Poradnia ubezpieczeniowa

● Kiedy po zakończeniu umowy nie trzeba wyrejestrowywać ubezpieczonego z ZUS

● Kto decyduje o oskładkowaniu umów zawartych u różnych płatników

● Zleceniobiorca zawarł z tym samym podmiotem trzy umowy-zlecenia na okres od 1 stycznia do 31 marca. Z dniem 1 stycznia został zgłoszony do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych w ZUS. Pierwsza umowa z wynagrodzeniem w stawce godzinowej za prelekcje, druga z wynagrodzeniem 1000 zł za wykład, trzecia z wynagrodzeniem 200 zł za udział w komisji egzaminacyjnej. Zleceniodawca nie wie, ile osoba w danym miesiącu przepracuje godzin, ile będzie wykładów i ile egzaminów przeprowadzi komisja. Na koniec miesiąca stycznia zleceniobiorca złożył trzy rachunki, pierwszy w wysokości 800 zł za prelekcje, drugi 3000 zł za wykłady i trzeci 600 zł za udział w komisji egzaminacyjnej. Wynagrodzenie z pierwszej i trzeciej umowy zostało wypłacone w styczniu, natomiast z drugiej w lutym. Ile będzie wynosić podstawa wymiaru składek w styczniu?

Zgodnie z zasadą kumulacji podstawa wymiaru składek za miesiąc styczeń wynosi 1400 zł. Zatem osoba podlega w styczniu obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z pierwszej i trzeciej umowy.

Gdyby jednak wynagrodzenie z drugiej umowy w kwocie 3000 zł było wypłacone w styczniu, wówczas tę umowę ubezpieczony może wybrać jako tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń, gdyż podstawa wymiaru składek z tej umowy jest wyższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia, pozostałe umowy-zlecenia byłyby tytułem do ubezpieczeń dobrowolnych. Zatem podstawa wymiaru składek za styczeń wynosiłaby 3000 zł.

Podstawa prawna

Art. 9 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 121 ze zm.) - w brzmieniu od 1 stycznia 2016 r.

● Zleceniobiorca ma zawarte dwie umowy-zlecenia z jednym zleceniodawcą, jedna po drugiej. Pierwsza umowa została zawarta na okres od 2 do 14 stycznia, z wynagrodzeniem 1500 zł, druga na okres od 15 do 31 stycznia z wynagrodzeniem 1200 zł. Czy dochodzi tu do zbiegu ubezpieczeń? Czy trzeba wyrejestrować ubezpieczonego z ZUS po zakończeniu pierwszej umowy?

W tej sytuacji nie dochodzi do zbiegu tytułów do ubezpieczeń, ponieważ umowy nie nachodzą się na siebie czasowo i każda z nich stanowi odrębny tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnych i rentowych. Jeżeli nie występuje przerwa między pierwszą a drugą umową, to płatnik nie musi po wygaśnięciu pierwszej umowy wyrejestrować zleceniobiorcy z ZUS i ponownie zgłaszać go do ubezpieczeń. Podstawę wymiaru składek w miesięcznym raporcie ZUS RCA za styczeń stanowi suma przychodów z obu umów, tj. 2700 zł, o ile dokonano wypłaty wynagrodzenia w styczniu. Gdyby wypłacone w styczniu wynagrodzenie z pierwszej umowy wynosiło 1850 zł, zgodnie z art. 9 ust. 2c zostałby spełniony warunek minimalnej podstawy w tym miesiącu i druga umowa byłaby tytułem do ubezpieczeń dobrowolnych

Podstawa prawna

Art. 9 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 121 ze zm.) - w brzmieniu od 1 stycznia 2016 r.

● Zleceniobiorca już w 2015 roku wykonuje dwie umowy-zlecenia na rzecz dwóch różnych płatników. Umowy te przechodzą na 2016 rok. Wynagrodzenie określone w umowach jest wyższe od kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w 2016 roku. Kto decyduje o tym, z której umowy-zlecenia będą naliczane składki w 2016 r., biorąc pod uwagę zasadę, że każdy płatnik nalicza obowiązkowe składki?

Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy o s.u.s. - obowiązującym do końca 2015 roku - w przypadku zbiegu dwóch umów-zleceń tytułem do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnych i rentowych jest umowa, która została zawarta najwcześniej. Druga umowa jest tytułem do ubezpieczeń dobrowolnych bez względu na wysokość wynagrodzenia z tej pierwszej.

Załóżmy, że zleceniobiorca zawierając drugą umowę, przedłożył płatnikowi oświadczenie, że ma tytuł (umowę-zlecenie), z którego podlega obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym. Skoro umowa-zlecenie nadal trwa, płatnik, który w 2015 roku jako pierwszy zgłosił zleceniobiorcę do obowiązkowych ubezpieczeń, nie musi się martwić, gdyż w jego przypadku nic się nie zmienia. Zleceniobiorca jest zgłoszony do ZUS, a składki za niego będą rozliczane tak jak dotychczas. Z kolei drugi płatnik, który w 2015 roku zgłosił zleceniobiorcę tylko do ubezpieczenia zdrowotnego, powinien w stycznia 2016 roku na mocy nowych przepisów zgłosić go także do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnych i rentowych, o ile ten nie przedłoży dokumentu od pierwszego płatnika na temat opłacania składek i podstawy ich wymiaru. Jeżeli zleceniobiorca faktycznie taki dokument przedłoży drugiemu płatnikowi, to stan faktyczny, jaki miał miejsce u drugiego płatnika w 2015 r., również nie ulegnie zmianie w 2016 r. Natomiast gdy zleceniobiorca nie przedłoży żadnych wiarygodnych dokumentów, drugi płatnik w terminie do 7 stycznia musi dokonać zgłoszenia tego zleceniobiorcy do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych.

Podstawa prawna

Art. 9 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. z 2015 r. poz. 121 ze zm.) - w brzmieniu od 1 stycznia 2016 r.

Oprac. Danuta Denkiewicz

 doradca podatkowy