Jakie są skutki złamania zakazu konkurencji

sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Jeżeli pracownik naruszy postanowienia umowy o zakazie konkurencji, pracodawca może przed sądem dochodzić od niego zapłaty odszkodowania. Dochodzenie tego odszkodowania może być znacznie ułatwione, jeśli strony umowy wpisały do niej postanowienia przewidujące obowiązek zapłaty kary umownej.

W razie naruszenia przez byłego pracownika zobowiązań wynikających z umowy o zakazie konkurencji po ustaniu zatrudnienia pracodawca może dochodzić od niego zapłaty odszkodowania za poniesione z tego powodu szkody. Przy tym choć właściwy będzie tu sąd pracy, to jednak o roszczeniach pracodawcy będą decydowały przepisy kodeksu cywilnego o odpowiedzialności kontraktowej.

Przed sądem na pracodawcy będzie spoczywał ciężar dowodzenia poniesienia szkody, jej rozmiaru oraz związku przyczynowo-skutkowego między złamaniem zakazu konkurencji a zaistniałą szkodą (np. w postaci utraty dotychczasowych klientów i spadku poziomu sprzedaży). Poszkodowany pracodawca będzie mógł jednak dochodzić odszkodowania w pełnej jego wysokości, a więc zarówno wyrównania strat, jak i zwrotu utraconych korzyści, które by osiągnął, gdyby pracownik nie wyrządził mu szkody. Biorąc jednak pod uwagę to, że wykazanie wysokości szkody powstałej wskutek naruszenia zakazu konkurencji może być dość utrudnione, korzystne dla pracodawcy byłoby zamieszczanie w umowie o zakazie konkurencji po ustaniu zatrudnienia postanowienia przewidującego karę umowną. Powinno ono określać wysokość kary umownej oraz wskazywać, kiedy pracodawca może dochodzić jej zapłaty. Ponadto możliwe jest zamieszczenie w umowie zastrzeżenia, że pracodawca będzie miał prawo dochodzić także odszkodowania przewyższającego tę karę umowną. Na dopuszczalność stosowania klauzuli o karze umownej w umowie o zakazie konkurencji po ustaniu zatrudniania wskazywał także Sąd Najwyższy w wyroku z 10 października 2003 r. (I PK 528/02, OSNP 2004/19/336), stwierdzając, że w umowie o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy dopuszczalne jest zastrzeżenie kary umownej na rzecz byłego pracodawcy w razie niewykonania lub nienależytego wykonania przez byłego pracownika obowiązku powstrzymywania się od działalności konkurencyjnej.

Zamieszczenie klauzuli o karze umownej w istotny sposób wpływa także na ułatwienie dochodzenia zapłaty odszkodowania na drodze sądowej. Powoduje ono bowiem zwolnienie pracodawcy dochodzącego jej zapłaty od dość skomplikowanego obowiązku wykazania szkody, jej rozmiaru oraz związku przyczynowo-skutkowego między naruszeniem zakazu konkurencji przez pracownika a zaistniałą szkodą pracodawcy. W razie zastrzeżenia kary umownej obowiązek pracodawcy dochodzącego jej zapłaty ogranicza się właściwie tylko do udowodnienia, że rzeczywiście wystąpiło zdarzenie będące podstawą obowiązku uiszczenia kary. Bez znaczenia jest przy tym, dlaczego pracownik nie spełnił swego zobowiązania objętego karą umowną i nie dochował zakazu konkurencji.

Art. 101² ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).