Czy urlop wychowawczy wyklucza dodatkową pracę

radca prawny

Należy podkreślić, że urlop wychowawczy ma służyć umożliwieniu pracownikowi sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Odbywa się to bez obawy o utratę pracy, gdyż w okresie urlopu wychowawczego rozwiązanie przez pracodawcę umowy o pracę jest - co do zasady - zabronione.

Obowiązek osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem ma kategoryczny charakter, zaś w razie ustalenia, że pracownik trwale zaprzestał sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem pracodawca wzywa pracownika do stawienia się do pracy w terminie przez siebie wskazanym, nie później jednak niż w ciągu 30 dni od dnia powzięcia takiej wiadomości i nie wcześniej niż po upływie 3 dni od dnia wezwania.

Gdyby pracownik uchylał się od powrotu do pracy w przypadku skrócenia przez pracodawcę urlopu wychowawczego, naraziłby się na zarzut naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych, z ewentualnością zwolnienia dyscyplinarnego włącznie. Jednocześnie jednak, jeżeli pracownik kwestionowałby twierdzenie pracodawcy o trwałym zaprzestaniu osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem, miałby on prawo wystąpienia do sądu z powództwem o ustalenie, że urlop wychowawczy wykorzystywał prawidłowo.

Przepisy dają pracownikowi przebywającemu na urlopie wychowawczym prawo do podjęcia pracy zarobkowej u dotychczasowego lub innego pracodawcy albo innej działalności, a także nauki lub szkolenia, jeżeli nie wyłącza to możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.

Pracownik nie ma obowiązku zawiadamiania dotychczasowego pracodawcy o podjęciu pracy u innego pracodawcy, ale zawsze powinien pamiętać, że niedopuszczalna jest sytuacja korzystania z urlopu wychowawczego z jednoczesnym brakiem możliwości osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem.

Niewątpliwie w sprzeczności z obowiązkiem osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem stałoby podjęcie zatrudnienia na pełnym etacie. Zwraca uwagę, że kodeks pracy posługuje się pojęciem podjęcia "pracy zarobkowej" podczas urlopu wychowawczego. Oznacza to, że nie tylko praca na podstawie umowy o pracę, ale także wszelka inna działalność zarobkowa wykonywana w oparciu o umowy cywilnoprawne (np. umowa-zlecenie, umowa o dzieło) może być podejmowana wyłącznie w takim zakresie, aby nie uniemożliwiała osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem.

Nawet jeżeli pracownik przebywający na urlopie wychowawczym podejmie pracę zarobkową, którą może pogodzić z obowiązkiem osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem, pracodawca może go odwołać z urlopu i wezwać do stawienia się do pracy w terminie przez siebie wskazanym, nie później jednak niż w ciągu 30 dni od dnia powzięcia takiej wiadomości i nie wcześniej niż po upływie 3 dni od dnia wezwania, w przypadku, gdy pracodawca poweźmie wiadomość, że z urlopu wychowawczego korzystają w tym samym czasie oboje rodzice lub opiekunowie dziecka. Nie dotyczy to jednak sytuacji, gdy rodzice lub opiekunowie dziecka spełniający warunki do korzystania z urlopu wychowawczego jednocześnie korzystają z takiego urlopu przez okres nieprzekraczający 3 miesięcy.

Art. 186, 186¹, 186² ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).