Jak starać się o przyznanie świadczenia kompensacyjnego

Postępowanie w sprawie świadczenia kompensacyjnego wszczyna się na wniosek nauczyciela zgłoszony bezpośrednio lub za pośrednictwem płatnika składek w organie rentowym. Wniosek można również przesłać za pośrednictwem poczty lub złożyć w polskim urzędzie konsularnym. Wzór formularza wniosku o nauczycielskie świadczenie kompensacyjne (ZUS Rp-12) dostępny jest na stronie internetowej www.zus.pl oraz we wszystkich placówkach ZUS.

Warto wiedzieć, że wniosek o świadczenie kompensacyjne można również zgłosić w innej formie pisemnej albo ustnie do protokołu w organie rentowym. Należy pamiętać, że musi on zawierać następujące dane osoby ubiegającej się o świadczenie:

● imię (imiona) i nazwisko,

● datę i miejsce urodzenia,

● imiona rodziców,

● miejsce zamieszkania,

● adres do korespondencji (jeżeli jest inny niż miejsce zamieszkania),

● numer PESEL i NIP, a w razie braku numeru PESEL - serię i numer dowodu osobistego albo paszportu, wskazanie rodzaju świadczenia, o które ubiega się wnioskodawca, a także podpis wnioskodawcy lub jego pełnomocnika.

Ponadto jeśli świadczenie ma być przekazywane na rachunek w banku lub w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, należy podać nazwę i adres banku (kasy) oraz numer rachunku bankowego (numer rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej).

Do wniosku o świadczenie kompensacyjne należy dołączyć świadectwa pracy (zaświadczenia) potwierdzające przebyte okresy składkowe i nieskładkowe, w tym okresy wykonywania pracy nauczycielskiej. Należy również potwierdzić rozwiązanie stosunku pracy nauczycielskiej.

Wniosek o świadczenie kompensacyjne można wycofać, ale nie później niż do dnia uprawomocnienia się decyzji w sprawie świadczenia (tj. w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia decyzji).

Decyzję w sprawie świadczenia kompensacyjnego wydaje jednostka organizacyjna Zakładu Ubezpieczeń Społecznych właściwa ze względu na miejsce zameldowania na pobyt stały osoby zainteresowanej lub - w przypadku gdy zamieszkuje ona poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej - jednostka ZUS właściwa ze względu na ostatnie jej miejsce zamieszkania w Polsce. Od tej decyzji przysługuje odwołanie do sądu okręgowego - sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia. Odwołanie wnosi się na piśmie do właściwej jednostki ZUS albo ustnie do protokołu sporządzonego przez tę jednostkę.

W przypadku nabycia prawa do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego nie przysługuje też renta socjalna

Świadczenie kompensacyjne wypłaca jednostka organizacyjna ZUS, która wydała decyzję w sprawie tego świadczenia, a więc na ogół jednostka właściwa ze względu na miejsce zameldowania na pobyt stały osoby zainteresowanej. Świadczenie wypłaca się za poszczególne miesiące kalendarzowe, w dniu ustalonym w decyzji organu rentowego jako termin płatności świadczenia.

Kwotę świadczenia przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę świadczenia przez liczbę dni kalendarzowych w miesiącu, a następnie otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które świadczenie przysługuje. Świadczenie wypłacane jest za pośrednictwem osób prawnych prowadzących działalność w zakresie doręczania świadczeń (np. poczty). Na wniosek osoby uprawnionej świadczenie może być również wypłacane na jej rachunek w banku lub w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej.

Jeśli świadczenie kompensacyjne przysługuje osobie zamieszkałej za granicą, na wniosek tej osoby jest ono wypłacane osobie przez nią upoważnionej do odbioru, zamieszkałej w kraju, lub na krajowy rachunek bankowy osoby uprawnionej, chyba że umowy międzynarodowe stanowią inaczej.

Osoba uprawniona do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego oraz do renty, uposażenia w stanie spoczynku, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub innego świadczenia o charakterze emerytalnym lub rentowym, ustalonego na podstawie odrębnych przepisów, może pobierać tylko jedno świadczenie - wyższe lub wybrane przez siebie.

Zasada ta dotyczy również zbiegu uprawnień do:

● nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego oraz do renty z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową, jak również

● świadczenia kompensacyjnego oraz do renty inwalidy wojennego lub wojskowego.

W przypadku nabycia prawa do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego nie przysługuje też renta socjalna.

Wysokość nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego obliczana jest przez podzielenie podstawy obliczenia emerytury ustalonej zgodnie z art. 25 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (tj. zewidencjonowanych na koncie w ZUS składek na ubezpieczenie emerytalne z uwzględnieniem ich waloryzacji oraz zwaloryzowanego kapitału początkowego) przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku 60 lat, ustalone według tablic średniego trwania życia obowiązujących w dniu zgłoszenia wniosku o przyznanie świadczenia. Tablice średniego dalszego trwania życia ogłasza prezes GUS w Monitorze Polskim corocznie (do 31 marca), w formie komunikatu. Tablice te stanowią podstawę do obliczenia świadczeń kompensacyjnych ustalanych na wnioski zgłoszone od 1 kwietnia do 31 marca następnego roku kalendarzowego.

Zgodnie z tablicami średniego dalszego trwania życia kobiet i mężczyzn obowiązującymi od 1 kwietnia 2009 r. średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku 60 lat wynosi 247,3 miesiąca.

W przypadku osób, które przystąpiły do otwartego funduszu emerytalnego, w celu odtworzenia pełnej kwoty składek na ubezpieczenie emerytalne następuje zwiększenie kwoty składek zaewidencjonowanych na koncie w ZUS, wskaźnikiem korygującym 19,52/12,22.

Obliczona w ten sposób kwota nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego nie może być niższa niż gwarantowana w ustawie o emeryturach i rentach z FUS kwota najniższej emerytury (od 1 marca 2009 r. - 675,10 zł). Przepisy ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych nie odwołują się do art. 87 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, który reguluje zasady podwyższania emerytur ustalanych na nowych zasadach. Oznacza to, że podwyższenie świadczenia kompensacyjnego nie jest uzależnione od tego, czy w okresach składkowych wliczanych do wymaganych 20 albo 25 lat stażu emerytalnego wnioskodawca osiągał zarobki w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę. Prawo do podwyższenia nie jest również uzależnione od wysokości przychodu uzyskiwanego z działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego wykonywanej w czasie pobierania świadczenia.

Należy podkreślić, że osoba, która po przyznaniu nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego będzie podlegała ubezpieczeniom, nie będzie miała możliwości przeliczenia świadczenia z uwzględnieniem składek zewidencjonowanych na koncie w ZUS po ustaleniu uprawnień. Przepisy omawianej nowej ustawy nie przewidują takiego rozwiązania, nie odsyłają również do ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Świadczenie kompensacyjne będzie podlegało waloryzacji na ogólnych zasadach przewidzianych w ustawie o emeryturach i rentach z FUS. Najbliższa waloryzacja świadczeń zostanie przeprowadzona od 1 marca 2010 r.

Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne mogą uzyskać tylko nauczyciele w rozumieniu ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych. Chodzi o nauczycieli, wychowawców i innych pracowników pedagogicznych zatrudnionych w:

● publicznych i niepublicznych przedszkolach,

● szkołach publicznych i niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych,

● publicznych i niepublicznych placówkach kształcenia ustawicznego,

● młodzieżowych ośrodkach wychowawczych,

● młodzieżowych ośrodkach socjoterapii,

● specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych,

● specjalnych ośrodkach wychowawczych dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania,

● ośrodkach umożliwiających dzieciom i młodzieży upośledzonym umysłowo w stopniu głębokim udział w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami, a także dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym z niepełnosprawnościami sprzężonymi realizację odpowiednio obowiązku: rocznego przygotowania przedszkolnego (w przedszkolu albo w oddziale przedszkolnym zorganizowanym w szkole podstawowej), obowiązku szkolnego i obowiązku nauki,

● placówkach zapewniających opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania.

Marek K. zaraz po ukończeniu 55 lat w grudniu 2009 r. zamierza wystąpić o przyznanie nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego. Ubezpieczony nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego. Zakładając, że wysokość składek na ubezpieczenie emerytalne z uwzględnieniem ich waloryzacji, zewidencjonowanych na jego koncie w ZUS do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata świadczenia, wyniesie 72 300 zł, a kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego - 211 580 zł, świadczenie kompensacyjne wyniesie:

@RY1@i02/2009/239/i02.2009.239.185.0004.001.jpg@RY2@

Barbara R. zamierza ubiegać się o przyznanie nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego. W 1999 roku przystąpiła do OFE, w związku z czym za kolejne miesiące pozostawania w stosunku pracy część składki na ubezpieczenie emerytalne była zapisywana na koncie w ZUS, a część była odprowadzana do OFE. W ostatnich miesiącach wysokość składki na ubezpieczenie emerytalne na koncie w ZUS wynosiła 475 zł. Ustalając podstawę obliczenia emerytury, ZUS zwiększy wysokość składki za poszczególne miesiące, w których jej część była odprowadzana do OFE, wskaźnikiem korygującym. Przykładowo zwiększenie za ostatnie miesiące będzie wyglądało następująco: 475 zł x 19,52 = 9272 zł/12,22 = 758,76 zł.

gp@infor.pl

Art. 5, art. 14-18 ustawy z 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz.U. nr 97, poz. 800).

Komunikat prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 25 marca 2009 r. w sprawie tablicy średniego dalszego trwania życia kobiet i mężczyzn (M.P. nr 20, poz.253).