Następca prawny płatnika musi rozliczyć się z ZUS

W sytuacji przejęcia zakładu pracy w trybie art. 23¹ kodeksu pracy nowy pracodawca z mocy prawa staje się stroną w dotychczasowych stosunkach pracy. Pomimo zmiany pracodawcy umowy o pracę nie zostają rozwiązane i są w dalszym ciągu kontynuowane, z tą jednak różnicą, że na miejsce dotychczasowego pracodawcy wstępuje jako strona umowy nowy podmiot. Nowy pracodawca nabywa na zasadzie następstwa prawnego wszelkie prawa wynikające z nawiązanych stosunków pracy, a także przechodzą na niego wszystkie obowiązki.

Przekazanie dokumentów

W przedstawionej sytuacji na obu podmiotach spoczywa obowiązek przekazania informacji do ZUS. Przejmowany podmiot jako płatnik składek powinien sporządzić i przekazać:

wwyrejestrowanie z ubezpieczeń pracowników na formularzu ZUS ZWUA:

- którzy są przejmowani przez nowego płatnika z kodem przyczyny wyrejestrowania 600 - inna przyczyna wyrejestrowania (od dnia przejęcia przez inny podmiot),

- dla których ustaje stosunek pracy lub z którymi podmiot rozwiązuje umowę o pracę - na zasadach ogólnych, z kodem przyczyny wyrejestrowania 100 - ustanie tytułu do ubezpieczeń,

wzgłoszenie wyrejestrowania płatnika (od dnia przejęcia przez inny podmiot) na formularzu ZUS ZWPA,

wzgłoszenie zmiany danych identyfikacyjnych płatnika składek na formularzu ZUS ZIPA, wykazując w bloku II swoje dane, tj. dane dotychczasowego (przejmowanego) płatnika, zaś w bloku III dane nowego (przejmującego) płatnika składek.

Z kolei podmiot przejmujący powinien sporządzić i przekazać do ZUS zgłoszenia wszystkich osób podlegających ubezpieczeniom (na formularzu ZUS ZUA), w tym pracowników przejętego podmiotu (od daty przejęcia) oraz ewentualnie, w zależności od potrzeb:

wzgłoszenie płatnika składek - na formularzu ZUS ZPA w trybie zmiany - w przypadku, gdy w stosunku do danych wykazanych w zgłoszeniu płatnika składek nastąpiły zmiany w danych ewidencyjnych (np. nazwa),

waktualną informację o adresach prowadzenia działalności gospodarczej przez płatnika składek na formularzu ZUS ZAA,

waktualną informację o numerach rachunków bankowych płatnika składek - na formularzu ZUS ZBA.

Szczególne sytuacje

W przypadku gdy poprzedni (przejęty) płatnik uległ likwidacji i nie sporządził oraz nie przekazał do ZUS wymienionych wyżej dokumentów, musi je (w jego imieniu) sporządzić i przekazać do ZUS nowy płatnik, tj. podmiot, który wszedł w prawa i obowiązki zlikwidowanego podmiotu.

Gdy jednak przejmowana jest tylko część pracowników danego zakładu pracy, to ci przejmowani pracownicy powinni zostać wyrejestrowani z ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego na formularzu ZUS ZWUA (od dnia przejęcia) z kodem przyczyny wyrejestrowania - 600. Następnie podmiot przejmujący powinien zgłosić tych pracowników do ubezpieczeń na formularzu ZUS ZUA. W przypadku przejmowania części pracowników nie należy składać formularza ZUS ZIPA (zmiana danych identyfikacyjnych) płatnika. [przykład ]

Wypłata zasiłków

W sytuacji gdy następuje przejście zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę (art. 23¹ k.p.), podstawę wymiaru zasiłku chorobowego pracownika, który stanie się niezdolny do pracy w okresie zatrudnienia po przejęciu zakładu pracy, stanowi wynagrodzenie zarówno uzyskane u aktualnego pracodawcy, jak i poprzedniego. Jeśli w trakcie zmiany pracodawcy pracownik otrzymuje zasiłek macierzyński, chorobowy, opiekuńczy czy też wynagrodzenie chorobowe, to wypłaty tych świadczeń będą kontynuowane przez nowego pracodawcę, za okres po przejęciu.

Umowy cywilnoprawne

W przypadku osób wykonujących pracę na podstawie umów cywilnoprawnych, tj. zleceń lub o dzieło, przejmujący zakład staje się stroną zawartych umów, jeżeli nastąpiło zbycie (wniesienie aportem) przedsiębiorstwa. Zgodnie z art. 55² k.c. czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, chyba że co innego wynika z treści czynności prawnej albo z przepisów szczególnych.

Oczywiście zleceniobiorcy (tak jak pracownicy) powinni zostać wyrejestrowani z ubezpieczeń (przez przejmowany podmiot) na formularzu ZUS ZWUA z kodem przyczyny wyrejestrowania 600 oraz zgłoszeni do ubezpieczeń przez podmiot przejmujący na formularzu ZUS ZUA lub ZUS ZZA (gdy z umowy-zlecenia podlegają wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu).

PRZYKŁAD

Regulowanie zaległości poprzednika

Nastąpiła likwidacja płatnika (przejmowanego). Płatnik przejmujący został zobowiązany do wypłaty osobie, której nie zgłaszał do ubezpieczeń (nie przejął jej), należności przysługujących od zlikwidowanego płatnika, m.in. wynagrodzenia za godziny nadliczbowe.

W takiej sytuacji płatnik przejmujący jest zobowiązany zgłosić tę osobę do ubezpieczeń na formularzu ZUS ZUA. W zgłoszeniu należy wypełnić:

● blok II Dane identyfikacyjne płatnika składek - trzeba podać dane płatnika, który wypłaca należności,

● blok III Dane identyfikacyjne osoby zgłaszanej do ubezpieczeń - trzeba wpisać dane identyfikacyjne ubezpieczonego aktualne na dzień sporządzania druku,

● blok V pole 01 - należy podać kod tytułu ubezpieczenia 50 00 XX,

● bloki dotyczące danych adresowych,

● blok XV (ZUS ZUA).

Osoby tej nie należy wyrejestrowywać z ubezpieczeń. Należne składki powinny być wykazane w imiennym raporcie miesięcznym ZUS RCA lub ZUS RZA oczywiście z kodem tytułu do ubezpieczeń 50 00 XX składanym za miesiąc, w którym nastąpiła wypłata należności.

Michał Jarosik

ekspert od ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

Podstawa prawna

Art. 36 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 23 października 2009 r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących, zgłoszeń danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz innych dokumentów (Dz.U. nr 186, poz. 1444 z późn. zm.).