Kto może sam opłacać składki

Kontynuacja ubezpieczeń emerytalnego i rentowych możliwa jest w przypadku, gdy osoba nie ma innych tytułów do ubezpieczeń społecznych. Na kontynuowanie ubezpieczeń decydują się zwykle osoby zwolnione z pracy, które mają inne źródło dochodów, z umowy o dzieło czy też najmu.

Kontynuować opłacanie składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe mogą:

● osoby objęte obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi,

● podlegający dobrowolnie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym obywatele polscy wykonujący pracę za granicą w podmiotach zagranicznych lub wykonujący pracę w podmiotach zagranicznych na terytorium Polski, jeżeli podmioty te nie posiadają w Polsce swojej siedziby ani przedstawicielstwa.

Wymienione osoby mogą opłacać składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, nie mogą natomiast opłacać za siebie składek na ubezpieczenia wypadkowe i chorobowe.

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie określa, jak długo trzeba podlegać ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, aby mieć prawo do ich kontynuowania. Zatem teoretycznie także osoba podlegająca ubezpieczeniom obowiązkowo jeden dzień może po ustaniu tytułu opłacać samodzielnie za siebie składki. Nie ma również ograniczeń co do okresu kontynuowania tych ubezpieczeń. Osoba zainteresowana może więc przystąpić do tych ubezpieczeń i opłacać składki przez kilka lat albo kilka dni.

Opłacanie składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe może być kontynuowane, gdy osoba, która chce za siebie samodzielnie opłacać składki, nie ma innych tytułów do ubezpieczeń. Gdy kontynuujący ubezpieczenia uzyska tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń, np. zostanie zatrudniony na podstawie umowy o pracę, zlecenia, rozpocznie prowadzenie działalności gospodarczej, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom z tytułu zawartej umowy albo prowadzonej działalności gospodarczej. Nie występuje zatem przesłanka braku jakiegokolwiek tytułu do ubezpieczeń, która uzasadnia kontynuowanie ubezpieczeń. Od dnia powstania tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych kontynuowanie ubezpieczeń nie jest możliwe.

Od 1 września 2009 r. roku osoba, która jest zainteresowana kontynuowaniem ubezpieczeń, nie musi składać wniosku w tej sprawie w terminie 30 dni od ustania tytułu do ubezpieczeń. Wniosek może złożyć również po upływie tego terminu. W stanie prawnym obowiązującym do 31 sierpnia 2009 r. złożenie wniosku po upływie 30 dni powodowało, iż osoba ubezpieczona nie mogła kontynuować ubezpieczeń.

Kontynuowanie ubezpieczeń wiąże się z koniecznością comiesięcznego opłacania składek. Składka na ubezpieczenie emerytalne wynosi 19,52 proc., a na rentowe 6 proc. podstawy wymiaru. Podstawę wymiaru stanowi zadeklarowana kwota nie niższa jednak niż kwota minimalnego wynagrodzenia.

Trzeba pamiętać, że za miesiąc, w którym nastąpiło odpowiednio objęcie ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi lub ich ustanie oraz gdy ubezpieczenia te trwały tylko przez część miesiąca, kwotę najniższej podstawy wymiaru składek (minimalne wynagrodzenie) zmniejsza się proporcjonalnie, dzieląc ją przez liczbę dni danego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni podlegania ubezpieczeniom. Uzyskana w wyniku podzielenia liczba nie podlega zaokrągleniu (bez względu na liczbę miejsc po przecinku, jaką wskazuje użyta maszyna licząca) i powinna zostać przemnożona w takiej postaci, w jakiej została wyliczona. Po pomnożeniu należy dopiero dokonać zaokrąglenia ustalonej podstawy wymiaru składek do pełnych groszy.

Osoba kontynuująca ubezpieczenia może oczywiście zadeklarować wyższą podstawę wymiaru składek niż minimalne wynagrodzenie. Wówczas od tej wyższej podstawy będzie za siebie naliczała i opłacała składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Jeżeli osoba kontynuująca opłacanie składek jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego, część składki na ubezpieczenie emerytalne (w wysokości 7,3 proc. podstawy wymiaru) jest przekazywana przez ZUS na jej indywidualne konto w OFE. W przyszłości będzie to miało wpływ na wysokość wypłacanego świadczenia. Przypomnieć też trzeba, że okres kontynuowania ubezpieczeń jest okresem składkowym w rozumieniu przepisów emerytalnych, co ma znaczenie przy ustalaniu prawa do emerytury. Warto jednak wiedzieć, że gdy okres kontynuowania ubezpieczeń będzie przekraczał dziesięć lat, nie obowiązuje gwarancja wypłaty minimalnego świadczenia, w wypadku gdy stan własnego konta ubezpieczonego nie będzie go zapewniał.

Wniosek w sprawie kontynuowania ubezpieczeń należy złożyć na druku ZUS ZUA z kodem tytułu ubezpieczenia 19 00 XX w jednostce organizacyjnej ZUS, właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby kontynuującej opłacanie składek. Wniosek może być również przesłany pocztą.

Na kontynuującym ubezpieczenia ciąży obowiązek wykazywania za każdy miesiąc należnych składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA. Deklaracja ta powinna być złożona w terminie do 10 dnia danego miesiąca za miesiąc poprzedni. W tym samym terminie powinny być opłacone składki. Osoba kontynuująca ubezpieczenia, która chce zrezygnować z opłacania składek, powinna złożyć formularz ZUS ZWUA (z kodem tytułu do ubezpieczeń 19 00 XX) i wyrejestrować się z ubezpieczeń.

Ubezpieczenia emerytalne i rentowe ustają od dnia wskazanego we wniosku o wyłączenie z tych ubezpieczeń, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym wniosek został złożony. Nie można wyrejestrować się z tych ubezpieczeń z datą wsteczną. Ubezpieczenia ustają również od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, za który opłacono składki po terminie. Osoba kontynuująca ubezpieczenia może jednak wystąpić z wnioskiem o wyrażenie zgody na opłacenie składki po terminie. Jeżeli ZUS wyrazi zgodę, ubezpieczenia nie ustaną.

Od 1 czerwca 2010 r. zacznie obowiązywać przepis zwalniający osoby kontynuujące ubezpieczenia emerytalne i rentowe z obowiązku comiesięcznego składania deklaracji rozliczeniowej, jeżeli w ostatnio złożonej deklaracji rozliczeniowej zadeklarowały do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne kwotę nie niższą niż minimalne wynagrodzenie.

Tomasz W. złożył wniosek o kontynuowanie ubezpieczeń emerytalnego i rentowych od 1 maja 2009 r. Od 21 lipca 2009 r. został zatrudniony na podstawie umowy zlecenia. Z uwagi, że od 21 lipca 2009 r. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z umowy zlecenia, nie może kontynuować samodzielnego opłacania składek na te ubezpieczenia.

gp@infor.pl

Art. 10, 14, 18 ust. 7, 36, 47 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 209, poz. 1585 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 23 października 2009 r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących, zgłoszeń danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz innych dokumentów (Dz.U. nr 186, poz. 1444).