Czy kontrolę może przeprowadzić tylko ZUS

Nie. Kontrolę prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy przeprowadza płatnik zasiłku. Jeżeli pracodawca zgłasza do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 ubezpieczonych i w związku z tym jest uprawniony do wypłaty im zasiłków w czasie trwania ich zatrudnienia, wówczas sam sprawdza, czy korzystają oni ze zwolnienia lekarskiego zgodnie z jego celem albo czy w czasie zwolnienia wykonują pracę zarobkową. ZUS dokonuje takiej kontroli wtedy, gdy jest płatnikiem zasiłków dla osób zatrudnionych u płatników składek, zgłaszających do ubezpieczenia chorobowego nie więcej niż 20 ubezpieczonych, oraz osób pobierających zasiłki po ustaniu ubezpieczenia chorobowego.

W celu kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnienia lekarskiego od pracy pracodawca powinien wystawić osobie wyznaczonej do jej przeprowadzenia imienne upoważnienie. Gdy osoba kontrolująca nie zastanie pracownika pod adresem wskazanym przez niego i wpisanym w zwolnieniu lekarskim (ZUS ZLA), zaleca się przeprowadzenie kontroli powtórnie i wyjaśnienie przyczyny nieobecności. Gdy pracownik odmówi złożenia wyjaśnień, należy uznać, że wykorzystywał zwolnienie niezgodnie z jego celem, co stanowi podstawę do pozbawienia go prawa do zasiłku. Utrata prawa do zasiłku następuje także wtedy, gdy zostanie wykazane, że w czasie zwolnienia lekarskiego pracownik wykonywał pracę zarobkową.

Nieprawidłowości ustalone w czasie kontroli opisywane są w protokole kontroli, który przedkładany jest pracownikowi w celu wniesienia przez niego uwag. Jeżeli zgadza się on z ustaleniami kontrolującego, protokół stanowi podstawę do pozbawienia go prawa do zasiłku. Gdy natomiast je kwestionuje, należy przekazać sprawę do oddziału ZUS w celu wydania decyzji.

Aneta Maj

ekspert od świadczeń z ubezpieczeń społecznych

Podstawa prawna

Art. 17, art. 61 ust. 1 i 2 i art. 68 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.).

Par. 1 ust. 1, par. 5 ust. 1, par. 8, 9 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 27 lipca 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy oraz formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich (Dz.U. nr 65, poz. 743).