Jak wyrównać zasiłki obliczone bez uwzględnienia premii i dodatków

Interpretacja art. 41 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa przed wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 24 czerwca 2008 r. była następująca: w podstawie wymiaru świadczeń z tytułu choroby i macierzyństwa (także wynagrodzenia za czas choroby, przysługującego pracownikom na podstawie art. 92 k.p.) należało uwzględniać te składniki wynagrodzenia, od których należne były składki na ubezpieczenia społeczne, w tym na ubezpieczenie chorobowe, które zgodnie z przepisami płacowymi lub umowami o pracę były pomniejszane za okresy pobierania zasiłków. Nie należało uwzględniać tych składników wynagrodzenia, co do których przepisy płacowe wyraźnie wskazywały, że przysługują także za okres pobierania zasiłków, oraz tych, co do których nie było żadnych uregulowań w tej kwestii.

Wyrok TK zmienił wcześniejszą interpretację powołanego przepisu w jednym aspekcie. Nakazuje uwzględniać w podstawie wymiaru zasiłków składniki wynagrodzenia, od których płacona jest składka na ubezpieczenie chorobowe, mimo że w zakładzie pracy brak jest jakichkolwiek uregulowań dotyczących zachowywania przez pracownika prawa do nich za okresy pobierania zasiłków, jeśli pracodawca nie jest w stanie udokumentować, że wypłaca je w tym czasie.

Osoby, którym przed wejściem w życie wyroku TK obliczono podstawę wymiaru zasiłków bez uwzględnienia składników wynagrodzenia, do których nie zachowywali prawa w okresie pobierania zasiłków, mają prawo do wystąpienia o ponowne jej ustalenie z uwzględnieniem tych składników. Zgodnie z rozstrzygnięciem zawartym w wyroku TK roszczenie o wypłatę zasiłku przedawnia się po upływie trzech lat od ostatniego dnia okresu, za który zasiłek przysługuje. Wynika z tego, że przeliczeniu podlegają zasiłki za okres trzech lat, który jest liczony od daty wystąpienia przez zainteresowanego z wnioskiem w tej sprawie. Ponownemu ustaleniu podlega także podstawa wymiaru zasiłku, gdy choćby ostatni dzień okresu, za który zasiłek przysługuje, mieści się w tak liczonych trzech latach. Oznacza to, że wypłata wyrównania następuje w takim przypadku za cały nieprzerwany okres pobierania zasiłku.

Gdy zasiłek (wynagrodzenie za czas choroby) przysługiwał w dniu wejścia w życie wyroku TK, tj. 7 lipca 2008 r., jego płatnik (pracodawca albo ZUS) powinien z urzędu - bez wniosku zainteresowanego, ponownie ustalić podstawę wymiaru świadczenia przysługującego za cały nieprzerwany okres. Oznacza to obowiązek wypłaty wyrównania zasiłku także za tę część nieprzerwanego okresu, która przypada przed dniem wejścia w życie wyroku TK, tj. za okres przed 7 lipca 2008 r. Należy pamiętać, że zasadę tę stosuje się także wtedy, gdy w nieprzerwanym okresie pobierane były zasiłki różnego rodzaju lub wynagrodzenie za czas choroby i zasiłki.

W kwotach wyrównań zasiłków przeliczanych w związku z wyrokiem TK powinny być uwzględnione także obliczone od tych kwot odsetki ustawowe. Przysługują za każdy dzień zwłoki, licząc od dnia następnego po dacie wypłaty zasiłku, którego podstawa wymiaru ustalana jest ponownie, do dnia, w którym nastąpiło wypłacenie wyrównania włącznie.

Trzeba pamiętać, że odsetki od wyrównań wynagrodzenia za czas choroby, przysługującego na podstawie art. 92 k.p. (finansowanego ze środków pracodawcy), nie mogą być pokrywane ze środków Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Nie podlegają one zatem rozliczeniu w ciężar składek na ubezpieczenia społeczne. Natomiast odsetki od wyrównań zasiłków mogą nie tylko obciążać FUS, lecz także płatnika składek, jeśli dokona wypłaty wyrównania zasiłku po wyznaczonym terminie. Należy bowiem podkreślić, że rozpatrzenie wniosku w sprawie ponownego ustalenia podstawy wymiaru i wypłaty wyrównania zasiłku powinno nastąpić w ciągu 30 dni, licząc od następnego dnia po dacie wpływu dokumentów niezbędnych do ustalenia kwoty i wypłaty wyrównania zasiłku. Jeżeli płatnik składek nie dotrzyma tego terminu i opóźni wypłatę wyrównania, to będzie musiał zapłacić odsetki z tego tytułu z własnych środków.

Jeżeli w związku z wyrokiem TK płatnik składek (pracodawca) wystąpi do oddziału ZUS o zajęcie stanowiska co do zasad ustalania podstawy wymiaru zasiłków przed upływem 30 dni od dnia następnego po złożeniu przez ubezpieczonego wniosku o wypłatę wyrównania zasiłków, termin 30 dni na wypłatę wyrównania zasiłku powinien być liczony od dnia następnego po dniu, w którym płatnik składek otrzymał wyjaśnienie z oddziału ZUS. Wyjaśnienie to uznaje się bowiem w tym przypadku za ostatni dokument niezbędny do ustalenia ponownie podstawy wymiaru i dokonania wyrównania zasiłku pracownikowi.

Jeżeli wyrównanie zasiłku zostanie wypłacone w ciągu 30 dni, licząc od dnia następnego po dacie wpływu wyjaśnienia oddziału ZUS, to odsetki od tego wyrównania podlegają rozliczeniu w ciężar składek na ubezpieczenia społeczne. Gdy natomiast nie zostanie zachowany ten termin, wówczas odsetki z tego tytułu obciążają płatnika składek i nie mogą być odliczone od składek na ubezpieczenia społeczne. Odsetki od wyrównania zasiłku obciążają płatnika składek i nie mogą być rozliczone w ciężar składek na ubezpieczenia społeczne także w sytuacji, gdy płatnik składek (pracodawca) wystąpi do oddziału ZUS o udzielenie wyjaśnienia w związku z wątpliwościami dotyczącymi ustalania podstawy wymiaru na tle wyroku TK po upływie 30 dni, licząc od dnia następnego po złożeniu przez ubezpieczonego wniosku o przeliczenie podstawy wymiaru i dokonanie wyrównania, tj. po upływie terminu na wypłatę wyrównania.

Nieuwzględnianie w podstawie wymiaru świadczeń z tytułu choroby i macierzyństwa niektórych składników wynagrodzenia na podstawie interpretacji art. 41 ust. 1 ustawy zasiłkowej obowiązującej przed wydaniem wyroku przez TK traktuje się jak błąd płatnika składek. W związku z tym ubezpieczony może występować z wnioskiem o ponowne ustalenie podstawy wymiaru z uwzględnieniem tych składników wynagrodzenia i dokonanie wyrównania za okres trzech lat wstecz. W praktyce oznacza to, że wniosek w tej sprawie może wpłynąć najpóźniej 6 lipca 2011 r. i obejmie świadczenia wypłacane najpóźniej do 6 lipca 2008 r.

Wypłata wyrównań zasiłków z urzędu (gdy świadczenie przysługiwało 7 lipca 2008 r.) powinna nastąpić w terminie nieprzekraczającym 30 dni od dnia następnego po dniu wejścia w życie wyroku TK. Termin ten upłynął zatem 6 sierpnia 2008 r. Jeżeli płatnik składek (pracodawca) dokonał wypłaty wyrównania zasiłku w powyższym terminie, to odsetki powinny być liczone od dnia następnego po dniu wypłaty zasiłku do dnia, w którym nastąpiła wypłata wyrównania, włącznie z tym dniem, i mogły być rozliczone w ciężar składek na ubezpieczenia społeczne. Gdy natomiast płatnik składek wypłacił wyrównanie zasiłku z urzędu po 6 sierpnia 2008 r., to w ciężar składek na ubezpieczenia społeczne mógł rozliczyć tylko odsetki za okres do 6 sierpnia 2008 r. (włącznie z tym dniem), a odsetki za dalszy okres musi sfinansować z własnych środków.

Jeżeli płatnik składek przed upływem 30 dni od dnia wejścia w życie wyroku TK wystąpił do oddziału ZUS o zajęcie stanowiska w sprawie zasad ustalania podstawy wymiaru świadczeń wyrównywanych z urzędu, wówczas termin na wypłatę wyrównań powinien być liczony od następnego dnia po dniu, w którym otrzymał wyjaśnienie z ZUS. Jeżeli jednak pracodawca wystąpił do oddziału ZUS o takie stanowisko po upływie 30 dni od dnia wejścia w życie wyroku TK, tj. po 6 sierpnia 2008 r., to odsetki mogą być rozliczone w ciężar składek na ubezpieczenia społeczne jedynie do 6 sierpnia 2008 r., a od 7 sierpnia 2008 r. obciążają pracodawcę.

Pracownik zachorował w maju 2009 r. Podstawę wymiaru przysługującego mu wynagrodzenia za czas choroby stanowiło przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres od maja 2008 r. do kwietnia 2009 r. W grudniu 2008 r. pracownik otrzymał jednorazową nagrodę, której zasad przyznawania nie określają żadne wewnętrzne przepisy pracodawcy. Ponadto w okresie, z którego wynagrodzenie przyjmuje się do ustalenia podstawy wymiaru wynagrodzenia za czas choroby, pracownik w każdym miesiącu otrzymywał dodatek służbowy. Z uwagi na to, że od nagrody została opłacona składka na ubezpieczenie chorobowe oraz że u pracodawcy nie obowiązują regulacje dotyczące zachowywania prawa do takiego świadczenia w okresie pobierania świadczeń chorobowych, w myśl interpretacji art. 41 ust. 1 po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, należy ją uwzględnić w podstawie wymiaru wynagrodzenia chorobowego. Trzeba doliczyć ją do wynagrodzenia za grudzień 2008 r., w kwocie faktycznie wypłaconej.

Nie należy natomiast uwzględniać dodatku służbowego, mimo że w przepisach płacowych brak jest postanowień o zachowywaniu prawa do tego dodatku za okresy pobierania świadczeń w razie choroby i macierzyństwa, bo pracodawca wypłaca go wszystkim pracownikom w pełnej miesięcznej wysokości, nie pomniejszając go za okresy pobierania zasiłków.

Wniosek o przeliczenie można złożyć, nawet gdy ustał tytuł ubezpieczenia chorobowego, z którego przysługiwały świadczenia

@RY1@i02/2009/222/i02.2009.222.185.002a.001.jpg@RY2@

Gdzie złożyć wniosek

ŁR

gp@infor.pl

Art. 36 ust. 1, art. 41 ust. 1 i art. 64 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 31, poz. 267 z późn. zm.).

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 24 czerwca 2008 r., sygn. akt SK 16/06 (Dz.U. nr 119, poz. 771).