Podstawę składek na wychowawczym ustala się podobnie jak przy zasiłku chorobowym

Pracownik, który przebywa na urlopie wychowawczym, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu, jeżeli nie posiada ustalonego prawa do emerytury lub renty oraz innego tytułu rodzącego obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym. Pracownik ma obowiązek poinformować swojego pracodawcę o zaistnieniu tego rodzaju zdarzenia. Istnienie bowiem innego tytułu, takiego jak np. umowa-zlecenie czy podjęcie dodatkowego zatrudnienia na podstawie umowy o pracę powoduje, że przestaje on podlegać ubezpieczeniom społecznym z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym. Jeżeli pracownik nie dostarczy pracodawcy oświadczenia, w którym poinformuje o tym, czy posiada lub nie inne tytuły do ubezpieczeń społecznych, płatnik nie powinien sporządzać dla tej osoby raportów składkowych.

Zasady kalkulacji

Ustawodawca wskazał w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, że przy ustalaniu podstawy wymiaru dla osób przebywających na wychowawczych stosuje się analogiczne zasady, jak przy ustalaniu zasiłku chorobowego, z pewnymi wyjątkami. Stąd, podobnie jak w przypadku zasiłku chorobowego, podstawę wymiaru stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone w okresie 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających rozpoczęcie przez pracownika urlopu wychowawczego. Nie jest ono jednak pomniejszane o składki na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez pracownika. Wliczane są natomiast składniki, które podlegały uwzględnieniu w podstawie wymiaru składek z okresu, z którego przyjęte jest wynagrodzenie do kalkulacji podstawy wymiaru składek w okresie przebywania na urlopie wychowawczym. Inaczej także niż w przypadku zasiłku chorobowego zmiana wymiaru czasu pracy nie ma wpływu na zmianę okresu, z którego ustalana jest podstawa wymiaru składek. Należy pamiętać, że tak ustalona podstawa wymiaru składek osób przebywających na urlopach wychowawczych nie może być niższa niż 1260 zł (75 proc. kwoty minimalnego wynagrodzenia) i nie wyższa niż 2247,60 zł (60 proc. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia) w 2014 r.

Składniki wynagrodzenia

Zasady wliczania dodatkowych składników wynagrodzenia do przeciętnego wynagrodzenia są analogiczne do tych przyjętych przy ustalaniu zasiłku. Zatem premie, nagrody i inne składniki wynagrodzenia przysługujące za okresy miesięczne uwzględniane są w podstawie wymiaru składek w kwotach wypłaconych za miesiące, z których uwzględnia się wynagrodzenie do kalkulacji ww. podstawy. Składniki przysługujące za okresy kwartalne uwzględnia się z kolei w wysokości 1/12 kwot wypłaconych pracownikowi w czterech kwartałach poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu wychowawczego. W takiej samej wysokości uwzględnia się składniki roczne. Wówczas 1/12 oblicza się od kwoty wypłaconej pracownikowi za rok poprzedzający miesiąc rozpoczęcia urlopu. Jeżeli którykolwiek ze składników nie został pracownikowi wypłacony, a mimo to mu przysługuje, do przeciętnego wynagrodzenia wlicza się kwotę tego składnika wypłaconego w okresie poprzednim. Faktyczna wypłata dokonana po skalkulowaniu podstawy nie oznacza konieczności ponownego jej przeliczenia.

Uzupełnianie przychodu

Pracodawca naliczający składki pracownikom przebywającym na urlopach wychowawczych powinien także pamiętać o konieczności uzupełniania składników wynagrodzenia w miesiącach, w których pracownik nie otrzymał pełnego wynagrodzenia na skutek usprawiedliwionej nieobecności. Jeżeli pracownik przepracował mniej niż połowę obowiązującego go czasu pracy w danym miesiącu, miesiące te wyklucza się z podstawy wymiaru składek. Z kolei w sytuacji, gdy przepracował on co najmniej połowę, poszczególne składniki wynagrodzenia przyjmuje się do podstawy wymiary po ich odpowiednim uzupełnieniu. Skutkuje to określeniem takiej wartości wliczonych składników, jakie pracownik otrzymałby, gdyby przepracował pełny miesiąc. Sposób uzupełnienia zależy od tego, czy poszczególne składniki są wypłacane na bazie stałej czy zmiennej.

Ubezpieczenie zdrowotne

Pracownik przebywający na urlopie wychowawczym podlega także obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, jeżeli nie ma innego tytułu do tego ubezpieczenia. Podstawę wymiaru składki zdrowotnej stanowi kwota odpowiadająca wysokości specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługującego na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych - obecnie w wysokości 520 zł.

Za część miesiąca

Jeżeli pracownik rozpoczął lub zakończył urlop wychowawczy w trakcie miesiąca, podstawę wymiaru zmniejsza się proporcjonalnie za ten miesiąc. Dokonuje się tego poprzez podzielenie kwoty podstawy przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca, a następnie mnoży przez liczbę dni, w których pracownik podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym. Inne zasady dotyczą składki zdrowotnej. Z racji tego, że jest ona miesięczna i niepodzielna, proporcjonalne zmniejszenie nie ma w jej przypadku zastosowania.

@RY1@i02/2014/161/i02.2014.161.03300030c.802.jpg@RY2@

Anna Kobacka ekspert podatkowy w dziale doradztwa podatkowego w zespole ds. PIT w KPMG w Polsce

Anna Kobacka

ekspert podatkowy w dziale doradztwa podatkowego w zespole ds. PIT w KPMG w Polsce

Podstawa prawna

Ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.).