Niektórzy płatnicy będą musieli opłacić składki na Fundusz Emerytur Pomostowych za styczeń

Składkę na Fundusz Emerytur Pomostowych (FEP) od stycznia 2010 r. muszą opłacać pracodawcy, którzy zatrudniają pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, wymienione w wykazach stanowiących załączniki do ustawy o emeryturach pomostowych. Dotyczy to pracowników, którzy urodzili się po 31 grudnia 1948 r.

Płatnik składek zobowiązany jest przekazać składkę na FEP za wszystkich pracowników spełniających podane wyżej warunki. Również za tych, którzy wykonują prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Z ustawy o emeryturach pomostowych wynika, że składki na FEP muszą być również odprowadzane za pracownika wykonującego prace górnicze, który uzyskał prawo do emerytury pomostowej, na podstawie art. 11 ustawy o emeryturach pomostowych. Płatnik jest także zobowiązany opłacić składkę na FEP od uposażenia zwolnionych ze służby żołnierzy zawodowych albo funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Więziennej i Państwowej Straży Pożarnej.

Z uwagi, że za pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach uważa się także ubezpieczonych z tytułu działalności twórczej lub artystycznej tancerzy zawodowych, wykonujących po 1 stycznia 2009 r. prace wymagające bardzo ciężkiego wysiłku fizycznego, również oni muszą opłacić składkę na FEP.

Obowiązek opłacania składek na FEP za pracownika powstaje z dniem rozpoczęcia przez niego wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a ustaje z dniem zaprzestania wykonywania tych prac. Natomiast w przypadku pracownika wykonującego prace górnicze obowiązek ten istnieje za okres wykonywania prac górniczych (o których mowa w art. 50c ustawy o emeryturach i rentach z FUS), nie wcześniej jednak niż od 1 stycznia 2010 r.

Od uposażenia zwolnionych ze służby żołnierzy zawodowych albo wymienionych wyżej funkcjonariuszy, składka na FEP jest należna tylko wówczas, gdy uposażenie zostało wypłacone po 31 grudnia 2009 r. i tylko za okres do dnia zwolnienia ze służby. W tym przypadku składka na FEP powinna być opłacona na zasadach i w trybie określonym w odrębnych przepisach dla składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe przekazywanych za żołnierzy albo funkcjonariuszy zwolnionych ze służby.

Składka na FEP wynosi 1,5 proc. podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Składka ta w całości jest finansowana ze środków pracodawcy.

Gdy podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe stanowi przychód (a tak jest w przypadku pracowników), to przy jej ustalaniu za dany miesiąc kalendarzowy uwzględnia się dokonane lub postawione do dyspozycji ubezpieczonego wypłaty (od pierwszego do ostatniego dnia miesiąca kalendarzowego), stanowiące podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, z uwzględnieniem ograniczenia do rocznej podstawy wymiaru składek.

Z powyższego wynika, że podstawę wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych stanowi przychód ze stosunku pracy w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, z wyłączeniem:

● wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną,

● zasiłków i świadczenia rehabilitacyjnego z ubezpieczeń chorobowego i wypadkowego,

● przychodów wymienionych w par. 2 ust. 1 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106 z późn. zm.).

Już wyżej zaznaczono, że obowiązek opłacenia składki na FEP ciąży także na ubezpieczonych z tytułu działalności twórczej lub artystycznej tancerzach zawodowych. Osoby te opłacają za siebie składki na FEP od zadeklarowanej kwoty, nie niższej jednak niż 60 proc. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek. W 2010 roku minimalna podstawa wymiaru wynosi 1887,60 zł.

Do podstawy wymiaru składek na FEP stosuje się ograniczenie do rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. W 2010 roku wynosi ona 94 380 zł. Jeżeli więc w danym roku kalendarzowym osoba, za którą pracodawca jest zobowiązany opłacać składkę na FEP, osiągnie roczną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, należy zaprzestać opłacać za nią także składek na FEP.

Jeśli przykładowo pracownik w lipcu 2010 r. osiągnie roczną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, a w sierpniu rozpocznie wykonywanie pracy w szczególnych warunkach wymienionych w ustawie o emeryturach pomostowych, to pracodawca z uwagi na przekroczenie tej rocznej podstawy wymiaru nie będzie opłacał za niego składek na FEP za 2010 rok.

Składkę na FEP oblicza, rozlicza i opłaca co miesiąc płatnik składek, czyli pracodawca albo twórca lub artysta. Wykazuje ją wyłącznie w deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA.

Płatnik musi opłacić składkę na FEP w terminie, w którym obowiązany jest opłacać składki na ubezpieczenia społeczne. Od nieopłaconych w terminie składek należne są odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w Ordynacji podatkowej. Odsetki za zwłokę nalicza się tylko wówczas, gdy ich wysokość przekroczy 6,60 zł.

Składka na FEP opłacana jest na wskazany przez ZUS rachunek bankowy odrębną wpłatą.

W przypadku pracowników wykonujących prace górnicze, którzy uzyskali prawo do emerytury pomostowej na podstawie art. 11 ustawy o emeryturach pomostowych, składki na FEP opłacane są dopiero po ustaleniu przez ZUS uprawnień do świadczenia (za okres wykonywania prac górniczych nie wcześniej jednak niż od 1 stycznia 2010 r.). W myśl wyjaśnień ZUS za pracownika, który nabył prawo do emerytury pomostowej w kwietniu 2010 r., płatnik powinien opłacić składki na FEP (za okres wykonywania prac górniczych, o których mowa w art. 50c ustawy o emeryturach i rentach z FUS) w terminie opłacania składek za kwiecień 2010 r.

W przypadku zwolnionych ze służby żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy wymienionych wyżej składki na FEP opłacane są od uposażenia wypłaconego po 31 grudnia 2009 r. do dnia zwolnienia ze służby. Obowiązek opłacania składek powstaje dopiero wówczas, gdy osoby te odchodzą ze służby. Są zatem opłacane jednorazowo.

Ustawa o emeryturach pomostowych nakłada na płatnika składek obowiązek przekazywania do ZUS informacji o pracowniku, za którego był obowiązany opłacać składkę na FEP.

Pierwszy raz będzie musiał ją złożyć (na formularzu ZUS ZSWA) za 2010 rok do 31 marca 2011 r. Wcześniej będzie zobowiązany do przekazania ZUS ZSWA, gdy pracownik wystąpi z wnioskiem o przyznanie emerytury pomostowej. Zgłoszenie na formularzu ZUS ZSWA za 2010 rok musi zawierać również informacje dotyczące pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w 2009 roku.

W przypadku upadłości lub likwidacji płatnika składek formularz ZUS ZSWA należy przekazać do ZUS nie później niż w dniu przekazania dokumentu wyrejestrowania płatnika składek. Jeśli upadłość lub likwidacja nastąpiły przed przekazaniem zgłoszeń danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze za poprzedni rok kalendarzowy, płatnik w terminie siedmiu dni przekazuje także zgłoszenia za poprzedni rok kalendarzowy.

Formularz ZUS ZSWA płatnik składek będzie przekazywał do ZUS w takiej formie, jaka obowiązuje go przy składaniu innych dokumentów ubezpieczeniowych, a więc w formie elektronicznej albo w formie dokumentu pisemnego. Kopie formularzy ZUS ZSWA, a także kopie korekt formularzy ZUS ZSWA płatnik składek będzie musiał przechowywać przez okres pięciu lat od ich przekazania do ZUS, w formie dokumentu pisemnego lub elektronicznego.

Pracownik zatrudniony w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach pomostowych w styczniu 2010 r. otrzymał wynagrodzenie za grudzień 2009 r. w wysokości 2 tys. zł oraz wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia zawartej z własnym pracodawcą w wysokości 500 zł. W raporcie ZUS RCA składki na ubezpieczenia społeczne muszą być za niego naliczone od podstawy wymiaru wynoszącej 2,5 tys. zł i od takiej kwoty pracodawca musi wykazać składkę na FEP w deklaracji ZUS DRA złożonej za styczeń.

Zatrudniony na podstawie umowy o pracę pracownik (urodzony w 1955 roku) był policjantem i pobiera z tego tytułu emeryturę. Wykonuje pracę w szczególnych warunkach wymienioną w załączniku do ustawy o emeryturach pomostowych. Pracodawca będzie musiał opłacić za pracownika składkę także na FEP, mimo że ma on już ustalone prawo do emerytury. Urodził się bowiem po 1948 roku i wykonuje pracę wymienioną w wykazie zawartym w załączniku do ustawy o emeryturach pomostowych.

Pracownik zatrudniony od 1 grudnia 2009 r. pracę w szczególnych warunkach (wymienioną w załączniku do ustawy o emeryturach pomostowych) rozpoczął od 22 stycznia 2010 r. W styczniu otrzymał wynagrodzenie w wysokości 3,1 tys. zł. Obowiązek opłacania składek na FEP za pracownika powstaje z dniem rozpoczęcia przez niego wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Gdy zatem pracownik rozpocznie wykonywanie takiej pracy w trakcie miesiąca, wówczas podstawa wymiaru składek na FEP powinna zostać ustalona proporcjonalnie. Podstawa wymiaru składki na FEP za styczeń wyniesie 1000 zł (3100 : 31 x 10).

Pracownik zatrudniony w szczególnych warunkach od 5 stycznia przebywał na zaległym urlopie wypoczynkowym. Składka na FEP powinna zostać naliczona zarówno od wynagrodzenia za okres świadczenia pracy, jak i za okres urlopu wypoczynkowego, które zostanie pracownikowi wypłacone w styczniu.

gp@infor.pl

Art. 3, art. 35-40, art. 50 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. nr 237, poz. 1656).

Art. 18 ust. 1, ust. 1a, ust. 2, ust. 8, ust. 9 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).