Czy można samodzielnie opłacać składki po rezygnacji z prowadzenia działalności

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie określa, jak długo trzeba podlegać obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, aby po ustaniu tytułu mieć prawo do ich kontynuowania. Teoretycznie może to być nawet jeden dzień. Nie ma również ograniczeń co do okresu kontynuowania tych ubezpieczeń. Można samodzielnie opłacać składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe przez kilka dni albo kilka lat.

Osoby które zamierzają kontynuować ubezpieczenia emerytalne i rentowe, muszą złożyć w tej sprawie wniosek w terminie 30 dni od ustania obowiązkowych ubezpieczeń. Wyjaśnić trzeba, że trwają prace nad nowelizacją przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (ustawę 27 kwietnia przekazano prezydentowi do podpisu). Zmiany dotyczą m.in. zniesienia terminu na złożenie wniosku.

Osoby kontynuujące ubezpieczenia emerytalne i rentowe podlegają tym ubezpieczeniom od dnia wskazanego we wniosku o objęcie ubezpieczeniami. Data określona we wniosku może być wcześniejsza niż data jego złożenia.

Wniosek w sprawie kontynuowania ubezpieczeń należy złożyć na druku ZUS ZUA z kodem tytułu do ubezpieczeń 19 00 XX, w jednostce organizacyjnej ZUS, właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby zainteresowanej opłacaniem składek. Wniosek może być również przesłany pocztą. Wówczas datą wpływu wniosku jest data stempla pocztowego.

Na osobie kontynuującej opłacanie składek ciążą też obowiązki rozliczeniowe. Za każdy miesiąc musi wykazywać należne składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA. Deklaracja ta powinna być złożona w terminie do 10. dnia danego miesiąca za miesiąc poprzedni. W tym samym terminie składki powinny być też opłacone. Zaznaczyć trzeba, że w ustawie zmieniającej ustawę systemową (przekazanej 27 kwietnia prezydentowi do podpisu) postanowiono zwolnić osoby kontynuujące ubezpieczenia emerytalne i rentowe z obowiązku comiesięcznego składania deklaracji rozliczeniowej.

Osoba prowadząca działalność gospodarczą może przystąpić do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych w okresie zawieszenia działalności. Ma do tego prawo w wybranym przez siebie terminie w okresie niepodlegania ubezpieczeniom w związku z zawieszeniem wykonywania działalności.

Objęcie dobrowolnymi ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi następuje od dnia wskazanego we wniosku o objęcie tymi ubezpieczeniami, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym wniosek został zgłoszony.

Podstawę wymiaru składek stanowi podstawa obowiązująca tę osobę przed zawieszeniem działalności, tj. 60 proc. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek albo 30 proc. minimalnego wynagrodzenia. Składki od preferencyjnej podstawy wymiaru opłaca się w okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej. Jeżeli okres 24 miesięcy upłynie w trakcie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej, a przedsiębiorca zgłosił się do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, to począwszy od pierwszego dnia 25. miesiąca, podstawa wymiaru składek nie może być niższa od 60 proc. przeciętnego wynagrodzenia.

Osoby objęte obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, a więc m.in. pracownicy, mogą po ustaniu tych ubezpieczeń – po rozwiązaniu umowy o pracę, kontynuować dobrowolnie opłacanie składek. Umożliwi to zachowanie ciągłości ochrony ubezpieczeniowej osobom, które utraciły dotychczasowy tytuł do ubezpieczeń.

Decydując się na samodzielne opłacanie składek, zyskuje się okres ubezpieczenia, który będzie uwzględniony przy ustalaniu stażu emerytalnego. Okres kontynuowania ubezpieczeń jest okresem składkowym w rozumieniu przepisów emerytalnych.

Jeżeli kontynuujący opłacanie składek jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego, część opłacanej przez niego składki (w wysokości 7,3 proc. podstawy wymiaru) będzie przekazywana przez ZUS na jego indywidualne konto w OFE.

Kontynuowanie ubezpieczeń wiąże się z koniecznością opłacania składek. Osoby, które się na to zdecydują, muszą więc mieć środki finansowe na ich comiesięczne opłacanie. W praktyce na kontynuowanie ubezpieczeń decydują się osoby w takiej jak pani sytuacji, które straciły pracę i nie mają tytułu do ubezpieczeń (tzw. samoistna umowa o dzieło nie stanowi takiego tytułu), ale mają stałe źródło dochodów, np. z tytułu umowy o dzieło.

Osoba kontynuująca ubezpieczenia emerytalne i rentowe składki opłaca od zadeklarowanej kwoty nie niższej jednak niż minimalne wynagrodzenie. Minimalna podstawa ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu, jeżeli ubezpieczenia trwały tylko przez część miesiąca. Wówczas minimalną podstawę dzieli się przez liczbę dni danego miesiąca i mnoży przez liczbę dni podlegania ubezpieczeniom. Od tak ustalonej podstawy naliczane są składki.

Od 1 stycznia 2009 r. minimalne wynagrodzenie wynosi 1276 zł. Wobec tego składka na ubezpieczenie emerytalne wynosi 249,08 zł (1276 zł x 19,52 proc.), a na ubezpieczenie rentowe 76,56 zł (1276 zł x 6 proc.). Łącznie składki wynoszą 325,64 zł.

Okres urlopu bezpłatnego stanowi przerwę w podleganiu ubezpieczeniom społecznym z umowy o pracę. W czasie urlopu pracownik nie świadczy pracy, a pracodawca nie wypłaca mu wynagrodzenia oraz nie opłaca za niego składek.

Z uwagi na powyższe może pan kontynuować ubezpieczenia emerytalne i rentowe i samodzielnie opłacać za siebie składki na te ubezpieczenia. Nie jest jednak możliwe podleganie w tym okresie ubezpieczeniu chorobowemu i wypadkowemu.

Zgłoszenie do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych na druku ZUS ZUA należy złożyć w terminie 30 dni, licząc od pierwszego dnia urlopu. Po zakończeniu urlopu i podjęciu pracy kontynuujący ubezpieczenia powinien złożyć druk ZUS ZWUA i wyrejestrować się z ubezpieczeń.