Kiedy dopuszczalne jest zatrudnianie pracowników młodocianych

Co do zasady pracownikiem może być tylko ten, kto ukończył 18 lat. Na warunkach określonych w kodeksie pracy dopuszczalne jest jednak zatrudnienie młodocianego, tj. osoby niepełnoletniej, ale która ukończyła 16 lat. Jest to zatem minimum ustawowe, poniżej którego zatrudnienie nie jest dopuszczalne. Jednakże możliwe jest wykonywanie pracy lub innych zajęć zarobkowych - na innej podstawie niż stosunek pracy - przez osobę, która nie przekroczyła 16. roku życia, pod warunkiem ich świadczenia tylko na rzecz podmiotu prowadzącego działalność kulturalną, artystyczną, reklamową lub sportową oraz wydania przez właściwego inspektora pracy stosownego zezwolenia.

W świetle art. 191 par. 1 k.p. wolno oferować zatrudnienie tylko tym młodocianym, którzy: ukończyli co najmniej gimnazjum oraz przedstawią świadectwo lekarskie stwierdzające, że praca danego rodzaju nie zagraża ich zdrowiu. Zgodnie zaś z art. 200¹ k.p. praca ta musi być lekka. Nie może powodować zagrożenia nie tylko dla zdrowia, ale też dla życia i rozwoju psychofizycznego młodocianego oraz utrudniać mu wypełniania obowiązku szkolnego. Wykaz lekkich prac ustala przełożony w regulaminie pracy albo w osobnym akcie, po uzyskaniu zgody lekarza wykonującego zadania służby medycyny pracy. Wykaz ten nie może zawierać prac wzbronionych młodocianym i podlega zatwierdzeniu przez właściwego inspektora pracy. Zatrudniający zobligowany jest zapoznać młodocianego z ową listą prac lekkich przed rozpoczęciem świadczenia przez niego obowiązków służbowych.

Młodociany niedysponujący kwalifikacjami zawodowymi może być zatrudniony wyłącznie w celu przygotowania zawodowego. Przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz.U. nr 60, poz. 278 z późn. zm. - dalej rozporządzenie) przewidują dwie jego formy: naukę zawodu oraz przyuczenie do wykonywania określonej pracy. Szczegółowe zasady przygotowania zawodowego tej grupy podwładnych określa wspomniane rozporządzenie. Natomiast zawody, w których odbywa się nauka zawodu oraz czas jej trwania określa rozporządzenie ministra edukacji narodowej z 26 czerwca 2007 r. w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego (Dz.U. nr 124, poz. 860). Młodocianemu w okresie nauki zawodu przysługuje wynagrodzenie obliczane w stosunku procentowym do przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w poprzednim kwartale, obowiązującego od pierwszego dnia następnego miesiąca po ogłoszeniu przez prezesa GUS w Monitorze Polskim. Omawiany stosunek procentowy wynosi: nie mniej niż 4 proc. w pierwszym roku nauki, minimum 5 proc. w drugim roku, a w trzecim - co najmniej 6 proc. Młodocianym natomiast odbywającym przyuczenie do wykonywania określonej pracy należy się nie mniej niż 4 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, o którym mowa powyżej. Wyjątki od wymagań określonych w art. 190 i 191 par. 1 k.p. przewiduje rozporządzenie z 5 grudnia 2002 r. w sprawie przypadków, w których wyjątkowo jest dopuszczalne zatrudnianie młodocianych, którzy nie ukończyli gimnazjum, osób niemających 16 lat, które ukończyły gimnazjum, oraz niemających 16 lat, które nie ukończyły gimnazjum (Dz.U. nr 214, poz. 1808).

@RY1@i02/2011/116/i02.2011.116.209.007b.001.jpg@RY2@

Anna Borysewicz, adwokat

Anna Borysewicz

adwokat

Art. 22 par. 2, art. 190 - 191, art. 200¹, art. 304⁵ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).