Jakie są zasady ustalania składki wypadkowej dla przedsiębiorców

Czy składka zależy od liczby zatrudnionych

@RY1@i02/2012/131/i02.2012.131.18300110e.815.jpg@RY2@

Sposób ustalania stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe uzależniony jest od liczby osób zgłaszanych przez płatnika do tego ubezpieczenia. Liczbę zatrudnionych ustala się jako iloraz sumy ubezpieczonych wypadkowo w ciągu poszczególnych miesięcy poprzedniego roku kalendarzowego i miesięcy, przez które płatnik składek był w poprzednim roku kalendarzowym zgłoszony w ZUS co najmniej jeden dzień. Liczba ubezpieczonych jest zaokrąglana do jedności w górę, jeśli końcówka jest większa lub równa 0,5, lub w dół, jeśli jest mniejsza od 0,5 (np. 9,49 - przyjmuje się 9; 9,5 - przyjmuje się 10).

Podstawa prawna

Art. 27 i 28 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. z 2009 r. nr 167, poz. 1322 z późn. zm.).

Czy uwzględnia się pracownicę z dzieckiem

@RY1@i02/2012/131/i02.2012.131.18300110e.816.jpg@RY2@

Przy ustalaniu liczby ubezpieczonych nie bierze się pod uwagę osób, które podlegają ubezpieczeniom społecznym, ale nie wypadkowemu (np. w okresie do 31 grudnia 2009 r. zleceniobiorców wykonujących pracę poza siedzibą lub miejscem prowadzenia działalności przez płatnika). Nie uwzględnia się także osób, które przez cały miesiąc przebywały na urlopie bezpłatnym, wychowawczym, pobierały zasiłek macierzyński, zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego bądź zostały powołane do odbywania zasadniczej służby wojskowej. Nie bierze się pod uwagę również osób, za które za dany miesiąc są rozliczane składki lub wykazywane świadczenia po ustaniu tytułu do ubezpieczeń społecznych (tj. w miesiącu, za który składany jest imienny raport miesięczny za daną osobę, nie podlegała ona ubezpieczeniu wypadkowemu nawet przez jeden dzień).

Podstawa prawna

Art. 12 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.)

Czy płatnik zapłaci składki wypadkowe

@RY1@i02/2012/131/i02.2012.131.18300110e.817.jpg@RY2@

Odmienne zasady ustalania liczby ubezpieczonych dotyczą przypadków, gdy płatnik składek zgłaszany jest w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w okresie od 1 stycznia danego roku do 31 marca tego roku. W tym przypadku liczbę ubezpieczonych ustala się na podstawie zatrudnionych podlegających zgłoszeniu do ubezpieczenia wypadkowego w ciągu miesiąca, od którego płatnik składek został zgłoszony w ZUS. Zasada ta ma zastosowanie tylko w przypadku płatników, którzy:

● są zgłaszani po raz pierwszy w ZUS, przy czym przy ustalaniu liczby ubezpieczonych bierze się pod uwagę miesiąc, w którym podlega ubezpieczeniu wypadkowemu pierwszy ubezpieczony,

● w poprzednim roku kalendarzowym nie byli płatnikami składek na ubezpieczenie wypadkowe, tj. byli zarejestrowani w ZUS, ale w ciągu poszczególnych miesięcy poprzedniego roku nie zgłaszali ani jednej osoby do tego ubezpieczenia,

● byli skreśleni z krajowego rejestru gospodarki narodowej REGON na 31 grudnia poprzedniego roku.

Podstawa prawna

Art. 28 ust. 4 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. z 2009 r. nr 167, poz. 1322 z późn. zm.).

Czy pracodawca określi wysokość wpłat

@RY1@i02/2012/131/i02.2012.131.18300110e.818.jpg@RY2@

Jeżeli płatnik ustali, że liczba ubezpieczonych zgłaszanych do ubezpieczenia wypadkowego wynosi nie więcej niż 9, to stopa procentowa składki na ubezpieczenie wypadkowe wynosi 50 proc. najwyższej stopy procentowej ustalonej na dany rok składkowy dla grup działalności. Ta najwyższa stopa jest określona w załączniku do rozporządzenia o stawkach składki wypadkowej. Jej wartość od 1 kwietnia 2012 r. wynosi 1,93 proc. Płatnik płaci składkę wypadkową za każdą zatrudnioną u siebie osobę, która podlega temu ubezpieczeniu. Oblicza się ją przez pomnożenie ustalonej stopy procentowej przez podstawę wymiaru obowiązującą osobę ubezpieczoną. Stopa procentowa obwiązuje przez rok składkowy, który trwa od 1 kwietnia danego roku do 31 marca roku następnego.

Podstawa prawna

Art. 28 ust. 1 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. z 2009 r. nr 167, poz. 1322 z późn. zm.).

Załącznik 2 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 29 listopada 2002 r. w sprawie różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zależności od zagrożeń zawodowych i ich skutków (Dz.U. z 2002 r. nr 200, poz. 1692 z późn. zm.).

Czy ZUS ustali składkę dla dużego przedsiębiorstwa

@RY1@i02/2012/131/i02.2012.131.18300110e.819.jpg@RY2@

Stopę procentową składki na ubezpieczenie wypadkowe ustala ZUS, ale tylko niektórym spośród płatników - tym, którzy łącznie spełniają następujące warunki:

● byli zgłoszeni nieprzerwanie w ZUS jako płatnicy składek na ubezpieczenie wypadkowe od 1 stycznia do 31 grudnia 2011 r. i co najmniej jeden dzień w styczniu 2012 r.,

● w 2011 r. zgłaszali do ubezpieczenia wypadkowego co najmniej 10 ubezpieczonych,

● podlegają wpisowi do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej REGON.

ZUS ustala stopę procentową składki dla danego płatnika, mnożąc stopę procentową składki na ubezpieczenie wypadkowe, określoną dla grupy działalności, do której płatnik należy, przez wskaźnik korygujący ustalony indywidualnie dla tego płatnika. Stawka jest przypisana poszczególnym grupom działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności. Wysokość składki jest tym wyższa, im więcej w danej branży występuje wypadków. Wyższa wypadkowość przekłada się na wyższą składkę także przy ustalaniu tzw. wskaźnika korygującego. ZUS ustala go indywidualnie dla każdego płatnika. Jest to różnica pomiędzy kategorią ryzyka dla grupy działalności, do której należy płatnik ze względu na rodzaj wykonywanej działalności, a kategorią ryzyka ustaloną dla niego przez ZUS na podstawie danych wykazanych w informacji ZUS IWA za trzy kolejne lata. Wskaźnik korygujący wynosi od 0,5 - jeżeli kategoria ryzyka ustalona dla płatnika składek jest niższa o co najmniej 6 kategorii od kategorii ryzyka ustalonej dla grupy działalności - do 1,5 - jeżeli kategoria ryzyka ustalona dla płatnika składek jest wyższa o co najmniej 6 kategorii od kategorii ryzyka ustalonej dla grupy działalności.

Podstawa prawna

Art. 28 ust. 2, 31 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. z 2009 r. nr 167, poz. 1322 z późn. zm.).

Par. 8 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 29 listopada 2002 r. w sprawie różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zależności od zagrożeń zawodowych i ich skutków (Dz.U. z 2002 r. nr 200, poz. 1692 z późn. zm.).

Czy wypadkowość wpływa na wpłaty do ZUS

@RY1@i02/2012/131/i02.2012.131.18300110e.820.jpg@RY2@

ZUS ustala wskaźnik korygujący, znając indywidualne dane o wypadkowości u płatnika. Po zakończeniu roku kalendarzowego płatnik przekazuje je do ZUS w informacji o danych do ustalenia składki na ubezpieczenie wypadkowe ZUS IWA. Dane w ZUS IWA powinny obejmować jedynie te osoby, które uległy wypadkowi zakwalifikowanemu jako wypadek przy pracy, a przez to zostały też ujęte przez niego w rejestrze wypadków przy pracy (pracownicy), lub za które sporządził on kartę wypadku (pozostali ubezpieczeni). ZUS wie więc, ilu było poszkodowanych u płatnika w wypadkach, w tym śmiertelnie i ciężko, i ilu było zatrudnionych w warunkach zagrożenia, które występują w razie przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy. ZUS liczy wskaźnik korygujący, ustalając średnią ważoną trzech wymienionych ryzyk. Dodaje do siebie cztery liczby: poszkodowanych, w tym śmiertelnie i ciężko dwa razy tę samą, czyli zagrożonych wypadkiem (a dokładniej - pracujących w warunkach zagrożenia). Następnie tę wielkość dzieli przez cztery. Podstawę do wyliczenia średniej ważonej stanowi średnia arytmetyczna liczona z trzech kolejnych lat kalendarzowych, która wynika z dodania do siebie wspomnianych ryzyk i podzielenia ich przez tysiąc.

Podstawa prawna

Par. 4, 8 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 29 listopada 2002 r. w sprawie różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zależności od zagrożeń zawodowych i ich skutków (Dz.U. z 2002 r. nr 200, poz. 1692 z późn. zm.).

Czy płatnik otrzyma informację o składce

@RY1@i02/2012/131/i02.2012.131.18300110e.821.jpg@RY2@

ZUS wyliczy na dany rok stopę składki wypadkowej płatnikom, którzy przez ostatnie trzy lata przekazywali mu informację ZUS IWA. Zakład musi ich o tym poinformować za pośrednictwem poczty do 20 kwietnia. Jeśli nie dopełni tego obowiązku, płatnik powinien zgłosić się do swojego ZUS w celu podania przez niego obowiązującej go stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe. Po otrzymaniu zawiadomienia w razie wątpliwości co do wysokości składki płatnik może zwrócić się do ZUS w celu uzyskania algorytmu wyliczeniowego, na podstawie którego ten mu ją ustalił.

Podstawa prawna

Art. 32 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. z 2009 r. nr 167, poz. 1322 z późn. zm.).

Paweł Jakubczak

pawel.jakubczak@infor.pl