Czy brak informacji o liczbie związkowców zwalnia z konsultacji

sędzia Sądu Okręgowego w Legnicy

Organizacja związkowa zrzeszająca mniej niż dziesięciu członków pozbawiona jest uprawnień, jakie przepisy przewidują dla związków zawodowych działających na szczeblu zakładowym w zakresie indywidualnego prawa pracy, a zatem także w zakresie zajmowania stanowiska co do zamierzonego wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę. Dla sprawdzenia tych kryteriów przewidziano dla związków obowiązek udzielania stosownej informacji. Organizacja związkowa jest zobowiązana co kwartał - według stanu na ostatni dzień kwartału - przedkładać pracodawcy informację o łącznej liczbie członków tej organizacji. Przepisy nie określają skutków niewypełnienia tego obowiązku przez organizację związkową. Trzeba jednak uznać, że niewypełnienie tego obowiązku informacyjnego nie powinno samo w sobie powodować utraty ustawowych uprawnień przez organizację związkową, a zatem nie powinno też uchylać ewentualnej szczególnej ochrony stosunku pracy działaczy takiego związku. Brak jest bowiem w ustawie takiej sankcji, a decydować powinna rzeczywista liczba członków, nie zaś sama informacja. Osoby kierujące związkiem mogą natomiast (w przypadku uporczywego uchylania się od tego obowiązku lub zawyżania liczby członków) ponosić w tym zakresie odpowiedzialność karną na podstawie art. 35 ustawy o związkach zawodowych. W kwestiach tych stanowisko zajmował także Sąd Najwyższy. W wyroku z 15 listopada 2006 r. (I PK 135/06, OSNP 2007/21-22/311) wskazał, że w przedmiocie uprawnień zakładowej organizacji związkowej pracodawca jest związany informacją przekazaną w trybie art. 25¹ ust. 2 ustawy o związkach zawodowych, a dla wykonywania uprawnień zakładowej organizacji związkowej istotna jest liczba członków związku w dniu, w którym pracodawcy została przekazana informacja w trybie powołanego przepisu. Sąd Najwyższy stwierdził również, że jeżeli pracodawca w zakreślonym terminie (dziesięć dni po zakończeniu kwartału) nie uzyskał od związku wymaganych informacji, ma prawo przyjąć, że od tej daty zakładowej organizacji związkowej nie przysługują już ustawowe uprawnienia, co nie wyłącza możliwości wykazania przez organizację związkową, że pomimo nieprzedstawienia pracodawcy wymaganych informacji w ustawowym terminie, zrzeszała ona co najmniej dziesięciu członków.

Art. 25¹ ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 854 z późn. zm.).