Jakie uprawnienia ma pracownik w razie likwidacji stanowiska pracy

ekspert z zakresu prawa pracy

Pracodawca powinien dopuścić pracownicę po zakończeniu urlopu wychowawczego (także w razie rezygnacji z tego urlopu) do pracy na dotychczasowym stanowisku. Jednakże w praktyce często okazuje się, że poprzednie stanowisko pracownicy zostało zlikwidowane albo zajmuje je inna osoba. W takiej sytuacji należy zatrudnić pracownicę na stanowisku równorzędnym albo innym, odpowiadającym jej kwalifikacjom. Może się jednak okazać, że pracodawca nie ma takiej możliwości i wówczas dopuszczalne jest wypowiedzenie umowy o pracę, co potwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 3 listopada 1994 r. (I PRN 77/94, OSNP 1995/2/24). Przyczyna wypowiedzenia będzie wówczas określana jako niedotycząca pracownika, co oznacza, że jeżeli pracodawca zatrudnia co najmniej 20 pracowników, musi zastosować przepisy ustawy o zwolnieniach grupowych i wypłacić pracownicy odprawę.

Należy pokreślić, że zwolnienie pracownicy jest dopuszczalne, jeżeli da się obiektywnie stwierdzić brak możliwości jej zatrudnienia. Pracodawca powinien bowiem liczyć się ze zgłoszeniem powrotu do pracy przez osobę rozpoczynającą urlop wychowawczy i podjąć takie działania organizacyjne, aby ten powrót umożliwić. Niedopuszczalne będzie zatem zatrudnienie na stanowisku urlopowanej pracownicy nowego pracownika na podstawie umowy na czas nieokreślony, aby zablokować jej powrót z urlopu wychowawczego. Niezgodna z prawem jest także fikcyjna likwidacja stanowiska pracy, gdy ma ona służyć jedynie wypowiedzeniu umowy o pracę, podczas gdy zostanie stworzone nowe stanowisko, na którym inny pracownik będzie wykonywał obowiązki zwolnionej pracownicy. Ocena, czy wystąpiła pozorna likwidacja stanowiska pracy, polega na porównaniu warunków zatrudnienia na nowym stanowisku z warunkami na stanowisku zlikwidowanym (wyrok SN z 4 września 2007 r., I PK 92/07, OSNP 2008/19-20/286). Ocenę tę przeprowadzi sąd pracy, jeżeli pracownica odwoła się od otrzymanego wypowiedzenia. Sąd, jeśli uzna likwidację za fikcyjną, wyda wyrok o przywróceniu do pracy albo o odszkodowaniu. W takim przypadku pracownica straci jednak odprawę. Warunkiem otrzymania odprawy jest bowiem utrata miejsca pracy.

Art. 186⁴ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 8 ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. nr 90, poz. 844 z późn. zm.).