Kiedy należy się wynagrodzenie za czas przestoju

adwokat

Przepisy kodeksu pracy nie definiują pojęcia "przestój". Przepis art. 81 par. 2 cytowanej ustawy odróżnia jedynie przestój niezawiniony przez podwładnego od tego, który został spowodowany jego naruszającym prawo zachowaniem oraz co najmniej rażącym niedbalstwem.

Według orzecznictwa oraz doktryny pod tym pojęciem należy rozumieć nieplanowaną, niedającą się przewidzieć, a także nieograniczoną w czasie przerwę w wykonywaniu pracy.

Ustalenie, czy przestój był zawiniony, ma istotne znaczenie finansowe. Pracownikowi, który przyczynił się do przerwy w funkcjonowaniu pracodawcy, nie przysługuje - za ten czas - wynagrodzenie. W sytuacji natomiast, w której pauza była niezawiniona - podwładnemu należy się uposażenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania określonego stawką godzinową lub miesięczną, a w braku takiego składnika - 60 proc. wynagrodzenia. Przy czym w żadnym przypadku nie może być ono niższe od minimalnego uposażenia za pracę. Warunkiem uzyskania pieniędzy jest jednak gotowość do świadczenia pracy. Występują cztery elementy wyznaczające ten stan: zamiar wykonywania pracy, wyraźny przejaw woli świadczenia pracy, psychiczna i fizyczna zdolność do jej świadczenia, pozostawanie w dyspozycji pracodawcy. (Komentarz do kodeksu pracy z 2009 r., wydanie V, wyd. Wolters Kluwer business, s. 500). Przez wynagrodzenie zaś wynikające z osobistego zaszeregowania pracownika należy rozumieć składniki wynagrodzenia o charakterze stałym i bezpośrednio związanym z funkcją lub zajmowanym stanowiskiem, a zatem wynagrodzenie zasadnicze z dodatkami stawkowymi (Komentarz do kodeksu pracy z 2009 r., wydanie V, wyd. Wolters Kluwer business, s. 502).

Odmienną kategorię stanowi przestój spowodowany warunkami atmosferycznymi. Skutki ekonomiczne owej przerwy zależą wówczas od rodzaju obowiązków wykonywanych przez podwładnego. Mianowicie zaangażowany do prac uzależnionych od aury otrzymuje wypłatę za czas przestoju spowodowanego pogodą tylko wówczas, gdy taką ewentualność przewidują przepisy prawa pracy. Co do zasady, pauza ta jest więc bezpłatna.

W razie powierzenia pracownikowi na czas takiej przerwy innej pracy należy mu się pensja za zrealizowane obowiązki.

Praca powierzona w okresie przestoju nie musi odpowiadać kwalifikacjom podwładnego, nie musi być także tak samo wynagradzana jak umówiona i nie podlega ograniczeniu do trzech miesięcy w roku kalendarzowym. Przepisy prawa pracy mogą jednak stanowić, że jeżeli pracodawca przez czas przestoju powierza pracownikowi inną odpowiednią pracę, przysługuje mu wynagrodzenie przewidziane za tę pracę (jeżeli została ona wykonana) nie niższe jednak od tego wynikającego z osobistego zaszeregowania pracownika określonego stawką godzinową lub miesięczną, a w braku takiego składnika - 60 proc. wynagrodzenia nie niższe jednak od minimalnego uposażenia za pracę. Gdy zaś przestój był zawiniony przez zatrudnionego, pensja należy się wyłącznie w wysokości przewidzianej za tę inną, odpowiednią i wykonaną pracę.

W opisanym przykładzie pracodawca nie ma obowiązku wypłacać - w okresie przestoju - poborów pracownikom zatrudnionym do prac uzależnionych od warunków pogodowych. Istnieje natomiast możliwość powierzenia wówczas tym pracownikom jakiejkolwiek innej pracy. W takim przypadku zaś należy im wypłacić pensję za tę powierzoną i wykonaną pracę.

Art. 81 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).