Jakie są skutki wykonywania pracy zarobkowej w czasie zwolnienia

Pracownik spółki często korzystał ze zwolnień lekarskich. Spółka wypłacała mu w związku z tym wynagrodzenie za czas choroby oraz zasiłek chorobowy. Uzyskała jednak informację, że w czasie zwolnień lekarskich świadczy on pracę u innego podmiotu, prawdopodobnie bez oficjalnej umowy. W czasie korzystania przez tę osobę z kolejnego zwolnienia, wydanego na okres 30 dni, przeprowadzono więc kontrolę. Pracownika nie było w domu, w związku z czym sporządzono protokół i przekazano go do ZUS w celu wydania decyzji. Niestety za część zwolnienia (18 dni) pracodawca wypłacił już zasiłek chorobowy. Co dzieje się w takim przypadku z wypłaconym zasiłkiem i czy pracodawca musi dokonać korekty dokumentów rozliczeniowych przekazanych do ZUS?

Jeśli w trakcie zwolnienia lekarskiego pracownik wykonywał pracę zarobkową, to od dnia stwierdzenia tej okoliczności trzeba zaprzestać wypłacania mu zasiłku.

Zatrudniony, który wykonuje pracę zarobkową w okresie orzeczonej niezdolności do pracy, traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. W sytuacji gdy za część zwolnienia wypłacono mu już zasiłek chorobowy, będzie musiał dokonać jego zwrotu wraz z należnymi odsetkami. Otrzymany przez niego zasiłek stanowi bowiem nienależnie pobrane świadczenie. Pracownik otrzyma w tej sprawie decyzję ZUS, wydaną na podstawie sporządzonego przez pracodawcę protokołu kontroli wykorzystywania zwolnienia lekarskiego.

W decyzji zostanie podany numer konta, na który pracownik będzie musiał dokonać wpłaty pobranego nienależnie zasiłku wraz z odsetkami. Odsetki ustala się od dnia następującego po dniu wypłaty zasiłku do dnia wydania decyzji włącznie. Gdyby więc przykładowo zasiłek został wypłacony ubezpieczonemu przez płatnika składek 31 grudnia 2011 r., a decyzja została wydana 14 lutego 2012 r., to odsetki zostałyby obliczone za 45 dni (od 1 stycznia do 14 lutego 2012 r.). Jeśli ubezpieczony dokona zwrotu ustalonej w decyzji kwoty zasiłku przed upływem miesiąca od dnia doręczenia mu decyzji, czyli zanim stała się prawomocna, to ustalona w ten sposób kwota odsetek od nienależnie pobranego zasiłku nie ulegnie zmianie. W przypadku gdy należność nie zostanie zwrócona w tym terminie, będzie ona potrącana z bieżąco przysługujących pracownikowi zasiłków, a w razie braku takiej możliwości będzie dochodzona w drodze egzekucji administracyjnej. Odsetki będą wówczas nadal naliczane, aż do dnia uregulowania należności w całości.

W sytuacji opisanej w pytaniu spółka nie ma natomiast obowiązku dokonywania korekty dokumentów rozliczeniowych, w których wykazała kwotę zasiłku, mimo że okazał się on świadczeniem nienależnie pobranym przez pracownika. Pracodawca nie ma też obowiązku dopłaty składek na ubezpieczenia społeczne, z których wcześniej dokonał potrącenia tego świadczenia. Obowiązek ten dotyczy bowiem tylko takich przypadków, gdy wypłacenie ubezpieczonemu zasiłku, który mu nie przysługiwał, nastąpiło z winy pracodawcy.

Ważne

Płatnicy składek, którzy zgłaszają do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 ubezpieczonych, są uprawnieni do ich kontrolowania w zakresie prawidłowości wykorzystywania zwolnień od pracy. Płatnik składek wystawia osobie kontrolującej imienne upoważnienie. W razie stwierdzenia nieprawidłowego wykorzystywania zwolnienia osoba kontrolująca sporządza protokół, który należy przedłożyć ubezpieczonemu w celu wniesienia uwag. Wątpliwości, czy zwolnienie lekarskie było wykorzystywane niezgodnie z jego celem, rozstrzyga właściwa jednostka organizacyjna ZUS

Aneta Maj

ekspert z zakresu ubezpieczeń społecznych

Podstawa prawna

Art. 17 i art. 68 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.). Art. 84 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.). Par. 1, par. 5, par. 8 - 10 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 27 lipca 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy oraz formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich (Dz.U. nr 65, poz. 743).