Fatalne skutki nieopłacenia w terminie składki na ZUS

Warunkiem wypłaty świadczenia przez ZUS jest opłacanie składek w terminie i w pełnej wysokości. I to dosłownie: zapłata choćby dzień później, albo o złotówkę za mało, skutkuje ustaniem ubezpieczenia chorobowego od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, za który nie opłacono w terminie należnej składki. A ponieważ dzieje się to z mocy prawa, automatycznie, ZUS nie wydaje w tej sprawie żadnych decyzji ani nie informuje o tym przedsiębiorcy. Może się więc zdarzyć, że opłacający składkę sam za siebie dowie się, że nie ma ubezpieczenia chorobowego dopiero wtedy, gdy na podstawie lekarskiego zaświadczenia o niezdolności do pracy wystąpi do ZUS z wnioskiem o wypłatę zasiłku. Zakład wyda wtedy decyzję odmowną.

Jeśli więc przedsiębiorca - co może się zdarzyć nawet najbardziej skrupulatnym - spóźni się z opłaceniem składek albo zaniży ich kwotę (chodzi o całą miesięczną sumę, którą osoby prowadzące działalność gospodarczą opłacają od stycznia na własne subkonto), ma dwa wyjścia.

Wniosek o przywrócenie terminu

Pierwszym rozwiązaniem jest prośba do ZUS o przywrócenie terminu opłacenia składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe. Należy napisać wniosek, podać informację, za jakie miesiące wpłaty miały miejsce po terminie, jak duże było opóźnienie lub które wpłaty były zaniżone. Potrzebne jest też uzasadnienie wniosku, czyli podanie przyczyn niewywiązania się z obowiązku. Mogą to być choroba, nagły wyjazd, wypadek losowy czy np. brak pieniędzy niezależny od ubezpieczonego (np. kontrahent nie zapłacił). Warto też dołączyć dokumenty potwierdzające przytoczone okoliczności. Wniosek można napisać własnymi słowami albo skorzystać z formularza (US-10) dostępnego w jednostkach ZUS, na stronie internetowej zakładu oraz na Platformie Usług Elektornicznych (PUE). ZUS deklaruje, że rozpatrzy sprawę "jak najszybciej", jeśli nie będzie konieczne prowadzenie postępowania wyjaśniającego. Jeśli będzie, może to potrwać miesiąc, a gdy sprawa jest szczególnie skomplikowana - dwa miesiące.

Zaletą tego rozwiązania jest to, że jeśli ZUS przywróci termin, przedsiębiorca nie straci ciągłości ubezpieczenia. To ważne, bo prawo do zasiłku chorobowego osoba prowadząca działalność gospodarczą uzyskuje dopiero po upływie 90 dni nieprzerwanego opłacania składek. Warto z tego rozwiązania skorzystać, gdy szybko zorientujemy się, że termin zapłaty lub kwota były nieprawidłowe.

Wyrejestruj, zarejestruj

Przedsiębiorca, który spóźnił się z zapłatą składek dawno temu, np. za maj ubiegłego roku, a potem od czerwca aż do dziś opłacał wszystkie należności w terminie, został ponownie objęty dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym od pierwszego dnia czerwca. Zapłacenie w obowiązującym terminie oraz w prawidłowej wysokości składki traktowane jest w takiej sytuacji jak "dorozumiany" wniosek o ponowne objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. Ale to nie znaczy, że ZUS w razie choroby wypłaci zasiłek: decyzja będzie odmowna. Bo to dorozumienie trzeba potwierdzić stosownym wnioskiem - czyli ponownie złożyć dokumenty zgłoszeniowe. Procedura wygląda tak:

Krok 1: wyrejestrowanie z dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, z dniem z którym ustało (ZUS ZWUA, w tym przypadku od 1 maja 2017 r.).

Krok 2: zgłoszenie się od tego samego dnia tylko do obowiązkowych ubezpieczeń (ZUS ZUA od 1 maja 2017 r.).

Krok 3: ponowne wyrejestrowanie się z ubezpieczeń od 1 czerwca 2017 r. (ZUS ZWUA od 1 czerwca 2017 r.).

Krok 4: ponowne zgłoszenie do ubezpieczeń także z dobrowolnym chorobowym (ZUS ZUA od 1 czerwca 2017 r.).

To rozwiązanie ma sens jeśli - jak w opisanym przypadku - od uchybienia w opłacaniu składek minęły co najmniej trzy miesiące (minął już 90-dniowy okres wyczekiwania). Nagrodą za wypełnienie tych wszystkich formularzy będzie zwrot składki na ubezpieczenie chorobowe zapłaconej za miesiąc, w którym przedsiębiorca nie miał ubezpieczenia chorobowego. W opisanym przypadku - maj 2017 r. - będzie to kwota 62,67 zł (nowe firmy - 14,70) zł.

Bieżące wpłaty pokrywają ewentualne zaległości

Od początku roku nie można już opłacać aktualnych składek, mając zaległości z dawnych lat. Nasze bieżące wpłaty ZUS księguje w pierwszej kolejności na poczet składek zaległych i decyduje, na które z kont (emerytalne, rentowe, chorobowe) trafią pieniądze w pierwszej kolejności. Dlatego każda zaległość powoduje odmowę wypłaty zasiłku chorobowego. Aby upewnić się, że zaległości nie ma, warto regularnie zaglądać na własne konto na PUE. Jeśli zaś przedsiębiorca nie posługuje się internetem w kontaktach z zakładem - może złożyć (bezpłatnie) formularz ZUS-EWN, czyli wniosek płatnika składek o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek.

Anna Ochremiak

mf_dgp@infor.pl

Podstawa prawna

● Art. 14 ust. 1, ust. 1a, ust. 2, art. 36 ust. 14 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1778)