Założenie firmy w 9. miesiącu ciąży nie pozbawi zasiłku

Zgodnie z art. 13 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: u.s.u.s.) osoby prowadzące pozarolniczą działalność podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Od tego też momentu nawiązuje się stosunek ubezpieczenia społecznego, co oznacza, że ubezpieczony ma prawo do wszystkich świadczeń z zabezpieczenia społecznego związanych z wystąpieniem ryzyk ubezpieczeniowych (np. do zasiłku chorobowego na wypadek niezdolności do pracy czy zasiłku macierzyńskiego).

Sam wpis nie wystarczy

Jak wynika z ugruntowanego orzecznictwa sądowego, samo dokonanie wymaganego ustawą wpisu do ewidencji działalności gospodarczej nie jest równoznaczne z podjęciem i nieprzerwanym prowadzeniem tej działalności.

Przy ocenie, czy osoba legitymująca się wpisem do ewidencji podlega ubezpieczeniu społecznemu z mocy art. 6 ust. 1 pkt 4 i art. 13 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, konieczne jest ustalenie, czy wpis odpowiada stanowi rzeczywistemu, to znaczy czy działalność gospodarcza faktycznie jest prowadzona (m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 5 maja 2010 r., sygn. akt III AUa 236/10). Stąd dla powstania obowiązku ubezpieczeniowego znaczenie będzie miało to, czy działalność gospodarcza jest faktycznie (rzeczywiście) prowadzona, a nie tylko to, czy została formalnie zarejestrowana.

Na potrzeby u.s.u.s. za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się m.in. osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych. Definicja tej działalności określona jest w art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Jest nią zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.

Muszą wystąpić trzy przesłanki

Stąd dla uznania określonej przedmiotowo działalności za działalność gospodarczą konieczne jest łączne zaistnienie trzech jej cech funkcjonalnych: zarobkowości, zorganizowania formalnego (czyli wyboru formy prawnej przedsiębiorczości) oraz ciągłości.

Brak którejkolwiek z nich oznacza natomiast, że dana działalność nie może być zakwalifikowana do kategorii działalności gospodarczej (wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, z 29 stycznia 2013 r.; sygn. akt III AUa 1993/12). Jak wskazuje inny wyrok sądowy (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, z 11 lutego 2014 r., sygn. akt III AUa 658/13), jeżeli pomimo formalnego figurowania w ewidencji działalności gospodarczej osoba nie wykonywała żadnych usług lub sprzedaży, czy też innych czynności, które wchodzą w zakres przedmiotowy działalności gospodarczej ujawnionej w ewidencji, ani nawet nie podejmowała czynności związanych z działalnością gospodarczą, jak zamawianie towarów, rekrutacja pracowników, poszukiwanie kontrahentów itp., to w konsekwencji należy uznać, że nie do utrzymania jest domniemanie wynikające z wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, iż działalność tę wnioskodawczyni wykonuje (rozpoczęła jej prowadzenie).

Różne zadania

Musi to być więc podejmowanie czynności wchodzących w zakres danej działalności gospodarczej (np. zawieranie umów handlowych), ale mogą to być także czynności zmierzające do realizacji zadań związanych z jej prowadzeniem i zmierzających, w sposób zorganizowany i ciągły, do osiągnięcia celu zarobkowego (np. zakup laptopa).

Czynności, które mają wprawdzie formalny związek z prowadzeniem działalności (np. sprzedaż krzeseł będących własnością przedsiębiorcy prowadzącego sprzedaż detaliczną wyrobów alkoholowych), ale nie są w sposób funkcjonalny powiązany z przedmiotem działalności ani też nie prowadzą do osiągnięcia celu zarobkowego związanego z przedmiotem tej działalności, nie mogą być uważane za prowadzone w ramach takiej działalności.

Często takie działania mogą być odbierane przez organ rentowy jako fikcyjne zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych pod pozorem wykonywania działalności gospodarczej, celem korzystania ze świadczeń wynikających z tych ubezpieczeń. Warto jednak wskazać, że okoliczność, iż działalność gospodarczą podejmuje kobieta, która krótko po faktycznym prowadzeniu tej działalności zachodzi w ciążę lub występuje o zasiłek macierzyński, nie może być przesłanką do uznania pozorności prowadzenia działalności.

Nie ma normy szczególnej, która skierowana byłaby do kobiet w ciąży i tylko z tej przyczyny podważała ich zamiar prowadzenia działalności gospodarczej. Poszukiwanie takiej normy nie jest uprawnione ze względu na zakaz dyskryminacji i nierównego traktowania. Stąd nawet podjęcie i prowadzenie działalności gospodarczej w 8 miesiącu ciąży nie stanowi przeszkody do podlegania ubezpieczeniom społecznym w aspekcie wykonywania jej w sposób ciągły (wyrok Sądu Najwyższego z 16 stycznia 2014 r.; sygn. akt l I UK 235/13).

@RY1@i02/2014/216/i02.2014.216.033000100.802.jpg@RY2@

Izabela Zawacka radca prawny z Kancelarii Wojewódka i Wspólnicy

Izabela Zawacka

radca prawny z Kancelarii Wojewódka i Wspólnicy

Podstawa prawna

Art. 13 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.).

Art. 2 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 672 ze zm.).