Jakie warunki trzeba spełnić, aby otrzymać zasiłek opiekuńczy

Zasiłek opiekuńczy przysługuje z tytułu konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, z którym ubezpieczony (pracownik) w czasie jej sprawowania prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Prawo do tego świadczenia nie przysługuje jednak za opiekę nad każdym członkiem rodziny. Do zasiłku opiekuńczego uprawnia tylko opieka nad chorymi członkami najbliższej rodziny, którzy zostali wymienieni w ustawie o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, tj. małżonkiem, rodzicami, teściami, dziadkami, wnukami, rodzeństwem i dziećmi w wieku powyżej 14 lat.

W analizowanej sytuacji pracownicy, mimo opieki nad chorą ciotką, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo, nie będzie przysługiwał zasiłek opiekuńczy. Okres sprawowania opieki będzie jednak traktowany jako okres usprawiedliwionej nieobecności w pracy.

Muszą być jednak spełnione określone warunki. W pisemnym oświadczeniu o konieczności sprawowania osobistej opieki nad córką należy podać: dane dziecka - imię, nazwisko, wiek albo datę urodzenia, okres sprawowania opieki oraz jej przyczynę.

Przyczyną osobistego sprawowania opieki musi być nieprzewidziane zamknięcie przedszkola. Uważa się, że jest ono nieprzewidziane, gdy pracownica została o nim zawiadomiona w terminie krótszym niż siedem dni przed dniem zamknięcia. Zasiłek opiekuńczy będzie zatem przykładowo przysługiwał pracownicy od 9 marca 2009 r., gdy o zamknięciu przedszkola dowiedziała się 2 marca 2009 r. Gdyby została poinformowana wcześniej, np. 19 lutego 2009 r., wówczas mogłaby zapewnić opiekę dziecku w inny sposób i nie korzystać z zasiłku opiekuńczego.

Podkreślić trzeba, że zasiłek opiekuńczy przysługuje pracownicy, pod warunkiem że w czasie, gdy sprawuje opiekę nad córką, nie ma innych domowników mogących zapewnić dziecku opiekę. Oświadczenie w tej sprawie pracownica musi złożyć, wypełniając druk ZUS Z-15.

Zaświadczenie lekarskie ZUS ZLA z tytułu opieki nad chorym dzieckiem lub nad innym chorym członkiem rodziny należy dostarczyć nie później niż w ciągu siedmiu dni od daty jego otrzymania. Niedopełnienie tego obowiązku w takim terminie powoduje obniżenie zasiłku opiekuńczego o 25 proc. od ósmego dnia sprawowanej opieki, do dnia dostarczenia zaświadczenia lekarskiego włącznie.

W analizowanej sytuacji termin dostarczenia zaświadczenia lekarskiego upłynął 9 lutego 2009 r. Był to bowiem siódmy dzień, licząc od dnia następującego po dniu, w którym zaświadczenie lekarskie zostało wystawione. Zaświadczenie to zostało dostarczone 27 lutego 2009 r., a więc po terminie ustawowym. Należy zatem dokonać obniżenia zasiłku o 25 proc. za okres od 10 do 16 lutego 2009 r. włącznie. Dzień 10 lutego był ósmym dniem orzeczonej w zaświadczeniu lekarskim konieczności sprawowania opieki, od którego należało rozpocząć obniżenie, a dzień 16 lutego 2009 r. ostatnim dniem tej opieki. W tym przypadku nie można było dokonać potrącenia do dnia, w którym zaświadczenie lekarskie zostało dostarczone, ponieważ okres sprawowanej opieki był krótszy.

Pracownik musi złożyć pisemne oświadczenie, że w okresie sprawowania opieki nad matką prowadził z nią wspólne gospodarstwo domowe.

Ustawowym warunkiem nabycia prawa do zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny jest pozostawanie z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Warunek ten uważa się za spełniony także wówczas, gdy ubezpieczony pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z chorym tylko przez okres choroby.

W celu wypłaty zasiłku opiekuńczego do zaświadczenia lekarskiego na druku ZUS ZLA z tytułu opieki nad chorą matką pracownik musi dołączyć wniosek o zasiłek opiekuńczy na druku ZUS Z-15.

Podstawowym warunkiem wypłaty świadczenia z ubezpieczenia chorobowego jest podleganie temu ubezpieczeniu. Dla osoby prowadzącej pozarolniczą działalność, która podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne. Przystąpienie do niego następuje po złożeniu wniosku.

Zasiłek opiekuńczy można otrzymać także z powodu sprawowania opieki nad zdrowym dzieckiem w wieku do ośmiu lat, m.in. w przypadku gdy stały opiekun tego dziecka przebywa w stacjonarnym zakładzie opieki zdrowotnej. Prawo do tego zasiłku mają zarówno rodzice będący małżeństwem, jak i niepozostający w formalnym związku małżeńskim, ale prowadzący wspólne gospodarstwo domowe. Należy dodać, że ubezpieczony ojciec dziecka otrzyma zasiłek opiekuńczy, pod warunkiem że nie został on wcześniej pobrany, np. przez matkę dziecka, za ustawowy okres, który wynosi maksymalnie 60 dni w roku kalendarzowym.

W analizowanej sytuacji okres sprawowania opieki nad dzieckiem ubezpieczony musi udokumentować zaświadczeniem lekarskim, do którego powinien dołączyć wypełniony przez siebie wniosek do uzyskania zasiłku opiekuńczego na druku ZUS Z-15. Dokumenty te należy złożyć w oddziale ZUS właściwym ze względu na adres siedziby osoby prowadzącej pozarolniczą działalność.

Zasiłek opiekuńczy nie przysługuje za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego - po rozwiązaniu umowy. Prawo do tego świadczenie przysługuje bowiem tylko ubezpieczonemu zwolnionemu od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem lub chorym członkiem rodziny.

Z uwagi, że obowiązujące przepisy nie przewidują prawa do zasiłku opiekuńczego za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, pracodawca powinien o tym poinformować pracownika. Jeśli nie zgadza się on z ustaleniami pracodawcy w tym zakresie, wówczas zaświadczenie lekarskie można przekazać do oddziału ZUS, właściwego według miejsca zamieszkania tej osoby w celu wydania decyzji.