Preferencyjne rozliczenie z ZUS prawem, a nie obowiązkiem

Przedsiębiorcy płacą składki ZUS od zadeklarowanej kwoty. Ustawodawca zastrzegł, że podstawa wymiaru składek nie może być niższa od obowiązującego limitu - minimalnej podstawy wymiaru składek z działalności gospodarczej. Jej wysokość zależna jest od tego, jak długo już prowadzona jest działalność gospodarcza.

Zasady ogólne

Zgodnie z generalną zasadą minimalna podstawa wymiaru składek dla przedsiębiorców to 60 proc. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek. W 2015 r. wynosi 3959 zł, wobec czego minimalna podstawa to równowartość 2375,40 zł.

Za miesiąc, w którym nastąpiło odpowiednio objęcie ubezpieczeniami społecznymi lub ich ustanie, i jeżeli trwały one tylko przez część miesiąca, kwotę najniższej podstawy wymiaru składek zmniejsza się proporcjonalnie, dzieląc ją przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni podlegania ubezpieczeniu. Analogicznie należy postąpić w przypadku niezdolności do pracy trwającej przez część miesiąca, jeżeli z tego tytułu ubezpieczony spełnia warunki do przyznania zasiłku.

Na początku ulgi

Niektórzy przedsiębiorcy mogą płacić znacznie niższe składki. Możliwość ta dotyczy osób, które rozpoczynają wykonywanie działalności gospodarczej, z wyłączeniem osób, które:

1) prowadzą lub w okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych przed dniem rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej prowadziły pozarolniczą działalność;

2) wykonują działalność gospodarczą na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywały w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej.

Osoby powyższe mogą zadeklarować podstawę wymiaru już na poziomie 30 proc. kwoty minimalnego wynagrodzenia, które w 2015 r. wynosi 1750 zł. Najniższa podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne to w tym przypadku 525 zł, co stanowi ok. 22 proc. podstawowego limitu. Niższa podstawa oznacza przede wszystkim odpowiednio niższe składki - jest to zatem duża ulga dla nowych przedsiębiorców.

Nieznajomość przepisów szkodzi

Świeżo upieczony przedsiębiorca ma prawo płacić tzw. mały ZUS (zadeklarować, że będzie płacił składki na ubezpieczenia społeczne od kwoty 525 zł), ale nie musi z tego skorzystać. Wybór należy wyłącznie do niego, może zadeklarować wyższą kwotę, w tym także 2375,40 zł, tak jak przedsiębiorcy nieuprawnieni do ulgi. Jeżeli tak zrobi, będzie musiał zapłacić składki od wskazanej przez siebie kwoty. Problem nie zaistnieje, gdy przedsiębiorca zrobi to świadomie. Będzie to po prostu jego wybór. Gorzej, jeżeli zadeklarowanie ogólnej podstawy wymiaru składek było wynikiem niewiedzy lub błędu, np. w rzeczywistości chciał płacić jak najmniejsze kwoty do ZUS, ale na formularzu wskazał pełną podstawę wymiaru.

Okazuje się, że w takim przypadku przedsiębiorca poniesie negatywne skutki swojego działania. Skoro bowiem zadeklarował określoną kwotę, to musi od niej zapłacić składki. Nawet gdy do wskazania wyższej kwoty doszło na skutek błędu, to samo zadeklarowanie wyższej podstawy z punktu widzenia ubezpieczeń społecznych nie jest błędem, a oświadczeniem woli przedsiębiorcy.

Przedsiębiorcy, którzy znaleźli się w takiej sytuacji, próbują korygować swoje dokumenty i obniżyć w ten sposób zadeklarowaną podstawę wymiaru składek. ZUS jest jednak temu przeciwny. Jak to już zostało wykazane, zadeklarowanie kwoty wyższej od minimalnej jest w pełni poprawne i stanowi wyrażenie woli przedsiębiorcy. Tym samym brak jest podstaw do dokonywania korekty tylko dlatego, że przedsiębiorca później zmieni zdanie i postanowi skorzystać z możliwości wskazania niższej kwoty. Przedsiębiorca może co najwyżej zadeklarować obniżoną podstawę wymiaru składek od kolejnego okresu rozliczeniowego.

Rozpoczynając działalność gospodarczą, należy zatem pamiętać o możliwości zadeklarowania obniżonej podstawy wymiaru składek. Ewidentnie w tym wypadku nieznajomość prawa może szkodzić.

@RY1@i02/2015/087/i02.2015.087.03300020a.802.jpg@RY2@

Paweł Ziółkowski

specjalista w zakresie podatków i prawa pracy

Podstawa prawna

Art. 18 ust. 8-10 oraz art. 18a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 121 ze zm.).