Czy można żądać zaświadczenia, że pracownica jest w ciąży

Pracodawca zatrudniający pracownicę w ciąży przy pracy wymienionej w wykazie prac wzbronionych (stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 10 września 1996 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych kobietom), wzbronionej takiej pracownicy bez względu na stopień narażenia na czynniki szkodliwe dla zdrowia lub niebezpieczne, jest obowiązany przenieść pracownicę do innej pracy, a jeżeli jest to niemożliwe, zwolnić ją na czas niezbędny z obowiązku świadczenia pracy. W razie gdy przeniesienie pracownicy do innej pracy powoduje obniżenie wynagrodzenia, pracownicy przysługuje dodatek wyrównawczy.

Stan ciąży uprawniający do ochrony pracownicy powinien być stwierdzony świadectwem lekarskim. Sposób wydawania takich świadectw określa rozporządzenie ministra zdrowia i opieki społecznej z 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzenia badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych dla celów przewidzianych w kodeksie pracy. Pracodawcy powinni jednak przyjąć przedłożone przez pracownicę zaświadczenie lekarskie o stanie ciąży, nawet jeśli nie spełnia ono wszystkich wymaganych przepisami warunków.

Jak wskazał bowiem Sąd Najwyższy w wyroku z 9 września 1977 r., (I PRN 115/77, OSNC 1978/10/177) zaświadczenie lekarskie o stanie ciąży pracownicy nie musi odpowiadać żadnym szczególnym wymaganiom formalnym, byleby tylko wydane zostało przez lekarza. Pracodawca nie może jednak zmusić pracownicy do przedłożenia takiego zaświadczenia, choć niewątpliwie leży to w jej interesie. Przyjmuje się jednak, że uprawnienia kobiety w ciąży nie zależą od zaświadczenia lekarskiego, ale od obiektywnego stanu rzeczy, a zatem gdy stan ciąży jest widoczny w sposób niebudzący wątpliwości, to pracodawca powinien respektować wszelkie uprawnienia kobiety w ciąży (nawet bez zaświadczenia lekarskiego).

Andrzej Marek

sędzia Sądu Okręgowego w Legnicy

Podstawa prawna

Art. 176, art. 179 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Rozporządzenie Rady Ministrów z 10 września 1996 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych kobietom (Dz.U. nr 114, poz. 545 z późn. zm.).