Czy można osiągać dodatkowe przychody

Tak. Nie ma przepisów zakazujących osobie pobierającej rentę z tytułu niezdolności do pracy podejmowania działalności zarobkowej. Jednakże rencista musi wiedzieć, że gdy podejmie działalność podlegającą obowiązkowi ubezpieczeń społecznych (na przykład zawrze umowę o pracę, zlecenie), przychód uzyskiwany z tego tytułu może spowodować zawieszenie albo zmniejszenie renty, jeśli przekroczy określoną wysokość.

Obowiązują dwie kwoty graniczne przychodów. Pierwsza z nich stanowi 70 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy ostatnio ogłoszonego przez prezesa GUS (od września do listopada 2012 r. wynosi 2447,80 zł), a druga to - 130 proc. tego wynagrodzenia (od września do listopada wynosi 4545,90 zł).

Gdy przychód rencisty przekroczy niższą kwotę graniczną, ale nie jest wyższy od drugiej kwoty granicznej, świadczenie podlega zmniejszeniu o kwotę przekroczenia tego limitu (nie więcej jednak niż o maksymalną kwotę zmniejszenia w danym okresie). Natomiast przekroczenie progu zarobkowego stanowiącego 130 proc. przeciętnego wynagrodzenia powoduje zawieszenie renty.

Odpowiadając na drugie pytanie, wyjaśnić trzeba, że nie ma podstaw do wprowadzenia zakazu pracy dla osób, które występują o rentę z tytułu niezdolności do pracy. W tej sprawie wypowiedział się Sąd Najwyższy. Stwierdził, że wykonywanie zatrudnienia przez ubezpieczonego, który kwalifikuje się do osób trwale niezdolnych do pracy, nie pozbawia go prawa ubiegania się o świadczenia rentowe z ubezpieczenia społecznego (wyrok z 17 stycznia 2002 r., II UKN 709/2000, OSNP 2003/20/497).

Krystyna Małecka

ekspert od emerytur i rent

Podstawa prawna

Art. 104 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).