Jakie warunki trzeba spełnić, aby otrzymać emeryturę pomostową

Emeryturę pomostową może otrzymać pracownica urodzona po 31 grudnia 1948 r., która spełnia łącznie następujące warunki:

osiągnęła wiek wynoszący co najmniej 55 lat,

udowodniła okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat,

udowodniła okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat,

przed 1 stycznia 1999 r. wykonywała prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS),

po 31 grudnia 2008 r. wykonywała pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych),

nastąpiło z nią rozwiązanie stosunku pracy.

Od obowiązku spełnienia warunku wykonywania pracy wymienionej w załącznikach do ustawy o emeryturach pomostowych po 31 grudnia 2008 r. jest wyjątek. Nie muszą go spełniać osoby, które na dzień 1 stycznia 2009 r. udowodniły wymagany do przyznania emerytury pomostowej okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wymienionej w nowych wykazach (w załącznikach do ustawy pomostowej).

Praca nauczycielska w tzw. szkolnictwie specjalnym zaliczana jest zarówno do prac w szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z FUS, jak i wymieniona jest w załączniku nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych. Z uwagi, że na 1 stycznia 2009 r. zainteresowana udowodniła wymagany 15-letni okres pracy w szczególnym charakterze (wymienionej w nowych wykazach), ZUS przyzna jej emeryturę pomostową.

Ustawa o emeryturach pomostowych przewiduje dla określonych grup pracowników m.in. zatrudnionych w hucie możliwość nabycia prawa do tego świadczenia w niższym wieku emerytalnym niż 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn.

Osoby wykonujące prace w hutnictwie przy obsłudze pieców odlewniczych (wymienione w punkcie 6 załącznika nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych) mogą uzyskać emeryturę pomostową, jeśli:

osiągnęły wiek wynoszący co najmniej 55 lat,

udowodniły okres zatrudnienia w szczególnych warunkach (przy pracach wymienionych w pkt 6 załącznika nr 1) przez 15 lat,

uzyskały orzeczenie lekarza medycyny pracy o niezdolności do wykonywania prac w hutnictwie (wymienionych w pkt 6 załącznika nr 1).

Należy podkreślić, że również pracownicy korzystający ze szczególnych zasad przechodzenia na emeryturę pomostową muszą spełnić pozostałe ogólne warunki uzyskania emerytury pomostowej dotyczące okresu składkowego i nieskładkowego, wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przed 1 stycznia 1999 i po 31 grudnia 2008 r. oraz rozwiązania stosunku pracy.

Wszystkie osoby występujące o emeryturę pomostową muszą udowodnić okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn. Z uwagi, że nie udowodnił pan takiego stażu, obecnie nie będzie możliwe przyznanie emerytury pomostowej.

Prace, które pan wykonywał są pracami w szczególnych warunkach w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych. Wymienione są w załączniku nr 1 do tej ustawy, choć w różnych jego punktach (prace fizyczne ciężkie bezpośrednio przy przeładunku w ładowniach statku w punkcie 21, a prace przy przetwórstwie materiałów zawierających azbest w punkcie 32).

Okresy pracy wymienione w różnych punktach wykazu nr 1 mogą być zsumowane przy ustalaniu 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach. Należy jednak podkreślić, że takie sumowanie jest możliwe jedynie przy ustalaniu prawa do emerytury pomostowej na ogólnych warunkach (przewidzianych w art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych), a więc po ukończeniu obniżonego o pięć lat powszechnego wieku emerytalnego (55 lat dla kobiet, a 60 lat w przypadku mężczyzn).

Wyjaśnić jednak trzeba, że w myśl ustawy o emeryturach pomostowych zatrudnienie przez co najmniej 15 lat w morskich portach handlowych uprawnia do przejścia na emeryturę po ukończeniu wieku 55 lat (zgodnie z art. 6 ustawy). Natomiast z tytułu wykonywania prac przy przetwórstwie azbestu przynajmniej przez dziesięć lat może być przyznana emerytura pomostowa po osiągnięciu wieku 50 lat dla kobiet lub 55 lat dla mężczyzn (na podstawie art. 8 ustawy). Jednak ustalając wymagany 15- albo 10-letni okres pracy w szczególnych warunkach (do przyznania emerytury na podstawie art. 6 albo art. 8), ZUS może zaliczyć jedynie okresy pracy powołane w konkretnym przepisie stanowiącym podstawę prawną nabycia uprawnień do emerytury pomostowej. Nie może natomiast zaliczyć prac powołanych w różnych przepisach ustawy emerytalnej. Zatem w analizowanej sytuacji możliwe będzie przejście na emeryturę pomostową, ale na ogólnych warunkach, tj. dopiero po ukończeniu 60 lat.

Otrzymanie emerytury pomostowej uzależnione jest m.in. od udowodnienia okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszącego co najmniej 15 lat. Ustawa o emeryturach pomostowych pozwala zaliczać do tych 15 lat okresy wykonywania prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wymienionych w załącznikach nr 1 i 2 do tej ustawy (zarówno po wejściu jej w życie, tj. od 1 stycznia 2009 r., jak i przed tą datą), a także okresy wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymienionych w wykazach A lub B (stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze).

Praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymieniona w tzw. starych wykazach A i B musiała być wykonywana stałe i w pełnym wymiarze czasu pracy. Natomiast zaliczenie prac wymienionych w nowych wykazach do 15-letniego stażu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze zależy od wykonywania jej w pełnym wymiarze czasu pracy.

Prace kierowców autobusów w transporcie publicznym zostały wymienione w załączniku nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych. ZUS zliczy zatem okresy wykonywania takiej pracy zarówno przed 1 stycznia 2009, jak i po 31 grudnia 2008 r. Pozwoli to w analizowanej sytuacji udowodnić w 2010 roku 15 lat wykonywania pracy o szczególnym charakterze.

Emerytura pomostowa obliczana jest na zasadach przewidzianych dla tzw. nowych emerytur, a więc poprzez podzielenie podstawy jej obliczenia (tj. zgromadzonych na koncie w ZUS składek z uwzględnieniem ich waloryzacji oraz zwaloryzowanego kapitału początkowego) przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku 60 lat.

W przypadku pracownika przechodzącego na emeryturę pomostową, który jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego, przy ustalaniu podstawy obliczenia emerytury odtwarzana jest pełna wysokość składki na ubezpieczenie emerytalne, która byłaby ewidencjonowana na koncie w ZUS, gdyby ubezpieczony nie przystąpił do OFE. Składki na ubezpieczenie emerytalne, zaewidencjonowane na jego koncie w ZUS, zwiększane są przez pomnożenie ich wskaźnikiem korygującym 19,52/12,22.

Wysokość emerytury pomostowej, w odróżnieniu od tzw. starej emerytury, nie jest uzależniona od kwoty bazowej obowiązującej od 1 marca do końca lutego następnego roku kalendarzowego. W tym kontekście nie ma znaczenia, czy zainteresowany zgłosi wniosek o emeryturę w lutym, marcu czy w kolejnych miesiącach. Data zgłoszenia wniosku o emeryturę może mieć wpływ na wysokość emerytury z innego powodu. Ustalając wysokość emerytury pomostowej, uwzględnia się bowiem wartość statystyczną w postaci tzw. średniego dalszego trwania życia, ustalanego na podstawie tablic ogłaszanych corocznie przez prezesa GUS w Dzienniku Urzędowym Monitor Polski. Tablice te stanowią podstawę do obliczenia emerytury dla osób, które wnioski o jej przyznanie zgłaszają od 1 kwietnia do 31 marca następnego roku kalendarzowego. W wyjątkowej sytuacji są osoby, które przed 1 kwietnia danego roku zgłoszą wniosek o emeryturę, ale wiek emerytalny osiągną po 31 marca tego roku. W takim przypadku ZUS ustala średnie dalsze trwanie życia na podstawie tablic obowiązujących od 1 kwietnia.

Ostatnio długość średniego dalszego trwania życia miała tendencję wzrostową. Jeśli tak będzie również w przypadku tablic, które zaczną obowiązywać od 1 kwietnia 2009 r., korzystniejsze będzie zgłoszenie wniosku o emeryturę przed tą datą. Im bowiem niższa wartość średniego dalszego trwania życia, tym wyższa kwota emerytury.