Czy pracodawca musi czekać na informację o liczbie związkowców

ekspert z zakresu prawa pracy

Pracodawca, który w terminie 10 dni po zakończeniu kwartału nie uzyskał informacji o łącznej liczbie członków organizacji związkowej, ma prawo przyjąć, że od tej daty związkowi zawodowemu nie przysługują już ustawowe uprawnienia, w tym prawo uzgodnienia zamiaru o zmniejszeniu odpisu na fundusz socjalny. Należy bowiem zwrócić uwagę, że w myśl art. 25¹ ust. 1 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych uprawnienia zakładowej organizacji związkowej przysługują tylko tym organizacjom, które zrzeszają określoną minimalną liczbę pracowników. A mianowicie co najmniej 10 członków będących pracownikami lub nakładcami albo funkcjonariuszami. Pogląd powyższy potwierdza orzecznictwo Sądu Najwyższego (por. wyroki z: 15 listopada 2006 r., I PK 135/06, OSNP 2007/2122/311 oraz 13 października 2004 r., II PK 41/04, OSNP 2005/ 8/107).

Sąd Najwyższy w podobnej sprawie nie zgodził się ze stanowiskiem sądu okręgowego, że w świetle art. 25¹ ust. 2 ustawy, że pracodawca w przypadku niedostarczenia w terminie przez organizację związkową informacji o liczbie członków ma obowiązek przed podjęciem działań wchodzących w zakres kompetencji organizacji związkowej wnioskować z różnych okoliczności, jak np. listy pracowników, z których wynagrodzeń potrącane są składki związkowe, o jej stanie liczbowym (wyrok z 15 grudnia 2008 r., I PK 98/08, Monitor Prawa Pracy 2009/6/322). Zdaniem Sądu Najwyższego w takiej sytuacji pracodawca ma prawo uznać, że organizacji związkowej nie przysługują już ustawowe uprawnienia. Nie wyłącza to jednak możliwości wykazania przez organizację związkową, że pomimo nieprzedstawienia pracodawcy wymaganych informacji w ustawowym terminie zrzeszała ona co najmniej 10 członków. Możliwość ta nie daje jednak podstaw, zdaniem SN, do uznania działań pracodawcy podjętych przed wykazaniem posiadania odpowiedniej liczby członków za wadliwe.

Należy również dodać, że obowiązek sprawozdawczy powinien być wykonywany przez zakładową organizację związkową z urzędu. Oznacza to, że nie jest on uzależniony od dokonania przez pracodawcę w tym zakresie jakichkolwiek działań, np. w postaci złożenia stosownego wniosku czy pouczenia. Jest to tryb odmienny od procedury spełniania obowiązku informacyjnego przewidzianego w art. 30 ust. 2¹ ustawy, wszczynanej z inicjatywy (na wniosek) pracodawcy. Chodzi o informację o pracownikach korzystających z obrony organizacji związkowej w indywidualnych sprawach ze stosunku pracy.

Art. 25¹ ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 854 z późn. zm.).

Art. 4 ust. 2, art. 8 ust. 2 ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (t.j. Dz.U. z 1996 r. nr 70, poz. 163 z późn. zm.).