Czy ZUS może pominąć okres ubezpieczenia pracownika za granicą

Czytelnik pracował w Polsce w latach 1970 - 1975, po czym wyjechał do Francji. Tam był zatrudniony do końca 1992 roku. Ponowne zatrudnienie w Polsce podjął od 1 marca 1993 r. i kontynuuje je do dzisiaj. Wie, że weszła w życie zmiana przepisów umożliwiająca ustalenie kapitału początkowego z pełnego okresu przypadającego przed 1999 rokiem. Czy może liczyć na ustalenie tego kapitału z uwzględnieniem zarobków, które uzyskiwał w Polsce zarówno w latach 90., jak i przed 1980 rokiem?

Tak. Przysługuje mu takie uprawnienie.

Obliczając kapitał początkowy, ZUS ustala najpierw emeryturę hipotetyczną, która przysługiwałaby ubezpieczonemu na koniec 1998 roku. W tym celu wnioskodawca wskazuje wynagrodzenia z wybranych lat kalendarzowych przypadających przed 1 stycznia 1999 r. ZUS porównuje następnie te zarobki do przeciętnych płac z tych lat i wylicza średnią z całego wskazanego okresu. W ten sposób zostaje ustalona podstawa wymiaru kapitału początkowego. Dotychczas podstawa ta mogła być obliczona z uwzględnieniem zarobków oraz przeciętnych płac z 10 kolejnych lat kalendarzowych wybranych z lat 1980 - 1998 lub z 20 lat dowolnie wybranych z całego okresu ubezpieczenia przypadającego przed 1 stycznia 1999 r.

Zasady wskazania lat do kapitału początkowego zostały zmodyfikowane na skutek zmiany przepisów, która weszła w życie 23 września 2011 r. Nowelizacja ta zniosła ograniczenie co do okresu, z którego osoba ubezpieczona może wskazać 10 kolejnych lat kalendarzowych. ZUS uwzględnia więc również kolejne lata przypadające przed 1 stycznia 1980 r.

Osoby, które przed 1 stycznia 1999 r. pracowały w państwach członkowskich Unii Europejskiej, państwach Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Szwajcarii lub w państwach, z którymi wiążą Polskę dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym, mają pewne preferencje przy ustalaniu podstawy wymiaru kapitału początkowego. Podając 10 kolejnych lat kalendarzowych mogą wyłączyć pełne lata ubezpieczenia lub zamieszkania w tych państwach. Wskutek takiego wyłączenia podstawa wymiaru kapitału nadal jest obliczana z 10 lat kalendarzowych, ale zamiast lat zagranicznych ZUS uwzględnia wówczas lata pracy w Polsce przypadające bezpośrednio przed lub bezpośrednio po okresie ubezpieczenia za granicą.

W związku z możliwością wskazania do podstawy wymiaru kapitału początkowego 10 kolejnych lat kalendarzowych z całego okresu przypadającego przed 1 stycznia 1999 r. ZUS może wyłączyć również pełne lata ubezpieczenia lub zamieszkania za granicą w tych państwach, które przypadają przed 1980 rokiem. W ten sposób podstawa wymiaru kapitału może być ustalona również z uwzględnieniem lat przypadających przed i po ubezpieczeniu za granicą w krajach ,umownych z całego okresu do końca 1998 r.

Marek Opolski

ekspert z zakresu ubezpieczeń

Art. 18, 174, 176 - 177 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).

Art. 1 pkt. 3 ustawy z 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. nr 187, poz. 1112).