Emerytura pomostowa dla wybranych

Emerytura pomostowa przysługuje osobom urodzonym po 31 grudnia 1948 r., wykonującym takie prace, które z upływem czasu z dużym prawdopodobieństwem mogą spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia. Są to prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Pracami w szczególnych warunkach są m.in. wykonywane pod ziemią, na wodzie i pod wodą, w powietrzu, w gorącym i zimnym mikroklimacie, bardzo ciężkie prace fizyczne, w warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego, a także ciężkie prace fizyczne związane z bardzo dużym obciążeniem statycznym. Zalicza się do nich m.in. prace rybaków morskich, w powietrzu wykonywane na statkach powietrznych przez personel pokładowy, garbarskie bezpośrednio przy obróbce mokrych skór, ciężkie prace fizyczne w podziemnych kanałach ściekowych, tancerzy zawodowych związane z bardzo ciężkim wysiłkiem fizycznym.

Prace o szczególnym charakterze to te wymagające szczególnej odpowiedzialności i sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego w związku z procesem starzenia się. Taką pracę wykonuje np. kierowca autobusu, motorniczy tramwaju, nauczyciel w ośrodku szkolno-wychowawczym lub zakładzie poprawczym, członek zespołu ratownictwa medycznego bądź górskiego.

Wykazy prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze zawierają załączniki nr 1 i 2 do ustawy pomostowej. Są to nowe wykazy, które odróżniamy od starych, czyli załączników A i B do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze należą również osoby zatrudnione przed 1 stycznia 2009 r. stale i w pełnym wymiarze przy pracach w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 32 lub 33 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (wykaz A i B stanowiące załącznik do rozporządzenia), zwane starymi zasadami.

Na emeryturę pomostową można przejść na ogólnych lub szczególnych zasadach. Z pierwszej możliwości skorzystają osoby spełniające łącznie następujące warunki:

● wiek co najmniej 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,

● co najmniej 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze,

● co najmniej 20-letni okres składkowy i nieskładkowy dla kobiet i 25-letni dla mężczyzn,

● wykonywanie przed 1 stycznia 1999 r. prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wymienionych w nowych wykazach obowiązujących od 1 stycznia 2009 r. bądź prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymienionych w starych,

● wykonywanie po 31 grudnia 2008 r. prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wymienionych w nowych wykazach prac,

● rozwiązanie stosunku pracy.

Konieczne jest także zaświadczenie wystawione przez pracodawcę potwierdzające okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wymienionej zarówno w starym jak i nowym wykazie.

Wobec osób przechodzących na emeryturę pomostową na szczególnych zasadach inne są wymogi dotyczące wieku i stażu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Wymagany wiek wynosi zwykle 50 lat dla kobiet, 55 dla mężczyzn albo 55 lat zarówno dla kobiet, jak i dla mężczyzn). Na ogół niższy, bo 10-letni, jest staż pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Taki właśnie wymagany jest w np. przypadku rybaków morskich, pracowników ratownictwa górskiego bądź osób pracujących bezpośrednio przy przetwórstwie materiałów zawierających azbest. O możliwości uzyskania emerytury pomostowej na szczególnych zasadach decyduje czasem stan zdrowia - wówczas warunkiem niezbędnym do nabycia uprawnień jest uzyskanie orzeczenia o niezdolności do wykonywania pracy w danym zawodzie. Taki wymóg obowiązuje pracowników lotnictwa, hutników i maszynistów pojazdów trakcyjnych.

Uwaga

Prawo do pomostówki przysługuje również wtedy, gdy przed zgłoszeniem wniosku osoba starająca się o nią prowadziła np. działalność gospodarczą lub rolniczą lub w żaden sposób nie pracowała.

@RY1@i02/2014/080/i02.2014.080.00700040h.804.jpg@RY2@

SHUTTERSTOCK

Renata Żaczek

dgp@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 3-15, zał. 1 i 2 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. z 2008 r. nr 237, poz. 1656 ze zm.).

Wykaz A i B rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. nr 8, poz. 43 ze zm.).

PORADA EKSPERTA

@RY1@i02/2014/080/i02.2014.080.00700040h.805.jpg@RY2@

Bartosz Satała Kancelaria Prawna A. Sobczyk i Współpracownicy

Prawo do emerytury pomostowej zależy od wielu warunków, które muszą być spełnione łącznie. Powstaje ono z dniem spełnienia ostatniego z warunków, np. z dniem osiągnięcia wieku emerytalnego. Jeśli osoba ubiegająca się o pomostówkę pobiera zasiłek chorobowy lub świadczenie rehabilitacyjne, prawo do tego świadczenia może nabyć dopiero od dnia zaprzestania ich pobierania.

Przy ustalaniu wymaganego okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze nie wlicza się okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał wynagrodzenie lub świadczenie z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Nie podlegają więc wliczeniu okresy niezdolności do pracy, za które zostały wypłacone wynagrodzenie, zasiłek chorobowy lub świadczenie rehabilitacyjne, okresy, za które pracownik otrzymał zasiłek opiekuńczy lub macierzyński, okresy urlopu wychowawczego, urlopu bezpłatnego i służby wojskowej. Nie uwzględnia się także czasu przebywania na urlopie wychowawczym oraz bezpłatnym, a także okresu służby wojskowej.

Mamy prawo sumować okresy wykonywania różnych rodzajów pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Zasady tego sumowania różnią się jednak w zależności od tego, czy staramy się o emeryturę pomostową przyznawaną na ogólnych, czy na szczególnych zasadach. W przypadku ustalania co najmniej 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wymaganego do przyznania emerytury pomostowej na ogólnych zasadach zlicza się okresy wykonywania tej pracy wymienione zarówno w starych wykazach (jeżeli przypadają przed 1 stycznia 2009 r.), jak i w nowych wykazach, przy czym szczegółowe zasady tego sumowania określa ustawa. Można więc zsumować np. pracę na kolei oraz w Służbie Więziennej.

Inaczej ustalany jest staż pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wymagany do przyznania emerytury pomostowej na szczególnych zasadach. Prawo do takiej emerytury, niezależnie od innych przesłanek, jest uzależnione od wykonywania przez odpowiednio długi okres konkretnego rodzaju pracy wskazanego w ustawie. I tak np. pracownik wykonujący w hutnictwie prace w szczególnych warunkach musi legitymować się co najmniej 15-letnim okresem pracy w szczególnych warunkach w hutnictwie. Podobnie członek zawodowych ekip ratownictwa górskiego nabywa prawo do emerytury pomostowej, jeżeli przepracował w tym zawodzie co najmniej 10 lat.

Przy ustalaniu okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze uwzględnia się wyłącznie okresy wykonywania tych prac w ramach stosunku pracy i to w pełnym wymiarze czasu pracy. Nie wlicza się okresów pracy szczególnej wykonywanej np. w ramach działalności gospodarczej bądź umowy-zlecenia czy wykonywanej w niepełnym wymiarze czasu pracy.