Konieczny spis uprawnionych

Od 2010 roku firmy zatrudniające pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze będą odprowadzać do ZUS składki, które częściowo będą finansować emerytury pomostowe. Wysokość składek trafiających na konto Funduszu Emerytur Pomostowych (FEP) ma wynosić 1,5 proc. podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Ponieważ zreformowany system emerytalny wymaga, aby składki na ubezpieczenie były płacone imiennie za pracownika, także w przypadku odprowadzania dodatkowych składek za każdego zatrudnionego na stanowisku mającym wpływ na jego zdrowie również te informacje będą imienne.

Przedsiębiorcy będą przygotowywać wykazy stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Ponadto będą mieć obowiązek ewidencjonowania pracowników wykonujących takie prace, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP. Pracodawca nie będzie mógł tej operacji przeprowadzić za plecami zainteresowanych. Ustawodawca nakazuje im powiadomić pracowników o wpisie do tej ewidencji. Temu, kto nie zostanie umieszczony w ewidencji, przysługuje skarga do Państwowej Inspekcji Pracy.

Informacje o liczbie stanowisk pracy w szczególnych warunkach i o szczególnym charakterze płatnik ma przekazać ZUS w deklaracji rozliczeniowej. Natomiast dane dotyczące pracowników - w zgłoszeniu danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze za dany rok kalendarzowy - w terminie do 31 marca następnego roku. Przedsiębiorca tworząc wykaz, będzie musiał sprawdzić bezpośrednio na każdym stanowisku pracy, czy występują na nim czynniki ryzyka typowe np. dla pracy w szczególnych warunkach. Przy czym praca wykonywana na tym stanowisku musi być uwzględniona w załączniku do ustawy o emeryturach pomostowych. Czynniki ryzyka wraz z wiekiem mogą powodować trwałe uszkodzenie zdrowia, nawet jeśli pracodawca będzie stosował środki profilaktyki technicznej, organizacyjnej czy medycznej. Nie będzie jednak można mówić o pracy w szczególnych warunkach, jeśli pracownik będzie tylko nadzorował prace wykonywane przez maszyny. To dlatego ma powstać wykaz stanowisk, a nie prac.

OPINIA

Prof. DANUTA KORADECKA

dyrektor Centralnego Instytutu Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy

Pracodawcy, nie czekając na przyszły rok, rozpoczęli przygotowanie wykazów stanowisk pracy w szczególnych warunkach lub charakterze na terenie ich zakładu pracy. Dzięki temu właściciel firmy już obecnie będzie mógł określić koszty związane z koniecznością opłacania dodatkowej składki za pracowników wykonujących pracę w przyszłości uprawniającą do emerytury pomostowej. Osoby przygotowujące taki wykaz stanowisk pracy w szczególnych warunkach muszą wiedzieć o tym, że powinny one być porównywane zarówno z wykazem prac znajdującym się w załączniku nr 1 do ustawy, jak i warunkami przy wykonywaniu danej pracy wymienionymi w ustawie (art. 3.2). Na przykład prawo do wcześniejszej emerytury będzie mieć pracownik, którego prace są wymienione w załączniku nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych, pod warunkiem że na jego stanowisku pracy jest np. gorący mikroklimat lub wykonuje on bardzo ciężką pracę fizyczną. Przy ustaleniu wykazu stanowisk trzeba bowiem brać pod uwagę łącznie warunki panujące na danym stanowisku oraz wykaz prac w warunkach szczególnych uprawniający do emerytury pomostowej. Pracodawca musi więc brać pod uwagę, czy na konkretnym miejscu pracy występują czynniki środowiska pracy wymienione w ustawie.