Ile można oszczędzić na składkach ZUS, zakładając firmę

Dla osób prowadzących od dłuższego czasu firmę wysokość comiesięcznego przelewu do ZUS z tytułu wszystkich składek wynosiła w 2010 roku ponad 840 zł, a w tym roku przelew (o czym pisaliśmy wczoraj) wzrośnie do ponad 890 zł.

Inaczej jest w przypadku tych osób, które dopiero debiutują w biznesie. Mogą one skorzystać z tzw. dwuletniej ulgi w opłacaniu składek do ZUS. Dzięki temu płacą, w najtrudniejszym dla siebie okresie rozkręcania firmy, nieco ponad 360 zł miesięcznie.

Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i składek do Funduszu Pracy dla większości osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą stanowi zadeklarowana kwota, która nie może być jednak niższa niż 60 proc. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na dany rok kalendarzowy. Obecnie za cały 2011 rok ta podstawa to 2015,40 zł.

Składki na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe) oraz do Funduszu Pracy dla tych osób (liczone właśnie od tej podstawy) za 2011 rok nie mogą być niższe od kwot:

● na ubezpieczenie emerytalne 393,41 zł (19,52 proc. podstawy wymiaru),

● na ubezpieczenia rentowe 120,92 zł (6 proc. podstawy wymiaru),

● na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe 49,38 zł (2,45 proc. podstawy wymiaru),

● na Fundusz Pracy 49,38 zł (2,45 proc. podstawy wymiaru).

Osoby prowadzące działalność muszą też (po samodzielnym ustaleniu stopy procentowej) opłacić składki na ubezpieczenie wypadkowe. Zakładając (tak jest najczęściej), że wynosi ona 1,67 proc. aktualnej podstawy wymiaru, składka wynosi 33,66 zł.

Osoby prowadzące własne firmy muszą też opłacać składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Wpływa ona do NFZ, ale jej wpłaty dokonuje się do ZUS. Podstawa jej naliczania jest inna niż ta, którą stosuje się do ubezpieczeń społecznych. Stanowi ją zadeklarowana kwota, która nie może być niższa niż 75 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale 2010 r., włącznie z wypłatami z zysku. Składka do NFZ nie może być niższa niż 9 proc. tej kwoty. Wyniesie w tym roku 243,39 zł.

Wysokość wszystkich składek dla osób prowadzących już działalność gospodarczą (jeśli założymy, że opłacają składkę wypadkową w wysokości 1,67 proc. i dobrowolnie składkę chorobową) wynosi za 2011 rok 890,13 zł miesięcznie. Trzeba je opłacać bez względu na dochód osiągany z tytułu prowadzonej działalności. Trzeba to robić do 10. lub 15. dnia danego miesiąca za poprzedni miesiąc. Składki za styczeń wpłaca się więc w lutym.

Te osoby, które dopiero debiutują w biznesie, nie muszą co miesiąc wpłacać do ZUS ponad 890 zł. Od ponad pięciu lat obowiązuje dla nich specjalne rozwiązanie. Wybrane osoby, które rozpoczynają prowadzenie firmy 25 sierpnia 2005 roku lub później, mogą korzystać z ulgi w opłacaniu składek do ZUS. Przez pierwsze 2 lata od daty rozpoczęcia wykonywania działalności opłacają składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, wypadkowe i chorobowe (dobrowolna) od preferencyjnej podstawy wymiaru. Nie opłacają składki do Fundusz Pracy.

Okres korzystania z ulgi obowiązuje przez dwa lata. W tym przypadku ubezpieczony może opłacać preferencyjne składki do maja 2013 roku. Są to 24 miesiące kalendarzowe. Później musi pamiętać, żeby zacząć opłacać składki na ubezpieczenia społeczne od podstawy nie niższej niż 60 proc. średniej pensji. Za czerwiec 2013 roku musi więc zapłacić do ZUS składki w normalnej wysokości. Trzeba o tym pamiętać, bo w sytuacji, gdyby do ZUS szły dalej składki od preferencyjnej podstawy, zakład upomni się o różnicę. Trzeba będzie wpłacić do niego nie tylko nominalną wartość składek (w tym roku różnica między normalnym przelewem a preferencyjnym wynosi ponad 527 zł miesięcznie), ale także odsetki od zaległych kwot.

Podstawa, która służy do obliczania składek, jakie trzeba zapłacić do ZUS, jest zdecydowanie niższa od tej, którą opłacają osoby prowadzące już działalność. Wynosi nie 60 proc. przeciętnego wynagrodzenia, ale 30 proc. minimalnego wynagrodzenia. Przez cały 2011 rok jest to 415,80 zł, tj. 30 proc. z kwoty 1386 zł. Początkujący biznesmen zapłaci więc do ZUS z tytułu składek ubezpieczeniowych 123,24 zł zamiast 646,74 zł miesięcznie. Do tej kwoty trzeba jeszcze doliczyć składkę na ubezpieczenie zdrowotne - 239,62 zł.

W efekcie koszt prowadzenia firmy osoby, która dopiero ją zakłada, wynosi łącznie 362,86 zł miesięcznie, a nie tak jak dla pozostałych osób prowadzących działalność 890,13 zł. Można więc, korzystając z ulgi, zaoszczędzić miesięcznie 527,27 zł, a w ciągu dwóch lat ponad 12 650 zł.

Wszystkie te wartości są obliczone od aktualnie obowiązującej podstawy naliczania składek i kwoty minimalnego wynagrodzenia za 2011 rok. Będą się one zmieniać się co rok. W przyszłości będą różne podstawy naliczania składek (w związku z tym ich kwoty) i poziom minimalnej płacy. Jednak ulga - ze względu na różnicę podstawy wymiaru składek - zawsze będzie znacząca.

Ulgowe składki mogą opłacać osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych, w tym wspólnicy spółki cywilnej. Także wykonywanie wolnego zawodu (np. adwokata, lekarza) stanowi działalność gospodarczą i te osoby też mogą korzystać z ulgi.

Z preferencyjnych zasad opłacania składek nie mogą jednak korzystać wspólnicy spółek jawnych, komandytowych lub partnerskich oraz jednoosobowy wspólnik spółki z o.o., a także twórcy i artyści.

Ponieważ ulga jest przeznaczona dla debiutujących w biznesie, liczy się nie tylko to, czy ktoś nie prowadzi w danym momencie firmy, ale czy nie robił tego w niedalekiej przeszłości. Z ulgi mogą skorzystać osoby, które nie prowadzą obecnie działalności gospodarczej ani nie prowadziły jej w ciągu ostatnich 60 miesięcy. Nie można więc zamknąć prowadzonej firmy i założyć nowej, chcąc skorzystać z możliwości opłacania niższych składek.

W przypadku tego ubezpieczonego, ale także każdego innego, który chciałby skorzystać z ulgi pracując na rzecz swojego byłego pracodawcy, liczy się data zakończenia umowy o pracę. Ponieważ ubezpieczony założy firmę w 2011 roku, będzie mógł skorzystać z ulgi mimo wykonywania usług dla byłego pracodawcy. Stanie się tak, ponieważ nie wykonywał ich ani w bieżącym, ani w poprzednim roku kalendarzowym (2009 i 2010 rok). Ubezpieczony powinien też pamiętać o drugim warunku wykluczającym skorzystanie z ulgi. Jest ona przeznaczona dla osób debiutujących w biznesie, a to oznacza, że liczy się nie tylko to, że ktoś nie prowadzi w danym momencie firmy, ale także to, czy nie robił tego w ciągu ostatnich 5 lat. Z ulgi mogą skorzystać tylko ci, którzy nie prowadzą obecnie działalności ani nie prowadzili jej w ciągu ostatnich 60 miesięcy.

Ponadto z możliwości skorzystania z ulgi wykluczone są osoby, które prowadząc firmę wykonywałyby działalność dla byłego pracodawcy, na rzecz którego w roku założenia firmy (lub poprzednim) wykonywały czynności wchodzące w zakres obecnie prowadzonej działalności, na podstawie stosunku pracy albo spółdzielczego stosunku pracy.

Składki w normalnej wysokości (od kwoty nie niższej od 60 proc. przeciętnego wynagrodzenia) opłacają osoby współpracujące z osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność gospodarczą. Nawet wtedy, gdy osoby takie współpracują z osobą prowadzącą działalność, która opłaca preferencyjne składki.

Prawo do opłacania niższych składek dla osób korzystających z ulgi to nie tylko same zalety. Muszą one pamiętać, że w tym okresie otrzymują bardzo niskie świadczenia. Opłacają niskie składki, a np. zasiłek chorobowy czy opiekuńczy są obliczane od podstawy ich naliczania. Ponieważ nie opłacają składek do Funduszu Pracy, nie mają też prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Tak i dlatego to świadczenie wyniesie bardzo niewiele. ZUS naliczy je od niskiej podstawy naliczania składek. Taka osoba będzie otrzymywać z ZUS około 11 zł za każdy dzień choroby, czyli maksymalnie 332 zł miesięcznie. Jej zasiłek będzie liczony od niskiej podstawy, jaką jest 30 proc. minimalnej płacy. Ponieważ wysokość zasiłku poza wyjątkami wynosi 80 proc. podstawy wymiaru, zasiłek za cały miesiąc wyniesie właśnie 332 zł (80 proc. z kwoty 415 zł). Trzeba też pamiętać, że ta zasada obowiązuje przy innych świadczeniach krótkoterminowych - na przykład zasiłku opiekuńczym. Ponadto osoby opłacające składki od preferencyjnej podstawy wymiaru muszą też pamiętać, że za ten okres niewiele zgromadzą na emeryturę. Ich miesięczna składka, która trafia na konta emerytalne do ZUS i OFE, wynosi zaledwie 81,16 zł miesięcznie. Z drugiej strony ZUS traktuje okres opłacania tych składek jako okres składkowy, co w starym systemie jest ważne z punktu widzenia wysokości emerytury, a w nowym ma znaczenie przy wyliczaniu tzw. emerytury minimalnej. Jeśli kobieta ma 20 lat, a mężczyzna 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych, to budżet dopłaci do wysokości obowiązującej emerytury minimalnej, w razie gdyby tej wartości ubezpieczony nie osiągnął, w wyniku podzielenia jego kapitału emerytalnego przez statystyczną długość życia osoby w jej wieku.

Dzięki opłacaniu składek do ZUS zyskuje się prawo do wielu świadczeń, m.in. - emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty rodzinnej, zasiłku chorobowego, opiekuńczego, pogrzebowego, odszkodowania za wypadek oraz do opieki lekarskiej.

Osoby prowadzące działalność z ulgą mogą zapomnieć, że kończy im się 24-miesięczny okres opłacania preferencyjnych składek. W razie zaniżonych przelewów ZUS występuje do nich o zapłacenie składek w wyższej kwocie, co czasem wiąże się z naliczeniem odsetek za zwłokę.

Bartosz Marczuk

bartosz.marczuk@infor.pl

Ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585).