Czy ograniczony popyt uzasadnia zmianę warunków płacy

Dopuszczalne jest wypowiedzenie warunków pracy i płacy z powodu koniecznego zmniejszenia produkcji. Jest to przyczyna wypowiedzenia niedotycząca pracowników. Należy zaznaczyć, że wypowiedzenie pracownikowi warunków zatrudnienia w zakresie wymiaru czasu pracy, jeżeli jest to uzasadnione przyczynami niedotyczącymi pracowników, nie narusza zasady równego traktowania w zatrudnieniu (art. 18^3b par. 2 pkt 2 k.p.). Warto też przypomnieć wyrok Sądu Najwyższego z 17 lutego 2000 r. (I PKN 542/99, OSNAPiUS 2001/14/465), zgodnie z którym nie można wymagać od pracodawcy, by w dalszym ciągu zatrudniał pracownika w pełnym wymiarze czasu pracy, jeżeli nie uzasadnia tego zakres jego obowiązków, a pracodawca nie ma możliwości powierzenia dodatkowych zajęć odpowiadających jego przygotowaniu zawodowemu.

Pracownicy, którzy nie wyrażą zgody na nowe warunki pracy i płacy, mają prawo do odprawy (art. 8 i 10 ust. 1 ustawy o zwolnieniach grupowych). W tym przypadku ma bowiem miejsce zwolnienie z przyczyny niedotyczącej pracownika (reorganizacja, trudności ekonomiczne pracodawcy). Jest to wprawdzie wypowiedzenie nie samej umowy o pracę, ale warunków pracy i płacy, lecz przepisy ustawy o zwolnieniach grupowych stosuje się także w przypadku wypowiedzenia zmieniającego, jeżeli odmowa pracownika jest uzasadniona (wyrok SN z 16 listopada 2000 r., I PKN 79/00, OSNAPiUS 2002/10/240). Zatem w sytuacji, gdy pracownik odmówił przyjęcia nowych warunków, wobec czego stosunek pracy rozwiązał się i odmowa była uzasadniona (obniżenie wynagrodzenia), przysługuje mu odprawa. Należy zauważyć, że odprawa przysługuje jedynie wówczas, gdy pracodawca zatrudnia co najmniej 20 pracowników (gdyż wtedy stosuje się ustawę o zwolnieniach grupowych).

Ewa Drzewiecka

ekspert z zakresu prawa pracy

Podstawa prawna

Art. 18^3b par. 2 pkt 2, art. 42 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 8, art. 10 ust. 1 ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. nr 90, poz. 844 z późn. zm.).