Czy po ogłoszeniu upadłości trzeba dokonywać odpisów na fundusz

W wyroku z 2 września 1999 r. (I PKN 242/99, PPiPS 2001/1/27) SN zwrócił uwagę, że ogłoszenie upadłości przedsiębiorstwa nie powoduje likwidacji działającego w nim zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Fundusze zakładowe tworzone są bowiem przez pracodawców stanowiących jednostki organizacyjne określone w art. 3 kodeksu pracy. W stosunku do pracodawców postawionych w stan upadłości przyjęto tylko ograniczenia dotyczące zwiększeń środków funduszu (art. 7 ust. 2 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych). W uzasadnieniu wyroku z 6 sierpnia 1998 r. (I PKN 247/98, OSNP 1999/17/544) SN podkreślił, że ogłoszenie upadłości nie wyłącza działania przepisów ustawy o funduszu socjalnym. Również zgodnie z wyrokiem SN z 4 kwietnia 2008 r. (I PK 243/07, M.P.Pr. 2008/7/380) zaniechanie odpisów na fundusz może wynikać z niezatrudniania pracowników. Stosowania ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych nie wyłączają natomiast zmiany dotyczące pracodawcy, a w szczególności jego przekształcenie, likwidacja lub upadłość.

SN zwrócił uwagę, że sytuacja pracowników upadłego nie powinna być gorsza niż sytuacja pracowników przedsiębiorcy, który dobrowolnie likwiduje swoją działalność. Wobec tego ostatniego nie ma wątpliwości, że powinien stosować ustawę o funduszu. Zdaniem SN w systemie prawa nie ma uzasadnienia dla stanowiska, że pracownicy upadłego, wobec którego zachodzi przymus upadłości (likwidacji) przedsiębiorstwa, mieliby być w gorszej sytuacji. Pracodawców postawionych w stan upadłości lub likwidacji, z wyłączeniem przedsiębiorstw państwowych likwidowanych w celu prywatyzacji, nie dotyczą zwiększenia środków funduszu: o przychody z tytułu sprzedaży, dzierżawy i likwidacji środków trwałych służących działalności socjalnej, w części nieprzeznaczonej na utrzymanie lub odtworzenie zakładowych obiektów socjalnych, oraz o przychody z tytułu sprzedaży i likwidacji zakładowych domów i lokali mieszkalnych, w części nieprzeznaczonej na utrzymanie pozostałych zakładowych zasobów mieszkaniowych. Poza tymi wyłączeniami upadłość lub likwidacja pracodawcy nie wywiera wpływu na funkcjonowanie funduszu, co uzasadnia wniosek, że jest on wówczas tworzony również przede wszystkim z odpisów podstawowych. Zdaniem SN odprowadzanie odpisów na fundusz nie jest także sprzeczne z interesem wierzycieli upadłego. W razie ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego można prowadzić dalej jego przedsiębiorstwo, jeżeli możliwe jest zawarcie układu z wierzycielami lub możliwa jest sprzedaż przedsiębiorstwa upadłego w całości lub jego zorganizowanych części. Jeżeli syndyk prowadzi działalność, zatrudniając nadal pracowników, odpisy na fundusz stanowią jej zwykły koszt.

@RY1@i02/2011/091/i02.2011.091.209.0008.001.jpg@RY2@

Anna Puszkarska, radca prawny

Anna Puszkarska

radca prawny

Art. 3, art. 7 ust. 2, art. 12 ust. 2 ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (t.j. Dz.U. z 1996 r. nr 70, poz. 335 z późn. zm.).