Szczepionkę na grypę zwykle trzeba doliczyć do przychodu pracownika

Zbliża się okres jesienny i pracodawcy zaczynają zastanawiać się nad sfinansowaniem swoim pracownikom szczepień ochronnych przeciwko grypie. Choroba powoduje bowiem, że zatrudniony nie przychodzi do pracy, a dodatkowo za pierwsze 33 dni (albo 14 dni, gdy pracownik ukończył 50 lat) absencji chorobowej przysługuje mu wynagrodzenie za czas choroby, które jest finansowane przez pracodawcę. Dopiero po upływie wymienionych okresów pracownicy za czas choroby otrzymują zasiłki finansowane ze środków Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Pracodawcy są więc zainteresowani, aby pracownicy jak najrzadziej chorowali.

Wyłączenia z rozporządzenia

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne pracowników stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskiwany z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy. Podstawy wymiaru nie stanowią jednak przychody wymienione w rozporządzeniu w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Zgodnie z par. 2 ust. 1 pkt 26 tego rozporządzenia dotyczy to m.in. korzyści materialnych wynikających z układów zbiorowych pracy, regulaminów wynagradzania lub przepisów o wynagradzaniu, a polegających na uprawnieniu do zakupu po cenach niższych niż detaliczne niektórych artykułów, przedmiotów lub usług. Przepis ten może mieć zastosowanie również do szczepionek. Na podstawie wewnętrznych przepisów płacowych pracodawca może bowiem zagwarantować swoim pracownikom prawo do zakupu szczepionki po cenie niższej niż detaliczna. Warunkiem wyłączenia tej korzyści materialnej z podstawy wymiaru składek jest częściowa ich odpłatność ponoszona przez pracownika. [przykład 1]

Bez opłat

Natomiast w sytuacji gdy pracownik otrzymuje świadczenie (szczepionkę) bezpłatnie przychód, jaki z tego tytułu uzyskuje, nie jest wyłączony z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. [przykład 2]

Wówczas wartość takiego świadczenia powinna być ustalona na podstawie par. 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Zgodnie z tym przepisem wartość pieniężną świadczeń w naturze ustala się w wysokości ekwiwalentu pieniężnego określonego w przepisach o wynagrodzeniu, a w razie ich braku:

wjeżeli przedmiotem świadczeń są rzeczy lub usługi wchodzące w zakres działalności pracodawcy - według cen stosowanych wobec innych odbiorców niż pracownicy,

wjeżeli przedmiotem świadczeń są rzeczy lub usługi zakupione przez pracodawcę według cen ich zakupu.

Usługa w ramach abonamentu

Zdarzyć się też może, że pracownicy objęci pakietami medycznymi szczepionkę otrzymują w ramach abonamentu. Wówczas co do zasady z samego faktu, że zostali zaszczepieni nie uzyskują przychodu. Przychód ten uzyskują w związku z posiadanym abonamentem medycznym. Wartość tego abonamentu może być również wyłączona od składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, gdy pracownik na podstawie wewnętrznych regulacji obowiązujących u danego pracodawcy jest uprawniony do jego nabycia po cenie niższej niż ta, za jaką nabył tę usługę pracodawca (par. 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe).

Uprawnienia zleceniobiorców

Od 1 sierpnia 2010 roku do zleceniobiorców stosuje się odpowiednio wyłączenia z podstawy wymiaru składek wymienione w rozporządzeniu w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, m.in. par. 2 ust. 1 pkt 26. Gdy zatem spełnione zostaną przesłanki wymienione w tym przepisie, to również w przypadku zleceniobiorcy szczepionka, za którą poniesie częściową odpłatność, będzie wyłączona z podstawy wymiaru składek.

PRZYKŁAD 1

Decyduje treść regulaminu

Pracodawca kupił dla swoich pracowników w firmie medycznej szczepionki za 25 zł. Szczepionka ta została udostępniona pracownikom na podstawie regulaminu wynagradzania za 1 zł. Z uwagi na częściową odpłatność i treść przepisów wewnętrznych wartość takiego świadczenia jest zwolniona od składek na podstawie par. 1 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

PRZYKŁAD 2

Wyższa podstawa

Spółka ABC zamówiła w firmie medycznej usługę polegającą na zaszczepieniu pracowników przeciwko grypie. Koszt tej usługi wyniósł 25 zł. Pracownicy spółki ABC, którzy skorzystali z tej oferty, uzyskali przychód w takiej właśnie wysokości. Ta kwota (25 zł) powinna być doliczona do podstawy wymiaru opłacanych za nich składek w miesiącu, w którym zostali zaszczepieni.

Michał Jarosik

ekspert od ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

Podstawa prawna

Art. 18 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Par. 2 ust. 1 pkt 26, par. 3, par. 5 ust. 2 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106 z późn. zm.).