IKE czeka powolna śmierć

W ramach IKZE będzie można oszczędzać w OFE, domach maklerskich, bankach, TFI i u ubezpieczycieli. Wpłaty w roku kalendarzowym nie będą mogły przekroczyć docelowo kwoty odpowiadającej równowartości 4 proc. od 30-krotności średniego wynagrodzenia. Oszczędzający będą mogli w zamian za wpłacone kwoty skorzystać z ulgi w PIT.

Mam mieszane uczucia. Bo z jednej strony dobrze, że rząd sygnalizuje, iż Polacy powinni dodatkowo oszczędzać na starość. Z drugiej zaproponowane zwolnienia podatkowe są niewystarczające. Rządowi można jednak wybaczyć tę nadmierną ostrożność w obecnej trudnej sytuacji budżetowej. Ale trzeba mieć nadzieję, że propozycje zwolnień podatkowych dla dodatkowego oszczędzania na emeryturę będą w przyszłości odważniejsze. Takie jak na przykład w obywatelskim projekcie "Razem", który jest w Sejmie. Żeby uzyskać stopę zastąpienia wynagrodzenia emeryturą na poziomie 70 proc. trzeba dodatkowo oszczędzać 7 - 8 proc. pensji. Tak więc chodzi o dobrowolne podniesienie sobie składki emerytalnej z 19,56 proc. do około 27 proc.

Częściowo tak. Przemawia za nim to, że oszczędności miałyby być gromadzone wyłącznie na emeryturę w zamian za preferencję podatkową. Ma jednak także wadę, dlatego że sztywne zasady korzystania z oszczędności emerytalnych przed osiągnięciem wieku emerytalnego nie są właściwe. Powinny istnieć opcje skorzystania z oszczędności, na przykład po to, żeby zapłacić raty kredytu mieszkaniowego, gdy nie mamy pieniędzy, bo straciliśmy pracę i jesteśmy bezrobotni.

Chodzi o inny rodzaj zwolnień podatkowych, korzystniejszych na IKZE niż na IKE, i inne kwoty oszczędności zwalniane z opodatkowania, większe na IKE niż na IKZE. Zapewne nastąpi naturalna śmierć IKE, jeśli zwolnienia kwot oszczędności na IKZE będą powiększane. Rzeczywiście gmatwanie systemu nie służy świadomości i przezorności emerytalnej.

Tak. Uważam, że przyszłość systemów emerytalnych to emerytura socjalna, czyli gwarantowana przez państwo emerytura minimalna wynosząca około 24 proc. przeciętnej płacy. Ta emerytura socjalna powinna być powiększana w różnych formach z inicjatywy przyszłych emerytów. To jest również realna szansa na ujednolicenie systemu emerytalnego w Polsce: pracowniczego, rolniczego, mundurowego. O tym należy dyskutować.

Trzeba przekonywać Polaków do systemu, w którym przyszły standard emerytalny będzie zależał od nich samych, a nie różnych form przymusu oszczędzania, czy to repartycyjnego, czy kapitałowego. Należy stworzyć różne formy dobrowolnego oszczędzania od państwowych obligacyjnych funduszy emerytalnych przez kapitałowe fundusze emerytalne aż po prawdziwe ubezpieczenia emerytalne z tzw. opóźnionym terminem płatności, oferowane przez zakłady ubezpieczeń.

Zawsze byłem zwolennikiem równoległego opodatkowania systemu emerytalnego. Czyli za nieopodatkowywaniem oszczędności w każdym z filarów, a opodatkowywaniem wypłat. Jednak z wyjątkiem tych z III filaru, jeśli za nie byłoby kupowane dożywotnie ubezpieczenie emerytalne.

Tak, zwłaszcza - co należy mocno podkreślić - zrównywanie wieku emerytalnego. W Polsce nadal jednak najważniejszym problemem jest realny wiek przechodzenia na emeryturę przez kobiety (56 - 57 lat) i mężczyzn (59 - 60 lat). Jednak nowe zasady obliczania świadczeń emerytalnych poprawią te statystyki. Rok dłuższej aktywności zawodowej, to świadczenie wyższe o ponad 8 proc. Co oznacza prawie 50-proc. wzrost, jeśli ktoś pójdzie na emeryturę o pięć lat później. W starym systemie rok pracy więcej, to o 1 proc. wyższe świadczenie. Zakładam się z moimi studentkami, że będą przechodziły na emeryturę w wieku 70 i więcej lat, oczywiście w lepszej formie niż ich babcie.

@RY1@i02/2011/020/i02.2011.020.183.008a.001.jpg@RY2@

Fot. Archiwum

Tadeusz Szumlicz, profesor, kierownik katedry ubezpieczenia społecznego w SGH w Warszawie

Rozmawiał Paweł Jakubczak