Niektórzy płatnicy sami muszą ustalić stopę procentową składki wypadkowej

Płatnicy składek zgłoszeni w ZUS do 31 grudnia 2009 r. ustalali składkę na ubezpieczenie wypadkowe na podstawie tabeli stanowiącej załącznik nr 2 do rozporządzenia z 29 listopada 2002 r. w sprawie różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zależności od zagrożeń zawodowych i ich skutków. Natomiast płatnicy zgłaszani w ZUS w okresie od 1 stycznia 2010 r. do 31 marca 2010 r. na podstawie tabeli, stanowiącej załącznik nr 2a wspomnianego rozporządzenia.

W związku z tym, że podmioty gospodarcze wpisane do rejestru REGON do 31 grudnia 2009 r. zostały przeklasyfikowane według Polskiej Klasyfikacji Działalności, ustalonej rozporządzeniem Rady Ministrów z 24 grudnia 2007 r., a podmioty wpisane do tego rejestru po 31 grudnia 2009 r. posługują się od 1 stycznia 2010 r. już wyłącznie symbolem PKD, określonym tym rozporządzeniem, niezbędne było opracowanie jednej tabeli wspólnej dla wszystkich płatników składek.

Znowelizowane od 1 kwietnia 2010 r. rozporządzenie z 29 listopada 2002 r. kwalifikuje wszystkich płatników składek do 64 grup działalności. Zwiększenie liczby grup działalności ma dokładniej niż dotychczas odzwierciedlać zróżnicowanie ryzyka zawodowego. Dotychczas bowiem w ramach danej grupy znajdowały się podgrupy o bardzo zróżnicowanym ryzyku zawodowym, co w konsekwencji powodowało nieuzasadnione merytorycznie podwyższenie lub obniżenie składki i ograniczenie jej stymulacyjnego oddziaływania.

Płatnik, podlegający wpisowi do rejestru REGON, który zgłaszał do ubezpieczenia wypadkowego w 2009 roku przeciętnie nie więcej niż dziewięciu ubezpieczonych (zasady ustalania liczby ubezpieczonych na str. E5), opłaca składkę na ubezpieczenie wypadkowe według zryczałtowanej stopy procentowej. Wynosi ona 50 proc. najwyższej stopy procentowej ustalonej na dany rok składkowy dla grup działalności. Z załącznika nr 2 do rozporządzenia z 29 listopada 2002 r. w sprawie różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zależności od zagrożeń zawodowych i ich skutków wynika, że najwyższa stopa procentowa wynosi 3,33 proc. Zatem płatnicy w okresie od 1 kwietnia 2010 r. do 31 marca 2011 r. obliczają składkę od stopy procentowej wynoszącej 1,67 proc. (50 proc. x 3,33 proc.). Takie same zasady i wysokość stopy procentowej (1,67 proc.) dotyczą także płatników składek niepodlegających wpisowi do rejestru REGON.

Stopę procentową ryczałtową stosuje się także, gdy upływa termin opłacenia składki, a płatnik nie otrzymał zaświadczenia o wpisie w rejestrze REGON. Stopę procentową ustala się wówczas zaliczkowo w wysokości 50 proc. najwyższej stopy procentowej ustalonej na dany rok składkowy dla grup działalności. Po otrzymaniu zaświadczenia płatnik musi skorygować stopę procentową składki.

Płatnik, który ustalił, iż w 2009 roku zgłaszał do ubezpieczenia wypadkowego więcej niż dziewięciu ubezpieczonych, ale jednocześnie za trzy kolejne lata nie składał informacji ZUS IWA, musi samodzielnie ustalić obowiązującą go stopę procentową składki na ubezpieczenie wypadkowe. W tym celu konieczne jest ustalenie grupy działalności, do której należy.

Płatnik należy do grupy działalności ustalonej dla jego rodzaju działalności według PKD ujętego w rejestrze REGON w dniu 31 grudnia poprzedniego roku. Natomiast płatnik składek zgłoszony w ZUS w okresie od 1 stycznia danego roku do 31 marca następnego roku należy do grupy działalności ustalonej dla jego rodzaju działalności według PKD ujętego w rejestrze REGON w dniu, od którego jest zgłoszony w ZUS. Zasada ta ma zastosowanie w przypadku płatników, którzy:

● zgłaszani są po raz pierwszy w ZUS,

● w poprzednim roku kalendarzowym nie byli płatnikami składek na ubezpieczenie wypadkowe, tj. byli zarejestrowani w ZUS, ale w ciągu poszczególnych miesięcy poprzedniego roku nie zgłaszali ani jednej osoby do tego ubezpieczenia,

● byli skreśleni z krajowego rejestru podmiotów gospodarki narodowej REGON na dzień 31 grudnia poprzedniego roku.

Wysokość stóp procentowych dla poszczególnych grup działalności określona jest w zależności od kategorii ryzyka dla danej grupy. Ryzyko określone jest wskaźnikiem częstości:

● poszkodowanych w wypadkach przy pracy ogółem,

● poszkodowanych w wypadkach przy pracy - śmiertelnych i ciężkich,

● stwierdzonych chorób zawodowych,

● zatrudnionych w warunkach zagrożenia.

Podkreślić trzeba, że ZUS ustali stopę procentową składki na ubezpieczenie wypadkowe wyłącznie dla tych płatników składek, którzy za trzy kolejne lata składali w ZUS informację ZUS IWA. Oznacza to, że na nowy rok składkowy (od 1 kwietnia 2010 r. do 31 marca 2011 r.) ZUS ustali stopę procentową składki tylko dla tych płatników, którzy zgłaszali co najmniej dziesięciu ubezpieczonych i składali informację ZUS IWA za lata 2007-2009.

Płatnik powinien ustalić rodzaj przeważającej działalności według kodu PKD 2007 (określony rozporządzeniem Rady Ministrów z 24 grudnia 2007 r.), do której został zaklasyfikowany. Jest to oznaczony pięcioznakowy kod alfanumeryczny, np. 10.32.Z produkcja soków z owoców i warzyw. Na podstawie dwóch pierwszych cyfr z kodu rodzaju przeważającej działalności według PKD 2007 ustala się, do jakiego działu (sekcji) płatnik został zaklasyfikowany, np. w przypadku 10.32.Z produkcja soków z owoców i warzyw - dział 10 sekcja C.

Właściwą dla płatnika składek stopę procentową składki ustala się na podstawie tabeli stanowiącej załącznik nr 2 do rozporządzenia z 29 listopada 2002 r. w sprawie różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zależności od zagrożeń zawodowych i ich skutków. Należy odczytać wysokość stopy procentowej składki odpowiadającej grupie działalności, do której został zaklasyfikowany dany płatnik składek, według kodu PKD 2007 na poziomie działu (sekcji), np. w przypadku działu 10 (produkcja artykułów spożywczych) sekcji C (przetwórstwo przemysłowe) - stopa procentowa składki na ubezpieczenie wypadkowe wynosi 1,73 proc.

Jeżeli płatnik składek zobowiązany do przekazania danych na formularzu ZUS IWA nie wykona tego obowiązku albo przekaże nieprawdziwe dane, co będzie skutkowało zaniżeniem stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe, ZUS wyda decyzję o ustaleniu tej stopy na cały rok składkowy. Będzie ona wynosiła 150 proc. stopy procentowej ustalonej na podstawie prawidłowych danych. Płatnik musi wówczas opłacić składki wraz z odsetkami za zwłokę.

Gdy skutkiem nieprzekazania informacji ZUS IWA lub przekazania w niej nieprawidłowych danych będzie zawyżenie stopy procentowej, ZUS ustali stopę procentową składki na ubezpieczenie wypadkowe na cały rok składkowy w wysokości ustalonej na podstawie prawidłowych danych.

W przedstawionych wyżej sytuacjach płatnik składek musi złożyć informację ZUS IWA (jeżeli jej wcześniej nie złożył) lub ewentualnie korektę tej informacji, gdy wcześniej przekazane dane były nieprawidłowe.

Jeżeli płatnik składek zobowiązany do samodzielnego ustalenia stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe nieprawidłowo ustali liczbę ubezpieczonych lub grupę działalności, co w konsekwencji spowoduje zaniżenie stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe, to po stwierdzeniu nieprawidłowości powinien ponownie ustalić stopę procentową składki oraz opłacić należności wraz z odsetkami za zwłokę. W takim przypadku ZUS w drodze decyzji podwyższa stopę procentową na cały rok składkowy o 50 proc. stopy procentowej ustalonej na podstawie prawidłowych danych. Gdy skutkiem nieprawidłowego ustalenia liczby ubezpieczonych lub grupy działalności będzie zawyżenie stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe, płatnik we własnym zakresie ustala stopę procentową składki na podstawie prawidłowych danych.

W każdym przypadku zmiany stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe płatnik ma obowiązek złożyć korekty składanych do ZUS dokumentów rozliczeniowych.

Warto wiedzieć, że inspektor pracy może wystąpić do ZUS z wnioskiem o podwyższenie płatnikowi składek o 100 proc. stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe ustalonej na najbliższy rok składkowy. Jest to możliwe, gdy stwierdzi rażące naruszenia przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy w czasie dwóch kolejnych kontroli. Decyzję o podwyższeniu składki na wniosek inspektora wydaje ZUS.

Płatnik prowadzący działalność w zakresie produkcji tkanin bawełnianych ma kod PKD 13.20.A, co oznacza, iż zaklasyfikowany jest do działu 13 (sekcji C). Zgodnie z tabelą stanowiącą załącznik do rozporządzenia z 29 listopada 2002 r. dla działalności opisanej w tym dziale stopa procentowa składki na ubezpieczenie wypadkowe wynosi 1,20.

Janusz D. od czerwca 2009 r. prowadzi działalność gospodarczą - warsztat naprawy samochodów. Składki opłaca za siebie, a także dwóch zatrudnionych pracowników. W roku składkowym (od 1 kwietnia 2010 r. do 31 marca 2011 r.) stopa procentowa składki na ubezpieczenie wypadkowe dla Janusza D., a także zatrudnionych przez niego pracowników jest ryczałtowa i wynosi 1,67 proc.

Spółka jawna zatrudnia 20 pracowników i 5 zleceniobiorców. W okresie od 1 kwietnia 2010 r. do 31 marca 2011 r. będzie opłacała składkę w wysokości 0,93 proc., która została ustalona przez ZUS na podstawie składanych przez spółkę informacji ZUS IWA. Jednak wspólnicy tej spółki rozliczają się indywidualnie - każdy z nich w odrębnie składanej deklaracji rozliczeniowej. W związku z tym, iż każdy ze wspólników będzie rozliczał składki wyłącznie za siebie, będzie obowiązywała ich stawka zryczałtowana. W konsekwencji każdy ze wspólników będzie zobowiązany do opłacania za siebie składki na ubezpieczenie wypadkowe od stopy procentowej 1,67 proc.

Płatnik składek - spółka z o.o. - zatrudniał w 2007 roku średnio 20 osób, a w 2008 roku - 25 osób podlegających ubezpieczeniu wypadkowemu. Za okres od 1 kwietnia 2009 r. do 31 marca 2010 r. spółka opłacała składkę na ubezpieczenie wypadkowe według stopy procentowej ustalonej przez ZUS na podstawie ZUS IWA za lata 2006-2008. W 2009 roku przez okres dwóch miesięcy, z powodu spadku zamówień, wszyscy pracownicy płatnika przebywali na urlopie bezpłatnym. Wobec tego za 2009 rok płatnik nie złożył informacji ZUS IWA. W konsekwencji na rok składkowy obowiązujący (od 1 kwietnia 2010 r. do 31 marca 2011 r.) spółka samodzielnie musi ustalić stopę procentową składki na ubezpieczenie wypadkowe.

Płatnik składek - spółka z o.o. - rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej 12 kwietnia 2010 r. W spółce zatrudniono pięciu pracowników, a w maju zostanie przyjętych do pracy jeszcze 20 osób. W okresie od 1 kwietnia 2010 r. do 31 marca 2011 r. spółka bez względu na rodzaj prowadzonej przez siebie działalności będzie zobowiązana do opłacania składki na ubezpieczenie wypadkowe w wysokości 1,67 proc. Jeżeli zgłoszenie płatnika w ZUS następuje od 1 stycznia danego roku do 31 marca następnego roku, to istotna jest liczba ubezpieczonych podlegających zgłoszeniu do ubezpieczenia wypadkowego w miesiącu kalendarzowym, od którego płatnik składek został zgłoszony w ZUS.

Płatnik składek rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej w czerwcu 2007 r., a więc nie składał ZUS IWA za 2007 rok. Informacja ta była natomiast składana za 2008 i 2009 rok. W związku z tym, iż płatnik za trzy ostatnie lata nie składał informacji ZUS IWA, to na kolejny rok składkowy (od 1 kwietnia 2010 r.) musi samodzielnie ustalić obowiązującą go stopę procentową składki na ubezpieczenie wypadkowe.

@RY1@i02/2010/073/i02.2010.073.168.0006.001.jpg@RY2@

Grupy działalności, kategorie ryzyka i stopy procentowe składki na ubezpieczenie wypadkowe dla grup działalności

Michał Jarosik

gp@infor.pl

Art. 27-36 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. z 2009 r. nr 167, poz. 1322 z późn.zm.).

Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 29 listopada 2002 r. w sprawie różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zależności od zagrożeń zawodowych i ich skutków (Dz.U. nr 200, poz. 1692 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 26 marca 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zależności od zagrożeń zawodowych i ich skutków (Dz.U. nr 50, poz. 304).

Rozporządzenie Rady Ministrów z 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) - (Dz.U. nr 251, poz. 1885 z późn. zm.).