Jakie okoliczności wpływają na zakres odpowiedzialności materialnej pracowników

Każdy z tych pracowników będących sprawcą szkody będzie musiał zapłacić odszkodowanie w wysokości odpowiadającej przyczynieniu się do jej powstania oraz rodzaju winy (umyślna, nieumyślna) a w przypadku winy nieumyślnej - stopnia winy. W zbiegu odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną jednym czynem, w którym udział ma kilku pracowników, każdy z nich zostanie przez sąd potraktowany indywidualnie. Należy przy tym zauważyć, że pracownik odpowiedzialny za ochronę zakładu pracy ponosi winę nieumyślną, natomiast pracownicy, którzy wynieśli urządzenia z zakładu pracy, winę umyślną.

Od postaci winy zależy też zakres odpowiedzialności materialnej.

Pracownik, który wyrządził pracodawcy szkodę z winy nieumyślnej, ponosi odpowiedzialność w wysokości wyrządzonej szkody, z tym że odszkodowanie, jakie jest zobowiązany zapłacić, nie może przewyższać kwoty trzymiesięcznego wynagrodzenia przysługującego pracownikowi w dniu wyrządzenia szkody (art. 119 k.p.). Natomiast za szkodę wyrządzoną z winy umyślnej pracownik ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą w pełnej wysokości.

Sąd Najwyższy w uchwale z 29 grudnia 1975 r. (V PZP 13/75, OSNAPiUS 1976/2/19) wskazał, że w sytuacji, gdy za wspólnie wyrządzoną szkodę jeden z pracowników ponosi odpowiedzialność w pełnej wysokości, a drugi w ramach winy nieumyślnej w ograniczonym zakresie (art. 119 k.p.), to naprawienie szkody przez któregokolwiek z nich zwalnia pozostałych. SN wyjaśnił, że gdy szkoda jest wynikiem np. zagarnięcia mienia przez jednego pracownika, do czego przyczynił się inny podwładny przez nienależyte wykonanie swoich obowiązków, to każdy z nich odpowiada na innej podstawie. Ten, który zagarnął mienie, odpowiada na podstawie art. 122 k.p., a ten, kto ze swej winy przez zaniedbanie obowiązków pracowniczych przyczynił się do powstania szkody, na podstawie art. 114 - 119 i 121 k.p. Poszkodowany pracodawca nie może jednak otrzymać odszkodowania w wysokości przewyższającej jego szkodę. Dlatego naprawienie jej w całości albo w części przez któregokolwiek z dłużników zwalnia z długu pozostałych dłużników w odpowiednim zakresie. Odpowiedzialność solidarna dotyczy także sprawców niebędących pracownikami. Oni natomiast odpowiadają na podstawie przepisów kodeksu cywilnego (art. 415).

W postępowaniu o zapłatę odszkodowania w pełnej wysokości za umyślnie wyrządzoną szkodę na poszkodowanym pracodawcy spoczywa obowiązek wykazania szkody, określenia jej wysokości, umyślnego działania pracownika - sprawcy szkody oraz związku przyczynowego między tym zachowaniem a wyrządzoną szkodą.

@RY1@i02/2011/204/i02.2011.204.21700040a.802.jpg@RY2@

Krzysztof Chyba, ekspert z zakresu prawa pracy

Krzysztof Chyba

ekspert z zakresu prawa pracy

Art. 114 - 119, art. 122, art. 300 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 415, 441 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).