Czy można pobierać emeryturę z ZUS i kontynuować zatrudnienie

Osoby, które zamierzają dopiero wystąpić o emeryturę, mogą kontynuować zatrudnienie u obecnego pracodawcy. Natomiast emeryci, którzy nie otrzymują świadczenia z powodu nierozwiązania stosunku pracy, mogą zgłosić do ZUS wniosek o podjęcie jego wypłaty, mimo że nadal pozostają w stosunku pracy. ZUS nie tylko podejmie im w takiej sytuacji wypłatę emerytury, ale w wielu przypadkach również z urzędu przeliczy świadczenie.

Ponowne ustalenie wysokości emerytury nastąpi przede wszystkim, gdy w czasie zawieszenia emerytury świadczenia emerytalno-rentowe były waloryzowane. Zatem przed podjęciem wypłaty emerytura zostanie podwyższona w ramach wszystkich waloryzacji, jakie miały miejsce po jej przyznaniu.

ZUS dokona z urzędu przeliczenia emerytury, również wtedy, gdy świadczenie to zostało obliczone od kwoty bazowej niższej niż 100 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. W latach 2005-2008 miała bowiem miejsce tzw. likwidacja starego portfela, która polegała na podwyższeniu emerytur i rent przyznanych lub przeliczonych w latach 1993-1998 od obniżonej kwoty bazowej.

Świadczenia zostały ponownie obliczone od kwoty bazowej podwyższonej do 100 proc. przeciętnego wynagrodzenia. Nie podlegały jednak przeliczeniu m.in. te emerytury, których wypłata była wstrzymana w związku z kontynuowaniem stosunku pracy.

Należy podkreślić, że od 8 stycznia 2009 r. został zniesiony jedynie warunek rozwiązania stosunku pracy wymagany do podjęcia wypłaty przyznanej już emerytury. Nadal więc obowiązują przepisy, które uzależniają ustalenie samych uprawnień do emerytury od spełnienia tego wymogu. Dotyczy to kilku grup zawodowych przechodzących na wcześniejszą emeryturę. Rozwiązanie stosunku pracy nadal jest warunkiem przyznania m.in.:

emerytury nauczycielskiej przewidzianej w Karcie Nauczyciela,

emerytury górniczej na zasadach obowiązujących 31 grudnia 2006 r. dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. a przed 1 stycznia 1969 r.,

emerytury na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r., które po 2008 roku ukończą obniżony wiek emerytalny.

Osoby, które w związku z przejściem na emeryturę nie rozwiązały stosunku pracy, muszą wiedzieć, że przychód z działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego może spowodować zawieszenie albo zmnieszenie świadczenia. Skutki te nie dotyczą jedynie osób, które ukończyły powszechny wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla kobiet i 65 lat mężczyzn.

ZUS zawiesi wypłatę emerytury, jeśli uprawniony do świadczenia osiąga przychód przekraczający 130 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy ostatnio ogłoszonego przez prezesa GUS (obecnie 4025,60 zł). W związku z tym osoba w wieku niższym niż 60 lat w przypadku kobiet, a 65 lat w przypadku mężczyzn, która kontynuuje stosunek pracy po przejściu na emeryturę, nie może liczyć na to, że ZUS będzie wypłacał jej to świadczenie, jeśli osiąga przychód przekraczający obowiązującą aktualnie kwotę 130 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.

Jeśli przychód osiągany przez kontynuującego zatrudnienie po nabyciu uprawnień do emerytury nie przekracza 130 proc. przeciętnego wynagrodzenia emerytura może być wypłacana, choć nie zawsze w pełnej wysokości. Gdy bowiem uzyskiwany przychód przekracza 70 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy ostatnio ogłoszonego przez Prezesa GUS (obecnie 2167,60 zł) emerytura jest zmniejszana. Zmniejszenie świadczenia równe jest kwocie przekroczenia tego progu zarobkowego, ale nie może być wyższe niż maksymalna kwota zmniejszenia. Kwota ta zmieniana jest w terminach waloryzacji emerytur i rent. W okresie od 1 marca 2009 r. do 28 lutego 2010 r. wynosi 467,09 zł.

Emeryt, który zamierza podjąć działalność zarobkową objętą obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, a nie ukończył powszechnego wieku emerytalnego, musi powiadomić o tym właściwą jednostkę ZUS wypłacającą mu świadczenie. W oświadczeniu złożonym na druku ZUS Rw-73 musi zadeklarować, czy przychód będzie na tyle wysoki, że spowoduje zawieszenie lub zmniejszenie świadczenia, czy też na tyle niski, że nie spowoduje takich skutków.

Obowiązek złożenia oświadczenia o osiąganiu dodatkowych przychodów objętych obowiązkiem ubezpieczenia społecznego dotyczy zarówno osób, które dopiero występują o emeryturę, jak i już uprawnionych do tego świadczenia. Zatem składając do ZUS wniosek o podjęcie wypłaty zawieszonego świadczenia (w związku z uchyleniem art. 103 ust. 2a ustawy emerytalnej), należy jednocześnie poinformować, jak wysoki będzie przychód osiągany z tytułu działalności zarobkowej, w tym przede wszystkim z tytułu stosunku pracy kontynuowanego po przejściu na emeryturę.

Należy podkreślić, że niezależnie od bieżącego informowania ZUS o osiąganiu przychodu konieczne jest złożenie w ZUS zaświadczenia albo oświadczenia o łącznej jego kwocie w całym roku. Obowiązek ten trzeba wykonać do końca lutego następnego roku kalendarzowego. Powyższe dokumenty te są niezbędne do dokonania rozliczenia z ZUS po zakończeniu roku kalendarzowego, według wariantu najkorzystniejszego dla zainteresowanego - w stosunku miesięcznym albo rocznym.

Należy podkreślić, że osoby, które przez cały 2008 rok miały zawieszone prawo do emerytury ze względu na kontynuowanie stosunku pracy i którym ZUS podjął wypłatę świadczenia po zmianie przepisów (od 8 stycznia 2009 r.), nie muszą składać wspomnianej wyżej rocznej informacji za poprzedni rok kalendarzowy.