłek został wypłacony po 6 lipca 2008 r. – tak jak w przedstawionej sytuacji, odsetki od wypłaty wyrównania powinny być obliczone do dnia wypłaty wyrównania (włącznie z tym dniem) i nie mogą być rozliczone w ciężar składek na ubezpieczenia społeczne. Obowiązek ich opłacenia obciąża płatnika składek.

Zgodnie z postanowieniami wynikającymi z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 24 czerwca 2008 r., przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłków (wynagrodzenia za czas choroby) nie uwzględnia się takich składników wynagrodzenia, które zgodnie z obowiązującymi u pracodawcy przepisami płacowymi albo umowami o pracę przysługują za okres pobierania zasiłków (wynagrodzenia za czas choroby). Jeżeli brak jest jakichkolwiek uregulowań w tej kwestii, należy uznać, że składniki te nie przysługują za takie okresy i powinny być uwzględnione w podstawie wymiaru. Gdy jednak, mimo braku zasad w przepisach płacowych, pracodawca będzie mógł udokumentować, że składnik wynagrodzenia został wypłacony pracownikom za okresy pobierania zasiłków (wynagrodzenia za czas choroby), to nie powinien on być uwzględniony w podstawie wymiaru.

Przedstawione wyżej zasady dotyczą zarówno składników wynagrodzenia, które przysługują za okresy miesięczne, kwartalne czy roczne, jak i takich, które są wypłacane jednorazowo. Nie ma także znaczenia nazwa wypłaconego składnika wynagrodzenia. Jeżeli pracodawca wypłaci nagrodę z okazji święta firmy wszystkim pracownikom w jednakowej wysokości albo według jednakowego wskaźnika procentowego w stosunku do wynagrodzenia określonego w umowie o pracę, należałoby uznać, że jest to nagroda przyznana niezależnie od oceny pracy pracowników i jej otrzymanie nie zależy od pobierania zasiłków. Wówczas nagrody tej nie należałoby uwzględniać w podstawie wymiaru zasiłków. Gdy jednak nagroda taka zostanie przyznana uznaniowo – w różnych kwotach dla różnych pracowników i pracodawca nie będzie mógł w żaden sposób udowodnić, że pracownicy zachowywali prawo do niej za okresy pobierania zasiłków, to nagrodę taką trzeba będzie uwzględniać w podstawie wymiaru zasiłków, do których prawo powstanie w miesiącach następujących po jej wypłacie.

Wyjaśnić trzeba, że gdy pracodawca nie określi okresu, za który nagroda będzie przyznawana, przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłków (wynagrodzenia za czas choroby) powinno się ją doliczyć do wynagrodzenia za miesiąc, w którym zostanie wypłacona – w kwocie faktycznie wypłaconej, bez uzupełniania.

Odpowiedź na postawione pytanie zależy od tego, w jakim terminie zostanie wypłacone wyrównanie zasiłku. Termin ten wynosi 30 dni od następnego dnia po dacie złożenia przez pracownika wniosku w tej sprawie. Jeżeli pracodawca nie dotrzyma tego terminu, wówczas odsetki od 31 dnia po dacie wpływu wniosku do daty wypłaty wyrównania zasiłku (włącznie z tym dniem) obciążają pracodawcę i nie mogą być rozliczone w ciężar składek na ubezpieczenia społeczne.

Gdy przed upływem 30 dni od dnia następnego po dacie złożenia przez pracownika wniosku o wyrównanie zasiłków pracodawca wystąpił do oddziału ZUS o zajęcie stanowiska w sprawie zasad ustalania podstawy wymiaru w związku z wyrokiem TK z 24 czerwca 2008 r., termin 30 dni na dokonanie wyrównania liczy się od dnia następnego po dniu, w którym pracodawca otrzymał odpowiedź oddziału ZUS w tej sprawie. W takim przypadku uznaje się bowiem, że odpowiedź oddziału jest ostatnim dokumentem niezbędnym do ustalenia i wypłacenia przez pracodawcę wyrównania. Jeżeli zatem po otrzymaniu wyjaśnienia oddziału ZUS pracodawca dokona wyrównania zasiłku w terminie 30 dni, odsetki, liczone do dnia wypłaty wyrównania włącznie, będą w całości obciążały FUS. Gdy natomiast wypłata wyrównania nastąpi po upływie 30 dni od otrzymania odpowiedzi z ZUS, to od 31 dnia po dacie otrzymania wyjaśnień ZUS odsetki będą obciążały pracodawcę.

Należy także dodać, że w przypadku gdy pracodawca wystąpi o zajęcie stanowiska w sprawie uwzględnienia danego składnika wynagrodzenia w podstawie wymiaru zasiłku w związku z wyrokiem TK po upływie 30 dni od dnia następnego po złożeniu przez pracownika wniosku o wyrównanie zasiłku, wówczas odsetki od dokonanego wyrównania będą obciążały pracodawcę od 31 dnia po dacie wpływu wniosku pracownika w tej sprawie.

W wytycznych prezesa ZUS z 11 września 2008 r. w sprawie rozliczania w ciężar składek na ubezpieczenia społeczne wyrównań zasiłków oraz odsetek od tych wyrównań w wyniku realizacji wyroku TK określono, iż sprawdzenie prawidłowości obliczenia przez płatnika składek kwot wyrównań zasiłków oraz odsetek od tych kwot będzie dokonywane poprzez kontrolę płatników składek. Jeżeli zatem w trakcie czynności kontrolnych inspektor kontroli ZUS ustali, że płatnik składek nie dokonał przeliczenia podstawy wymiaru zasiłków na wniosek ubezpieczonego i nie dokonał wyrównania zasiłków wraz z odsetkami, wówczas ujawnione nieprawidłowości zostaną opisane w protokole kontroli. Płatnik składek będzie miał wówczas 30 dni na dokonanie przeliczenia podstawy wymiaru zasiłku, wypłatę należnego wyrównania wraz z odsetkami oraz złożenie dokumentów rozliczeniowych, w których powinien wykazać wypłacone i rozliczone kwoty wyrównania i odsetek. Jeżeli w tym terminie płatnik składek nie wywiąże się z tego obowiązku, zostanie wydana decyzja w tej sprawie. Płatnik składek będzie mógł się od tej decyzji odwołać do sądu, ale w tym przypadku powinien liczyć się z tym, że sąd podtrzyma decyzję ZUS. Ostatecznie płatnik składek będzie musiał dokonać wyrównania zasiłku ubezpieczonemu wraz z należnymi odsetkami, które będzie musiał sfinansować i naliczyć do dnia dokonania wyrównania, łącznie z tym dniem.

Ponadto należy pamiętać, że płatnik składek, który nie wywiązuje się z obowiązków nałożonych na niego przez ustawę o systemie ubezpieczeń społecznych, między innymi w zakresie wypłacania świadczeń z ubezpieczeń społecznych, podlega karze grzywny do 5 tys. zł.