Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyjmuje od nauczycieli wnioski o świadczenia kompensacyjne

Od 2015 roku ustawa przewiduje zróżnicowanie dla obu płci wieku uprawniającego do przyznania tego świadczenia.

Prawo do wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej mają także nauczyciele, którzy przed 1 stycznia 2009 r. ukończyli 55 lat. Możliwość przechodzenia na wcześniejsze emerytury mają więc osoby, np. 56- czy 57-letnie. Zmiana ta wynika z faktu, że ZUS zmienił niekorzystną dla nauczycieli interpretację przepisów. Zgodnie z nią, świadczenie to miało być przyznane wyłącznie osobom, które w 2009 roku ukończą 55 lat. Dopiero interwencja Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej spowodowała, że o świadczenia kompensacyjne mogą ubiegać się także osoby urodzone przed 1954 rokiem. Takie same zasady będą dotyczyć także osób urodzonych przed 1 stycznia 1949 r.

ZUS w specjalnie przygotowanym wyjaśnieniu przypomina, że prawo do świadczenia kompensacyjnego mają nauczyciele, wychowawcy i inni pracownicy pedagogiczni zatrudnieni w publicznych i niepublicznych placówkach. O wcześniejszą emeryturę mogą się ubiegać pedagodzy zatrudnieni w przedszkolach, w placówkach kształcenia ustawicznego, w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych oraz ośrodkach socjoterapii. Z takich samych uprawnień mogą korzystać nauczyciele zatrudnieni m.in. w:

● specjalnych ośrodkach wychowawczych dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania,

● ośrodkach umożliwiających dzieciom i młodzieży upośledzonym umysłowo w stopniu głębokim udział w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami oraz dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym z niepełnosprawnościami sprzężonymi realizację rocznego przygotowania przedszkolnego.

Świadczenie kompensacyjne może być przyznane tylko takiemu nauczycielowi, który ostatnio przed zgłoszeniem wniosku o to świadczenie pozostawał w stosunku pracy na stanowisku nauczyciela. Jeśli więc po ustaniu tego stosunku pracy, a jeszcze przed zgłoszeniem tego wniosku, nauczyciel podjął inne zatrudnienie lub działalność, nie może nabyć prawa do świadczenia kompensacyjnego. Może być ono przyznane nauczycielowi, który po rozwiązaniu stosunku pracy na stanowisku, aż do czasu zgłoszenia wniosku o to świadczenie, nie wykonywał żadnego zatrudnienia lub działalności.

Świadczenie kompensacyjne przysługuje nauczycielom, którzy osiągnęli wiek wymagany przez ustawę, posiadają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 30 lat, w tym co najmniej 20 lat wykonywania pracy w wymienionych wyżej placówkach w wymiarze co najmniej jedna druga obowiązkowego wymiaru zajęć oraz rozwiązali na swój wniosek stosunek pracy. Przy ustalaniu tego stażu nie jest więc możliwe uwzględnienie pracy nauczycielskiej wykonywanej np. w 1/3 czy 1/4 obowiązkowego wymiaru zajęć. Okresy takie mogą być natomiast uwzględnione przy ustalaniu 30-letniego okresu składkowego i nieskładkowego, jeżeli było to po 14 listopada 1991 r. ZUS przypomina, że okresami składkowymi jest opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne (np. okresy zatrudnienia, prowadzenia działalności gospodarczej), a także niektóre okresy, za które składka nie została opłacona, gdyż nie było takiego obowiązku.

Natomiast okresy nieskładkowe to, generalnie, okresy braku aktywności zawodowej, za które nie zostały odprowadzone składki na ubezpieczenia społeczne (m.in. okresy pobierania wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy, zasiłku chorobowego, świadczenia przedemerytalnego, okresy studiów wyższych). Okresy nieskładkowe podlegają uwzględnieniu w wymiarze nieprzekraczającym jednej trzeciej udowodnionych okresów składkowych.

Świadczenie kompensacyjne może być przyznane tylko takiemu nauczycielowi, który ostatnio przed zgłoszeniem wniosku o to świadczenie pozostawał w stosunku pracy na stanowisku nauczyciela

Bożena Wiktorowska

Art. od 2 do 5 ustawy z 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz.U. nr 97, poz. 800).