Interpretacja ZUS jest niekorzystna dla ubezpieczonych

Od 1 stycznia 2012 r. podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe dla osoby na urlopie wychowawczym to równowartość 60 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale. Jednak tak ustalona podstawa nie może być wyższa niż przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone jej za okres 12 miesięcy poprzedzający urlop wychowawczy.

ZUS w informacji na swojej stronie internetowej wskazuje, że ustalając przeciętne wynagrodzenie, należy posiłkować się przepisami dotyczącymi ustalania podstawy wymiaru zasiłków.

Uznawanie przez ZUS, że wypłacone wynagrodzenie to wynagrodzenie stanowiące podstawę wymiaru zasiłku chorobowego, nie znajduje jednak uzasadnienia w przepisach ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm., dalej: ustawa systemowa).

Ustawa systemowa nie zawiera bowiem definicji przeciętnego wynagrodzenia jak również nie odsyła w tym zakresie do przepisów zasiłkowych. Z uwagi na to, że urlop wychowawczy przysługuje tylko pracownikom, a podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne dla tej grupy osób co do zasady stanowi przychód w rozumieniu przepisów podatkowych, również przy ustalaniu przeciętnego wynagrodzenia należałoby uwzględniać przychód, jaki płatnicy wykazywali w raportach rozliczeniowych składanych za pracownika w okresie ostatnich 12 miesięcy. Oczywiście gdy osoba zatrudniona w okresie ostatnich 12 miesięcy poprzedzających urlop otrzymywała wynagrodzenie tylko za niektóre miesiące, gdyż w pozostałym okresie chorowała lub pobierała zasiłek macierzyński, należy uwzględnić wynagrodzenie, jakie otrzymała za pełne miesiące i to zsumowane wynagrodzenie podzielić przez liczbę miesięcy.

Natomiast stosowanie przepisów zasiłkowych powoduje, że pracodawcy nie uwzględniają w kwocie przeciętnego wynagrodzenia niektórych składników, które w okresie zatrudnienia stanowiły podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i od których składki na te ubezpieczenia były naliczane (np. dodatek stażowy, funkcyjny, jednorazowa nagroda czy też wynagrodzenie z umów cywilnoprawnych zawartych z własnym pracodawcą).

Powyższe przychody do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego nie są bowiem wliczane.

W konsekwencji powoduje to zaniżenie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe podczas urlopu wychowawczego.

Taka interpretacja przepisów w przyszłości spowoduje zmniejszenie świadczeń emerytalnych osób korzystających z urlopów, gdyż niższa podstawa to również niższa składka, a wysokość przyszłej emerytury będzie uzależniona od wysokości zgromadzonych przez okres kariery zawodowej środków. Osoba ubezpieczona, za którą składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zostaną wykazane od zaniżonej podstawy (np. bez kwoty dodatku stażowego), powinna wystąpić do ZUS-u o wydanie decyzji w zakresie podstawy wymiaru składek i od decyzji wnieść odwołanie do sądu. Po wygraniu sprawy (co przy takim brzmieniu przepisów jest oczywiste) pracodawca skoryguje złożone za nią raporty, a ZUS przekaże składki (wraz z odsetkami za zwłokę) od kwoty uwzględniającej dodatek stażowy.

@RY1@i02/2012/053/i02.2012.053.21700020d.802.jpg@RY2@

Michał Lużyński, ekspert z zakresu ubezpieczeń społecznych

Michał Lużyński

ekspert z zakresu ubezpieczeń społecznych