Kiedy ojciec dziecka ma prawo do zasiłku macierzyńskiego

Zasiłek macierzyński przysługuje osobom podlegającym ubezpieczeniu chorobowemu zarówno obowiązkowo, np. pracownikom, jak i dobrowolnie, np. zleceniobiorcom, osobom prowadzącym pozarolniczą działalność. Zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonemu, który:

● przyjął na wychowanie dziecko w wieku do siódmego roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego - do dziesiątego roku życia, i wystąpił do sądu opiekuńczego z wnioskiem o jego przysposobienie,

● przyjął na wychowanie w ramach rodziny zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej niespokrewnionej z dzieckiem, dziecko w wieku do siódmego roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego - do dziesiątego roku życia.

Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa dopuszcza możliwość skrócenia okresu pobierania zasiłku macierzyńskiego przez ubezpieczoną. Należy jednak podkreślić, że rezygnacja z pobierania zasiłku macierzyńskiego może nastąpić dopiero wtedy, gdy ubezpieczona skorzysta z tego świadczenia przez co najmniej 14 tygodni i pod warunkiem że po tym okresie osobistą opiekę nad dzieckiem będzie sprawował ubezpieczony - ojciec dziecka, który w tym celu uzyska prawo do urlopu macierzyńskiego lub przerwie działalność gospodarczą albo inną działalność zarobkową.

Po przerwaniu (skróceniu) okresu pobierania zasiłku macierzyńskiego ze świadczenia tego może skorzystać tylko ojciec, który wychowuje dziecko. Ojciec dziecka, który się nim nie zajmuje, nie otrzyma zasiłku. Fakt wychowywania dziecka przez ojca potwierdza się pisemnym oświadczeniem obojga rodziców.

Zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonemu - ojcu dziecka, jeżeli matka dziecka po porodzie przebywa w szpitalu ze względu na stan zdrowia, a on musi zaopiekować się w tym czasie nowo narodzonym dzieckiem. Należy jednak pamiętać, że może on z tego świadczenia skorzystać dopiero wtedy, gdy ubezpieczona - matka dziecka, wykorzysta zasiłek macierzyński przez osiem tygodni po porodzie. Ubezpieczonemu - ojcu wychowującemu dziecko przysługuje wówczas prawo do zasiłku macierzyńskiego przez okres pobytu ubezpieczonej matki dziecka w szpitalu. Należy podkreślić, że łączny okres pobierania zasiłku macierzyńskiego przez ubezpieczonych matkę i ojca wychowującego dziecko nie może przekraczać okresu odpowiadającego okresowi urlopu macierzyńskiego określonego w kodeksie pracy dla matki dziecka.

Ojciec dziecka musi przedłożyć:

● skrócony odpis aktu urodzenia dziecka,

● zaświadczenie ze szpitala o dacie przyjęcia ubezpieczonej - matki dziecka do szpitala,

● zaświadczenie o okresie przysługującego i wypłaconego matce dziecka zasiłku macierzyńskiego.

Jeżeli zasiłek macierzyński wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych, dodatkowo ubezpieczony powinien złożyć:

● zaświadczenie pracodawcy o udzielonym urlopie macierzyńskim - w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem,

● oświadczenie o przerwaniu działalności pozarolniczej - w przypadku ubezpieczonego będącego osobą prowadzącą działalność pozarolniczą,

● zaświadczenie o przerwaniu działalności zarobkowej - w przypadku pozostałych ubezpieczonych.

Jeżeli ubezpieczona-matka dziecka umiera albo gdy porzuci dziecko, wówczas zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonemu - ojcu dziecka, który przerwie zatrudnienie, działalność gospodarczą lub inną działalność zarobkową w celu osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem. W takim przypadku okres wypłaty zasiłku macierzyńskiego dla ojca dziecka ulega skróceniu o okres wypłaty tego zasiłku ubezpieczonej-matce dziecka.

W razie śmierci ubezpieczonej lub porzucenia przez nią dziecka, dowodem wymaganym do wypłaty zasiłku macierzyńskiego ubezpieczonemu - ojcu dziecka, który będzie sprawował osobistą opiekę nad dzieckiem, jest:

● skrócony odpis aktu urodzenia dziecka,

● zaświadczenie płatnika zasiłku o okresie wypłaty oraz o okresie przysługującego zasiłku macierzyńskiego ubezpieczonej - matce dziecka,

● w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem - zaświadczenia pracodawcy o okresie udzielonego urlopu macierzyńskiego, ubezpieczonego prowadzącego działalność pozarolniczą - oświadczenie ojca dziecka o przerwaniu działalności, pozostałych ubezpieczonych - zaświadczenia o przerwaniu działalności zarobkowej.

W przypadku porzucenia dziecka przez matkę, oprócz wymienionych wyżej dokumentów, dodatkowo wymagane jest oświadczenie o porzuceniu dziecka.

Od 2010 roku ojcowie będą mogli skorzystać z zasiłku macierzyńskiego także za okres odpowiadający okresowi dodatkowego urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego i urlopu ojcowskiego.

12 stycznia 2009 r. pracownica urodziła dziecko. Przysługiwał jej urlop i zasiłek macierzyński przez 20 tygodni, tj. do 31 maja 2009 r. Po wykorzystaniu 14 tygodni urlopu i zasiłku pracownica wróciła do pracy. Opiekę nad dzieckiem sprawował jego ojciec, który podlega ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności. Okres 14 tygodni urlopu macierzyńskiego i wypłaty zasiłku macierzyńskiego pracownicy upłynął 19 kwietnia 2009 r. 2 kwietnia 2009 r. pracownica wystąpiła do swojego pracodawcy z wnioskiem o skrócenie urlopu i wypłaty zasiłku macierzyńskiego i powiadomiła o zamiarze podjęcia zatrudnienia od 20 kwietnia 2009 r. Do wniosku dołączyła pisemne oświadczenie ojca dziecka, z którego wynikało, że od 20 kwietnia 2009 r. przerwie on działalność pozarolniczą w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Ojciec dziecka, w celu uzyskania zasiłku macierzyńskiego, którego płatnikiem był oddział ZUS, w którym opłaca on składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzonej działalności, musiał złożyć:

● skrócony odpis aktu urodzenia dziecka,

● zaświadczenie pracodawcy matki dziecka o okresie pobierania przez nią zasiłku macierzyńskiego oraz o okresie przysługującego jej zasiłku macierzyńskiego,

● pisemne oświadczenie o przerwaniu pozarolniczej działalności od 20 kwietnia do 31 maja 2009 r.

Aneta Maj

gp@infor.pl

● Art. 180, art. 183 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

● Art. 29, art. 29a ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 31, poz. 267 z późn. zm.).

● Par. 16, 17a, 17b rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 27 lipca 1999 r. w sprawie określenia dowodów stanowiących podstawę przyznania i wypłaty zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. nr 65, poz. 742 z późn. zm).